კლიმატის ცვლილება და საქართველო - რას უნდა ველოდოთ?

წამყვანი კლიმატური ორგანიზაციების მონაცემებით, გლობალურად კლიმატის ცვლილების პროცესი საგანგაშო ფაზაშია. 2026 წლის ივნისის მდგომარეობით, დედამიწა ერთდროულად რამდენიმე მასშტაბურ კლიმატურ ანომალიას ებრძვის. როგორც დასავლური მედია წერს, დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში ივნისის თვეში ტემპერატურის აბსოლუტური რეკორდები მოიხსნა. საფრანგეთმა ისტორიაში ყველაზე ცხელი დღე გადაიტანა, როდესაც ტემპერატურამ დასავლეთ ნაწილში 43.8°C-ს მიაღწია.სიცხეს ებრძვიან დიდ ბრიტანეთშიც, სადაც მათი კლიმატის ფონზე ტემპერატურამ სამხრეთ ინგლისში რეკორდი მოხსნა და 36 გრადუსს გადააჭარბა. ანომალიური სიცხეები გერმანიაშიც, რომ აღარაფერი ვთქვათ სამხრეთ ევროპაზე. ექსტრემალური სიცხის გამო ზიანდება სარკინიგზო ლიანდაგები, ათიათასობით ოჯახს შეფერხებით მიეწოდება ელექტროენერგია, რისი მიზეზიც გაგრილების სისტემებზე გაზრდილი მოთხოვნაა, რომელიც ბოლო 45 წლის მაქსიმუმზეა. მსოფლიო მეტეოროლოგიურმა ორგანიზაციამ და ოკეანური კვლევების სააგენტოებმა დაადასტურეს წყნარ ოკეანეში ელ-ნინიოს ფენომენის ხელახალი და მკვეთრი გააქტიურება. მეცნიერთა პროგნოზით, არსებობს 63%-იანი შანსი, რომ ეს მოვლენა გადაიზარდოს „სუპერ ელ-ნინიოში“, რაც 1950 წლის შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი იქნება. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტიერეშმა ამასთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ ელ-ნინიო მხოლოდ კარზე კი არ აკაკუნებს, არამედ არსებობს რისკი, რომ მან „სახლი დაანგრიოს“, რაც მთელს მსოფლიოში სასურსათო და წყლის სისტემების კრიზისს გამოიწვევს. მსოფლიო პრესა აქტიურად იყენებს ტერმინს "შოტისებრი ეფექტი", რაც ერთი უკიდურესობიდან მეორეში მყისიერ გადასვლას ნიშნავს, მაგ, უმძიმესი გვალვიდან დამანგრეველ წყალდიდობამდე. ამის წინაშე დგას არაერთი ქვეყანა, მათ შორის ინდოეთი და ჩინეთი სადაც წყალდიდობებისა და სიცხის ტალღების პირისპირ მილიარდზე მეტი ადამიანი იმყოფება. ტყის ხანძრების სეზონს ებრძვიან სამხრეთ ამერიკაში, ინტენსიური წვიმებია აფრიკაში და ა.შ. და ა.შ. გაეროს ამინდის სააგენტოს უახლესი ანგარიშის მიხედვით, არსებობს 91%-იანი ალბათობა იმისა, რომ 2026-2030 წლების პერიოდში, გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ მინიმუმ ერთ წელს მაინც გადააჭარბოს პრეინდუსტრიულ დონეს - 1.5გრადუსით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ნიშნავს ლიმიტის მუდმივ დარღვევას, ეს არის კრიტიკული სიგნალი, რომ კაცობრიობა შეუქცევად წერტილს უახლოვდება. ბოლო პერიოდის პრესა თანხმდება რომ კლიმატის ცვლილება აღარ არის „მომავლის პრობლემა“, - ის უკვე დღეს, 2026 წელს, სცდება საზოგადოებების ადაპტაციის შესაძლებლობებს და მძიმე დარტყმას აყენებს როგორც ეკონომიკას, ისე ადამიანურ რესურსებს. გარემოს სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ საფრთხის სრულფასოვანი აღქმა საზოგადოების და პოლიტიკის დონეზე ჯერ კიდევ არ არსებობს, შესაბამისად როგორც გლობალურ, ისე ლოკალურ დონეზე მიღებული გადაწყვეტილებები კლიმატის ცვლილებაზე სულ უფრო მეტ ნეგატიურ გავლენას ახდენს. რაც შეეხება ჩვენს ქვეყანას, არაორდინალური კლიმატური პირობები გვაქვს - მაისში მაღალმთიან რეგიონებში თოვდა, ორიოდე კვირის წინ თბილისი ძლიერ სეტყვს ებრძოდა, გასულ უქმეებზე სამეგრელოში ძლიერმა წვიმამ წყალდიდობა გამოიწვია. ა ყველაზე მეტად კი უხვმა ნალექმა სენაკის მუნიციპალიტეტი დააზიანა. სპეციალისტები ვარაუდობენ, რომ 15 ივლისამდე ქვეყანაში ნალექი შენარჩუნდება, შემდეგ კი ქვეყნის მთელს ტერიტორიაზე ძლიერი სიცხეები გავრცელდება. მოლოდინია, რომ განსაკუთრებით ცხელი აგვისტო იქნება. პროგნოზის მიხედვით მოსალოდნელია ხანგრძლივი გვალვები, ზამთარში კი კლიმატური ცვლილება, მათი გათვლებით, გავლენას იქონიებს კავკასიონის რეგიონზე. რას უნდა ველოდოთ, როგორ უნდა მოვემზადოთ და რა გავლენა აქვს კლიმატურ ცვლილებებს ადამიანების ჯანმრთელობაზე თუ სოფლის მეურნეობაზე? სტუმარი: ზურაბ ჯავახიშვილი - სეისმოლოგი, ილიას უნივერსიტეტის პროფესორი;