"ब्रतबन्ध " Bratabandha Pralux Kunwar & Pralove Kunwar 2082 @BhaktapurOnlineTv @viralhog @ viral

यो हिन्दू धर्म (विशेष गरी ब्राह्मण, क्षेत्री र वैश्य समुदाय) मा छोरा मान्छेको गरिने एक प्रमुख संस्कार हो। यसलाई 'उपनयन संस्कार' पनि भनिन्छ। यसमा बालकलाई गायत्री मन्त्र दिइन्छ र जनै (पवित्र धागो) धारण गराइन्छ।यो संस्कार केवल एक दिनको पूजा मात्र नभएर विभिन्न विधिहरूको समिश्रण हो: पूर्वाङ्ग: मूल कर्म सुरु हुनुभन्दा अघि गरिने पूजा, जसमा पितृहरूलाई निमन्त्रणा गरिन्छ (नान्दीमुखी श्राद्ध)। शिखा बन्धन: बालकको टाउको मुण्डन गरेर एउटा सानो टुप्पी (शिखा) राखिन्छ, जसलाई आध्यात्मिक शक्तिको केन्द्र मानिन्छ। गायत्री मन्त्र: गुरु वा बुबाले बालकको कानमा 'गायत्री मन्त्र' सुनाउनुहुन्छ। यो मन्त्र प्राप्त गरेपछि मात्र बालक धार्मिक कार्य गर्न योग्य भएको मानिन्छ। मेखला र मृगचर्म: कम्मरमा मुञ्जको डोरी (मेखला) बाँधिन्छ र काँधमा मृगको छाला वा पहेंलो वस्त्र ओढाइन्छ, जसले ब्रह्मचारी जीवनको संकेत गर्छ। २. सांस्कृतिक महत्त्व (Mama र Bhanja को भूमिका) नेपाली संस्कृतिमा ब्रतबन्धमा मामाको भूमिका ठुलो हुन्छ। बालकलाई डोको, लौरी र झोला दिएर "पढ्नका लागि काशी जान लागेको" अभिनय गराइन्छ। त्यतिबेला मामाले बालकलाई रोकेर, उपहारहरू दिएर "तिमी कतै जानु पर्दैन, म नै तिमीलाई शिक्षा र सहारा दिन्छु" भन्दै घर फर्काउने चलन छ। ३. जनै (Sacred Thread) को अर्थ ब्रतबन्धमा लगाइने जनैमा तीनवटा डोरा हुन्छन्, जसले तीनवटा प्रतिज्ञा वा ऋणलाई बुझाउँछन्: देव ऋण: भगवानप्रतिको कर्तव्य। पितृ ऋण: आफ्ना पुर्खा र आमाबुबाप्रतिको सम्मान। ऋषि ऋण: गुरु र शिक्षाप्रतिको निष्ठा। ४. ब्रतबन्धपछि पालना गर्नुपर्ने नियमहरू परम्परा अनुसार ब्रतबन्ध भइसकेको व्यक्तिले केही नियमहरू पालना गर्नुपर्छ: दैनिक रूपमा सन्ध्यावन्दन वा मन्त्र जप गर्ने। जनैको पवित्रता कायम राख्ने (शौच जाँदा कानमा बेर्ने चलन यसैको एक भाग हो)। धार्मिक र सामाजिक कार्यहरूमा सहभागी हुन पाउने अधिकार प्राप्त गर्ने। ५. आधुनिक समयमा परिवर्तन आजकल यो संस्कारलाई छोटो बनाउने चलन पनि बढेको छ। पहिले-पहिले बालकहरू ८ देखि १२ वर्षको उमेरमा ब्रतबन्ध गर्थे, तर अचम्मको कुरा, अहिले धेरैले विवाह गर्नुभन्दा केही दिन अघि मात्र पनि ब्रतबन्ध गर्ने गर्छन्। तपाईंलाई ब्रतबन्धको कुनै विशेष विधिका बारेमा वा यसमा चाहिने सामग्रीहरूको बारेमा जान्न मन छ कि?