ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΠΕΛΙΕΡΗ, Μοτίβα Χειμαρριώτικης πολυφωνίας, ΧΕΙΜΑΡΡΑ, ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΟ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ 2022

Σάββατο 30 Απρίλη 2022. Η δεύτερη ημέρα του Ανοιξιάτικου Πολυφωνικού Καραβανιού 2022 ξεκινάει με την διαδρομή από τους Άγιους Σαράντα προς την Xειμάρρα, έναν από τους πιο αγαπημένους προορισμούς του μεγάλου ταξιδιού των φωνών χρόνια τώρα. Η πρώτη συνάντηση της Χειμάρρας με το Πολυφωνικό Καραβάνι ήταν από το ξεκίνημά του, με την συμμετοχή του πολυφωνικού της Χειμάρρας στην 1η Διεθνή Συνάντηση Πολυφωνικού Τραγουδιού το 1999 στην παραμεθόρια Ήπειρο και στην 1η Μεγάλη Συναυλία Πολυφωνικού Τραγουδιού, τον Απρίλη του 2000 στο "ΠΑΛΛΑΣ". Στo Πολυφωνικό της Χειμάρρας πρωτοστατούσε τότε μια μορφή συνυφασμένη με την πολυφωνία της, η KATEΡΙΝΑ ΜΠΕΛΙΕΡΗ, διαχρονική συνταξιδιώτισσα και με το Πoλυφωνικό Καραβάνι, πολυβραβευμένη στην Αλβανία αλλά και βραβευμένη από το Πoλυφωνικό Καραβάνι το 2022 στο Θέατρο Πέτρας. Η Kατερίνα ήταν γνωστή στην Αλβανία από την πρώτη της συμμετοχή στο ονομαστό ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟΥ, το 1983, σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών. Συμμετείχε ξανά το 1988 ενώ το 1989 εμφανίστηκε και στην Γαλλία,. Στην Ελλάδα έγινε λίγο αργότερα γνωστή, χάρη και στην έκδοση αναφοράς του Ιδρύματος Βορειηπειρωτικών Ερευνών "ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ" (Ιωάννινα, 1995), όπου η Κατερίνα Μπελιέρη συμμετείχε με το Πολυφωνικό της Χειμάρρας. Η Κατερίνα Μπελιέρη μας καλωσόρισε στην αγαπημένη Χειμάrρα και σε τούτο το ταξίδι, όντας η οικοδέσποινα αλλά και ο προορισμός μας στις περισσότερες από τις επιστροφές μας στον απαράμιλλο τόπο. To Πολυφωνικό Καραβάνι έχει διοργανώσει στο παρελθόν εκδήλωση στην παραλία της πόλης καθώς και σειρά δράσεων, ανταμωμάτων και καταγραφών, και στο Κάστρο της Χειμάρρας και στο χωριό Δρυμάδες, με τους εκεί βιωματικούς ερμηνευτές. Η Κατερίνα μας πρόσμενε αυτή την φορά με τον θείο της Σπύρο Σακάλη που είχε παίξει καταλυτικό ρόλο στην προσέγγισή της στο πολυφωνικό τραγούδι, όντας ο ίδιος, γιός του Κώστα (Κώτσο) Σακάλη, εμβληματικού προσώπου της Χειμαρρώτικης πολυφωνίας στον περασμένο αιώνα. Μαζί τους ανηφορίσαμε στο Κάστρο της Χειμάρρας, με την ονειρική θέα στο Ιόνιο, και μες στα χαλάσματά του βρήκαμε ένα χώρο για να πραγματοποιήσουμε μια συλλογική επιτόπια καταγραφή, με μαρτυρίες της Κατερίνας και του θείου της. Αυτή την φορά, προτεραιότητα της έρευνας ήταν οι προσωπικές μαρτυρίες για το πολυφωνικό τραγούδι, εξαιρετικά σημαντικός άξονας στην έρευνα του ίδιου του τραγουδιού. κουβέντα με τους συνομιλητές μας διέτρεξε όλον τον 20ο αιώνα, καταγράφοντας την ανάδειξη του Χειμαρριώτικου Πολυφωνικού Τραγουδιού από τους πιονιέρους του, όπως τον πατέρα του Σπύρου και παπού της Κατίνας (όπως την λένε οι χωριανοί της και έτσι όπως την πρωτομάθαμε κι εμείς), τον Κώστα Σακάλη. Εδώ βλέπουμε ένα μικρό απόσπασμα από την καταγραφή που, στο σύνολό της, θα κοινωνηθεί σταδιακά από το Πολυφωνικό Καραβάνι. Σε τούτο το απόσπασμα, αφού μας συστήνεται, η Κατερίνα αναφέρεται στα μοτίβα, όπως τα αποκαλεί, του Χειμαρριώτικου Πολυφωνικού Τραγουδιού, εστιάζοντας στην μεγάλη ποικιλία και τον πλούτο τους. Εδώ, μάλιστα, ερμηνεύει δείγματα διαφορετικών "μοτίβων", με το πάρσιμο των πρώτων στροφών, από τρία γνωστά πολυφωνικά τραγούδια της Χειμάρρας - το "Κόρη του βουνού", το "Τον άμμον άμμον πήγαινα" και το "Τρεις κοπέλες λυγερές", ενώ στην αρχή τραγουδά ένα τραγούδι όπως το θυμάται από την μάνα της, το "Μηλίτσα που ΄σαι στον γκρεμό", τραγούδι που το Πολυφωνικό Καραβάνι έχει καταγράψει επιτόπια σε πλήθος παραλλαγών σε όλη την Ελλάδα, από την Όλυμπο Καρπάθου ως τον Bώλακα Δράμας. Θεωρούμε εξαιρετικά σημαντική την σπουδή των υλικών ετούτων από τους σημερινούς ιχνηλάτες και σκυταλοδρόμους του πολυφωνικού τραγουδιού, για αυτό τα κοινωνούμε με περισσή φροντίδα και ευγνωμονούμε την Κατερίνα Μπελιέρη που μας τιμά τόσα χρόνια με την αγάπη της και την διαχρονική συμμετοχή της στο Πολυφωνικό Καραβάνι. Θεωρούμε εξαιρετικά σημαντική και την ανάδειξη του Xειμαρριώτικου Πολυφωνικού Τραγουδιού, ακρώριου της ηπειρώτικης πολυφωνίας, γέφυρας συνάντησης με την γειτονική λιάμπικη πολυφωνία, με ιδιαίτερο πλούτο, ποικιλία και φυσιογνωμία. Το βίντεο προέρχεται από συλλογική επιτόπια καταγραφή με "κυρατζή" τον Αλέξανδρο Λαμπρίδη και συνταξιδιώτες τα μέλη της "Χαονίας" Χρήστο Δίπλα και Γιώργο Τούτση και τους μαθητές του στο Εργαστήρι Πολυφωνίας Ελευθερία Πανούση, Τώνια Τζιρίτα και Savannah Fortis, "¨Απειρος" Πολυφωνικό Καραβάνι Διεθνώς αναγνωρισμένη Καλή Πρακτική Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO (2020) [email protected] www.polyphonic.gr, www, polyphoniccaravan.gr