ภาวะการกลืนลำบากในผู้สูงอายุ

ภาวะการกลืนลำบาก คือความผิดปกติของการกลืนที่มักพบในผู้สูงอายุ ซึ่งมีตั้งแต่อาการกลืนติด กลืนเจ็บ ไปจนถึงการสำลักอาหารทั้งที่เป็นของแข็งและของเหลว 1 สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากกล้ามเนื้อในช่องปากอ่อนแรงลงตามวัย ส่งผลให้ประสิทธิภาพในการเคี้ยวลดลง และยิ่งมีความเสี่ยงสูงขึ้นหากผู้สูงอายุมีโรคประจำตัวหลายโรค 1 สังเกตอาการกลืนลำบาก 3 ระยะ ได้แก่: ระยะช่องปาก: ผู้สูงอายุเคี้ยวอาหารไม่ละเอียด มีอาหารหรือน้ำไหลออกมุมปาก และมีอาหารตกค้างในช่องปาก 2 ระยะลำคอ: เวลากินอาหารแล้วเกิดการสำลัก ไอ เจ็บคอ หรือรู้สึกเหมือนมีอาหารติดคอ 2 ระยะหลอดอาหาร: รู้สึกกลืนอาหารติด หรือมีอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมา 2 การตรวจและการรักษา: หากพบอาการผิดปกติ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น โรคปอดอักเสบติดเชื้อ ภาวะขาดน้ำ หรือขาดสารอาหาร 3 โดยแพทย์อาจทำการตรวจเพิ่มเติมด้วยการเอกซเรย์ดูการทำงานของการกลืน (VFSS) 2 หรือการส่องกล้องประเมินการกลืน (FEES) 4 สำหรับการดูแลรักษา แพทย์และนักกิจกรรมบำบัดจะช่วยฝึกการกินและบริหารกล้ามเนื้อช่องปาก ลำคอ และลิ้นให้แข็งแรงขึ้น 4 พร้อมทั้งทำงานร่วมกับนักกำหนดอาหารเพื่อปรับชนิดของอาหารให้เหมาะสม เช่น เปลี่ยนเป็นอาหารบด อาหารปั่น หรืออาหารนิ่มชิ้นเล็ก เพื่อให้กลืนง่ายและได้รับสารอาหารเพียงพอ 5 ที่สำคัญคือการดูแลสุขภาพช่องปากให้สะอาดและหมั่นตรวจฟันผุอยู่เสมอ 5 (ข้อมูลอ้างอิง: ผศ. ดร. นพ.ไพฑูรย์ เบ็ญจพรเลิศ ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล 3 ) #ภาวะการกลืนลำบาก #ผู้สูงอายุ #สุขภาพผู้สูงอายุ #สำลักอาหาร #กลืนอาหารติด #การดูแลผู้สูงอายุ #เวชศาสตร์ฟื้นฟู #โรงพยาบาลรามาธิบดี