Къурманда сюргюнлик къурбанларны анъдылар

Сенелер кечкен сайын дешетли 1944 сенеси 18-майыс вакъиаларыны башындан кечирген инсанлар эп эксилелер. Булар озь Ватаны Къырымдан къувулгъан къырымтатар халкъына менсюп олгъан, ич бир тюрлю къабааты олмагъан къартлар, балалар, къадынлардыр. Оларнынъ аман-аман эписи о дешетли йылларда озь догъмушларындан - бабалары, аналары ве якъынларындан айырылдылар. Бу - фаджиалы такъдирлердир. Къартлар ве сабийлер сюргюнликтеки яшайышнынъ агъыр шараитлерине даяналмайып фаний дюньяны терк эттилер. Балалар балалыкъ не олгъаныны бильмедилер - оларгъа сагъ къалмакъ ичюн пек эрте буюклешмек керек олды. Бугyньки къартлар сюргюнлик эм де мында - озь ватанларында о девирде юзь берген вакъиа ве адиселернинъ къурбанлары ве шаатлары олгъан балалардыр. Арадан энди 82 йыл кечкен олса да, хатырлавлар сюргюнге огъратылгъанларнынъ ве оларнынъ несиллерининъ юреклерини тельчелей, хырпалай. «Алем-и нисван» къырымтатар миллий меркези»нинъ ребери, Къырымда нам къазангъан журналист Лентара Халилова, ерли джемаатчилер Луиза ве Нариман Чантаевлар, Нусрет Кязимов, Алие ве Асан Карачуль чокъбалалы къоранта тарафындан Къурман районынынъ «Беллек» миллий къавеханесинде бу къара куннинъ къурбанларына багъышлангъан мерасим отькердилер. Тедбирге 70-ке къадар Къурман, Акъмесджит, Биюк-Онлар, Къарасубазар, Керичтен етмишке къадар инсанлар тешриф буюрдылар. «Сюргюнлик... Бу сёзнинъ мудхиш манасыны тек о къара куньлерни озь башындан кечирген инсанлар анълайлар, - деди Лентара Халилова. - Акъсыз къабаатланувларнынъ аджджысыны, ашаланув, ифтира, бефтанны ис эткенлер, даянылмайджакъ яшайыш шараити нетиджесинде догъмушларыны, якъынларыны джойгъанлар, ачлыкътан, сувукътан, хасталыкътан ольгенлернынъ элемини, агърысыны чеккенлер биле. Бу къоркъунчлы йылларда бутюн халкъ терек киби тамырындан сувурылып такъдир ихтиярына ташланды. Джанаварларджасы на япылгъан сюргюнликни башындан кечиргенлер бизны эр кунь ташлап кетелер...». Мерасим миллий гимннен ве дуанен башланды. Тедбирде эм яш несиль векиллери, эм де эсли-башлы инсанлар да иштирак эттилер. Мерасимге кельген къартлар сюргюнлик акъкъында хатырлавларнен болюштилер. Оларнынъ арасында – Къурманлы Сейтумер Къуртмалаев (он - кавалер двух орденов Трудового Красного знамени, заслуженный работник сельского хозяйства, обладатель 6 трудовых медалей), 90-яшлы догъма бутюн омюр къуруджылыкта чалышкъан ускютли Таир Уста, миллий арекет иштиракчиси Дилявер Чабанов ве Сабрие Самитдинова. Оларнынъ хатырлавларыны кельгенлер козьяшларынен динъледилер. Яшлар – Биюк-Онлардан кельген Карачуль къорантасынынъ истидатлы балалары Назлы, Хатидже ве Эльмаз миллий йырларыны иштирак эттилер, къырымтатар шиирлерини эзберледилер, шаире Юлдуз - Венера ханум озь тесирли шиирлерини, Алиме Сейджалилова ве Эмине Палабуюк Матем кунюне багъышлангъан шиирлерини окъудылар. Алие оджа Карачуль озь чыкъышында ана тили яш несильге ашламакъ акъкъында къайд этти ве: «Къырымтатарларнынъ миллий медениетини бильмек эм де оны джанландырмакъ ичюн медениетни огренмек керек: яни китапларны, миллий неширлерини окъумакъ, халкъ агъыз яратыджылыгъынынъ, эснафчылыкънынъ тарихыны бильмек, халкъ йырларыны динълемек керек». Кавеханесининъ салонында Къырымгъа, 18 майыс акъкъында серги нумайыш этильди. Сергиде Къурман, Акъмесджит, Къарасубазардан, Биюк-Онлардан кельген усталарнынъ аджайип эшьялары такъдым этильди. Усталарнынъ арасында – истидатлы ерли къадынлар Луиза Чантаева, Зекие Абибуллаева, олар эски Къырым манзаларыны тасвирлейлер, «черепица»да озьгюн рессамлар япкъан рессам къарасубазарлы Ление Смаилова, Биюк-Онлардан кельген Тамилла Халиляева ве Акъмесджиттен кельген Найле Велиева озь къырымтатар къокълаларынен кельгенлерини айретте къалдырдылар. Ондан гъайры бу къадынлар озь ана-баба, къартана-къартбабаларнынъ хатырлавларынен пайлаштылар. Ерли фааль къадыны Сафия Алиджанова да якъынларынынъ икяени хатырлап, «Порт Артур» йырны эеджаннен йырлады, Биюк-Онлардан кельген Алие Рефатова ве Эльвира Якубова къырымтатар шиирлерини эзберледилер. Энди тарихий олгъан 1987 сенеси Москвада олгъан демонстрациясынынъ иштиракчиси Фатьма Усеинова шу муим вакъиа акъкъында хатырланды. Бутюн хатыра акъшам девамында ерли теджрибели чалгъыджы Талят Велиев озь миллий нагъмелеренине эркезни агълатты. Къурманнынъ краеведческий музейине ерли сакин, волонтёр Нусрет Кязимов музейге миллий эшьяларны топлай ве кельгенлерге бу ишке эллери къадар ярдым этмек мураджаатнен булунды. Халкънынъ эсас арзусы – Ватангъа авдет олмакъ омюрге кечти ве биз яш несильнинъ Къырымда къалмасы ве илериде онынъ инкишафы эм де гуллемесинде иштираги ичюн тырышмакъ керекмиз, - тедбир девамында къайд этильди. Къырымтатар халкъынынъ озюнинъ тарихий Ватанына авдети акъкъында базы бир нетиджелерни чыкъарылды ве бу мевзуны келеджек топлашувларда девам этеледжек. Тешкилятчылар «Беллек» кавеханесининъ саиплерине Эмин Меметов ве Лутфие Дегирмеджиге, Алие ве Асан Карачуль аилесине, Нусрет Сеттаровге самимий тешеккюрлер бильдирелер 💕💕💕 Фото: Алие Карачуль