สิ่งที่ต้องรู้จักสิ่งที่ ๔ คือทุกข์ | พุทธทาสภิกขุ

บรรยายประจำวันเสาร์ ภาควิสาขบูชา พ.ศ. 2527 ชุด พุทธธรรมประยุกต์ ครั้งที่ 4 เรื่อง สิ่งที่ต้องรู้จักสิ่งที่ ๔ คือทุกข์ วันที่ 28 เมษายน 2527 ทุกข์มีอยู่ในนิวรณ์-กิเลส-กรรม-ผลกรรม-วิปากขันธ์ ความหมายที่กำกวมของคำว่า "ทุกข์" (๓ ความหมาย) เทียบความทุกข์โดยหลักวิชา ๓ กับญาณ ๓ ความทุกข์ปรากฏที่ความเครียดของเจตนาในขณะที่ทำกรรม ความทุกข์ปรากฏที่ตัวกิเลส คือโลภะ โทสะ โมหะ ความทุกข์ปรากฏที่ตัวกิเลสคือตัณหา ความทุกข์ปรากฏที่ตัวกิเลสคืออุปาทาน ความทุกข์ปรากฏในตัวมโนกรรม วจีกรรม กายกรรม ความทุกข์ปรากฏในตัววิบากกรรม-วิปากขันธ์-ปฏิกิริยาต่อจากวิบาก ความทุกข์เนื่องอยู่กับชาติ ไม่มีชาติทางจิตตุปบาท ชาติทางกายก็ไม่มีความหมาย ชาติที่เป็นปัญหาคือชาติที่เกิดจากอุปาทาน พุทธศาสนาสอนให้รู้ว่า ไม่มีบุคคลตัวตนที่ตายเกิดๆ มีแต่ธรรมล้วนๆ ปรุงแต่ง วิบากและปฏิกิริยาต่อจากวิบากที่เนื่องกับชาติในภาษาคน-ภาษาธรรม เรื่องกรรมของพุทธบริษัทมีอย่างไร? ทุกลัทธิเข้าใจตรงกันว่าสิ้นกรรมก็สิ้นทุกข์ (แต่ความหมายต่างกัน) อ่านหนังสือธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส หมายเลข 17.จ พุทธธรรมประยุกต์ #พุทธทาสภิกขุ #เสียงธรรมพุทธทาส