เพลงช้า-เร็ว นารายณ์

ศิลปนิพนธ์ กรณีศึกษา อ.วีระชัย มีบ่อทรัพย์ ของนักศึกษาชั้นปีที่ 4 วิทยาลัยนาฏศิลปจันทบุรี สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม ประวัติชุดการแสดง เพลงช้า-เร็ว นารายณ์ เป็นเพลงที่ใช้บวงสรวงซึ่งสมัยนั้นใช้รำบวงสรวง ตั้งศาลพระภูมิในวังสวนกุหลาบ ผู้รำบวงสรวงต้องเป็นตัวนายโรงและนางเอกเท่านั้น ผู้แสดงแต่งกาย ยืนเครื่อง ใช้วงปี่พาทย์ประกอบการแสดง เพลงที่ใช้บรรเลงเป็นทำนองเพลงเต่าเห่ ออกเพลงเร็ว – ลา กระบวนท่ารำเพลงช้า เพลงเร็ว นารายณ์ ในแบบของครูวีระชัย มีบ่อทรัพย์ ได้รับการถ่ายทอดกระบวน ท่ารำจากครูอุดม กุลเมธพนธ์ ซึ่งเป็นแบบฉบับของครูลมุล ยมะคุปต์ มีลักษณะของการใช้มือล่อแก้วปฏิบัติท่ารำ และการหมุนตัวในลักษณะ 4 ทิศ โดยเริ่มด้วยทิศทางด้านซ้ายของเวที หมดด้วยด้านหน้าตรง เช่นเดียวกับเพลงสาธุการ จากการวิเคราะห์เปรียบท่ารำระหว่างเพลงช้า เพลงเร็ว นารายณ์ กับเพลงช้า เพลงเร็วระบำ พบว่ามีท่ารำบางท่าที่เป็นท่าเดียวกันแต่มีการใช้ลักษณะมือที่แตกต่างกัน คือ ท่า “มยุเรศแปลง” ในเพลงช้า เพลงเร็ว นารายณ์ จะใช้มือในลักษณะมือล่อแก้ว ส่วนเพลงช้า เพลงเร็วระบำ จะใช้มือในลักษณะมือแบ โดยมือขวาตั้งวงบน มือซ้ายตั้งวงกลาง ท่ารำที่มีลักษณะการใช้มือเหมือนกันแต่ลักษณะการใช้เท้าต่างกัน คือ ท่า“มือทั้งสองอยู่ในลักษณะ มือแบตั้งปลายมือขึ้น เหยียดแขนตึงระดับไหล่” ในเพลงเร็ว นารายณ์ จะยกขาซ้าย ส่วนในเพลงเร็วระบำ จะยกขาขวา นอกจากนี้ยังพบกระบวนท่ารำที่พบในเพลงช้า เพลงเร็ว นารายณ์ แต่ไม่พบในกระบวนท่ารำเพลงช้า เพลงเร็วระบำ คือ ท่าปฐมมือล่อแก้ว ท่าอัมพร และท่าควง มือล่อแก้ว ในเพลงช้า ท่าไสมือโย้ตัว ท่าจีบหงายระดับวงหน้าสลับมือตั้งวงบน ท่าชักแป้งผัดหน้า ในเพลงเร็ว และท่าเคล้ามือนั่งลงไหว้ ในเพลงลา และกระบวนท่ารำที่ค้นพบในเพลงช้า เพลงเร็วระบำ แต่ไม่พบในกระบวนท่ารำเพลงช้า เพลงเร็ว นารายณ์ คือ ท่าสอดสร้อยมาลาแปลง ท่าจีบหงายแขนตึงระดับไหล่ ท่าจีบคว่ำแขนตึงระดับไหล่ และท่าบัวชูฝัก ในเพลงช้า ท่าพระมอง – นางหลบ ท่าส่ายแขนเดียวเข้าหานาง ท่าส่ายสองแขนออกจากนาง ท่าอัมพร ท่าผาลาเพียงไหล่ ท่ารำกระบี่สี่ท่า ท่าคว้าวิ่ง ท่าคว้าอยู่กับที่ ท่าจับ 1 ท่าพระยิ้ม – นางอาย ท่าสะดุดเท้าคว้า ข้อมือนาง ท่ารำส่ายจับข้อมือนาง ในเพลงเร็ว และท่าลา ในเพลงลา