การแสดงละครใน เรื่องอิเหนา ชุดนางเกนหลงชมสวน

การแสดงนาฏศิลป์จากโครงการ ศิลปิน ศิลปะ ศิลปากร วัน อังคาร ที่ 11 กันยายน พ.ศ.2561 ณ โรงละครแห่งชาติ การแสดงชุดนางเกนหลงชมสวน เป็นการแสดงที่อยู่ในการแสดงละครใน เรื่องอิเหนา ตอนย่าหลันลักนางเกนหลง บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย กรมศิลปากรจัดแสดงครั้งแรก เนื่องในโอกาสตอนรับประธานาธิบดี ซูการ์โน แห่งสาธารณะรัฐอินโดนีเซีย เมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2504 ณ หอประชุมวัฒนธรรม สนามเสือป่า ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 ได้เสด็จทอดพระเนตรการแสดงในครั้งนั้นด้วย ต่อมาได้นำมาแสดงในรายการดนตรีสำหรับประชาชน ครั้งที่ 50 ประจำปีที่ 11 วันอาทิตย์ ที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2504 ณ สังคีตศาลา โดยอ.บุนนาค ทรรทรานนท์ ได้รับคัดเลือกให้แสดงเป็นตัวนางเกนหลงทั้งสองครั้ง ต่อมากรมศิลปากรได้ปรับปรุงและแบ่งฉากการแสดงเป็น 7 ฉาก โดยท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ศิลปินแห่งชาติ ได้นำออกแสดงให้ประชาชนได้รับชม ณ โรงละครแห่งชาติ โดยอ.บุนนาค ทรรทรานนท์ รับบทเป็น นางอรสา อ.จินดารัตน์ จารุสาร (วิริยะวงศ์) และอ.ใบศรี แสงอนันต์ (เรืองนนท์) รับบทเป็นนางเกนหลง นางเกนหลง หรือ เกนหลงหนึ่งหรัด เป็นชื่อที่นางวิยะดาน้องสาวของอิเหนาใช้ตอนปลอมตัวไปกับอิเหนา ซึ่งตอนนั้นอิเหนาปลอมตัวเป็นโจรป่าชื่อปันหยี ออกตามหานางบุษบาที่หายไป จนได้มาพำนักอยู่ยังเมืองกาหลัง นางวิยะดาหรือนางเกนหลงนั้น ได้ถูกหมั้นหมายไว้กับสียะตรา น้องชายของนางบุษบา เนื้อเรื่องกล่าวถึง สียะตรา พระอนุชาของนางบุษบา มีความคิดถึงนางบุษบาและอิเหนา จึงออกอุบายทูลลาท้าวดาหาเพื่ออกประพาสป่า โดยปลอมตัวเป็นชาวป่า ชื่อย่าหรัน กล่าวถึงเทพเจ้าปะตาระกาหลาสงสารย่าหรันที่ออกติดตามหาอิเหนากับนางบุษบาเป็นเวลานานแต่ก็ไม่พบ จึงแปลงกายเป็นนกยูงมาล่อให้ย่าหรันติดตามไปจนถึงเมืองกาหลังซึ่งอิเหนาพำนักอยู่ ย่าหรันได้เข้าเฝ้าท้าวกาหลังและได้พบกับปันหยีและสังคามาระตา ทั้งปันหยีและย่าหรันต่างก็จำกันไม่ได้ แต่สังคามาระตาจำได้ว่า ย่าหรัน คือ สิยะตรา ท้าวกาหลังมีความเมตตาย่าหรัน ประทานเครื่องยศ และที่พักให้อยู่ที่วังดาหาปาตีแทนอุณากรรณ วันหนึ่งนางเกนหลง (นางวิยะดา) น้องสาวของปันหยี (อิเหนา) ได้ชักชวนระเด่นกันจะหนาและนางอรสาเสด็จไปประพาสยังอุทยาน ชมพันธุ์พฤษาที่ผลิดอกออกใบอย่างสวยสดงดงาม ฝ่ายสังคามาระตาก็ได้ชักชวนย่าหรันมาที่ยังอุทยานเช่นกัน เมื่อย่าหรันแลเห็นนางนางเกนหลงก็ตกตลึงในความงามและมีใจปฏิพัทธ์นางเกนหลงในทันที นำแสดงโดย นางเกนหลง – อ.บุนนาค ทรรทรานนท์ ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย อดีตนักวิชาการละครและดนตรี 9 ชช. สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ได้รับการถ่ายทอดท่ารำจากท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ศิลปินแห่งชาติ ระเด่นกันจะหนา – อ.พรทิพย์ ทองคำ นาฏศิลปินอาวุโส (ละครนาง) สำนักการสังคีต กรมศิลปากร นางอรสา – อ.รจนา ทับทิมศรี นาฏศิลปินอาวุโส (ละครนาง) สำนักการสังคีต กรมศิลปากร พระพี่เลี้ยงและนางกำนัล – นาฏศิลปิน สำนักการสังคีต กรมศิลปากร กระบวนท่ารำ เป็นการรำตีบและตีสัมพันธ์บทตามคำร้อง บรรยายถึงความงามของดอกไม้นานาพันธุ์ในอุทยาน ผลิดอกออกไบอย่างสวยสด ส่งกลิ่นหอม นางเกนหลงที่เด็ดดอกไม้มาส่งให้ระเด่นกันจะหนากับนางอรสา เหล่านางกำนัลที่เที่ยวเก็บดอกไม้มากรองมาลัย บ้างเก็บมาทัดผม บางเก็บมาใส่ในผ้าสไบ ชักชวนกันเดินชมเที่ยวเล่นไปในอุทยาน ปี่พาทย์ทำเพลงกาเรียนทอง – ร้องเพลงอาถรรพ์ – เมื่อนนั้น โฉมยงหลงหนึ่งหรัดสาวสวรรค์ ครั้นบ่ายชายศรีระวีวรรณ เคยไปประพาสพรรณมาลี ร้องรื้อร่าย – จึงชักชวนนวลนางอรสา กับระเด่นกันจะหนามารศรี พร้อมฝูงกำนัลนารี จรลีมาสวนดอกไม้ (ทวน) ( นางเกนหลง ระเด่นกันจะหนา นางอรสา และเหล่านางกำนัลรำลงเวทีล่าง) ปี่พทาย์ทำเพลงเร็ว – ลา) ร้องเพลงแขกตาโม๊ะ – นางเสร็จลดเลี้ยวเที่ยวประพาส รุกขชาติชูดอกออกไสว พิกุลดกดอกตกเต็มไป กำนัลในไล่เก็บชิงกัน พื้นเตียนเลี่ยนลาดศิลาลาย พฤกษารายรอบพลับพลาสตาหมัน สายหยุดพุทธชาดมะลิวัน เลื้อยพันกำแพงแก้วเกลียวกลม เกงหลงทรงเด็ดดอกจำปา ประทานนางอรสาแซมผม นางกำนัลน้อยน้อยร้อยสุกรม เก็บใส่สไบห่มห่อมา บ้างเก็บดอกรักซ้อนทำซ่อนเงื่อน ให้เพื่อนสนิทเป็นปริศนา บ้างแย้มสรวลชวนชมมาลา หยอกกันหรรษาสำราญ ปี่พาทย์ทำเพลงฉิ่ง -