ହେ ମନୁଆ ପ୍ରମାଣ ହେବରେ ଯାହା କରୁଥା’ he manua praman hebare jaha karutha @SL606/S109

ହେ ମନୁଆ ପ୍ରମାଣ ହେବରେ ଯାହା କରୁଥା’ he manua praman hebare jaha karutha @SL606/S109 ଏହି ଗୀତଟି କେବଳ କର୍ମଫଳ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ "ପ୍ରମାଣ" ଏବଂ "ପରମାଣ" ଶବ୍ଦର ଗଭୀର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ଧ୍ରୁବପଦ "ହେ ମନୁଆ... ପ୍ରମାଣହେ ବରେ ଯାହା କରୁଥା' କର୍ମ ଘେନି ଫଳ ମିଳେ..." ବ୍ୟାଖ୍ୟା: କବି ନିଜ ମନକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହୁଛନ୍ତି— ହେ ମନ! ଯାହା ବି କରୁଛୁ, ସେହି କାମର ଜଣେ ସାକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି। କୌଣସି କର୍ମ ଲୁଚି ରହେନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିବ। ତେଣୁ ସଦା ସଚେତନ ହୋଇ କର୍ମ କର। ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତରା "ପ୍ରମାଣ ଅର୍ଥଟି ଜାଣ ତତୋରେ କର ଦର୍ଶନ ଶବଦେ ରହିଛି ଯିଏ ସେହି କରିବ ପ୍ରମାଣ..." ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଏଠାରେ **"ପ୍ରମାଣ"**ର ଦୁଇଟି ଅର୍ଥ ନିଆଯାଇଛି— ପ୍ରମାଣ = ସାକ୍ଷୀ। ପ୍ରମାଣ = ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ମାଣ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାପଦଣ୍ଡ)। "ଶବ୍ଦେ ରହିଛି ଯିଏ"ର ଅର୍ଥ— ପରମ ସତ୍ୟ ବା ପରମାତ୍ମା ଶବ୍ଦରୂପରେ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ। ସେ ଆମର ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ। ତାଙ୍କୁ କେହି ଫାଙ୍କି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଶିକ୍ଷା: ମଣିଷ ସମାଜକୁ ଧୋକା ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ତରା "ପରମାଣ ଅର୍ଥ ବୁଝ ପରର ମାଣକୁ ହେଜ..." ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଏଠାରେ **"ପରମାଣ"**କୁ ଶବ୍ଦ ବିଚ୍ଛେଦ କରାଯାଇଛି— ପର + ମାଣ = ପରର ମାନ, ପରମଙ୍କ ସମ୍ମାନ। ଅର୍ଥାତ୍ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖ। ଯଦି ପରମଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରିବ, ତେବେ ଅହଂକାର ଆପେଆପେ ଦୂର ହୋଇଯିବ। "ପରମାଣେ ଘର କରି ପରକୁ ଶ୍ରୀମନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥା'" ଅର୍ଥାତ୍ ହୃଦୟରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ବାସ କରାଅ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି ଜୀବନ ବିତାଅ। ଗୀତର ସାରାଂଶ ଏହି ଗୀତର ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ— ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ। ପରମାତ୍ମା ସର୍ବଦା ଆମର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ। କେହି ତାଙ୍କୁ ଫାଙ୍କି ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ହିଁ ପରମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା। ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ସତ୍କର୍ମ କରିବା ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ। +++++++++++ ଏହି ଗୀତକୁ ଯଦି ଅକ୍ଷର ତତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ "ପ୍ରମାଣ" ଓ "ପରମାଣ" ଶବ୍ଦରେ ଆଉ ଗଭୀର ଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ୧. "ପ୍ରମାଣ"ର ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଗୀତରେ କୁହାଯାଇଛି— "ଶବଦେ ରହିଛି ଯିଏ ସେହି କରିବ ପ୍ରମାଣ।" ଏଠାରେ "ଶବ୍ଦ"କୁ ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ବା ଈଶ୍ୱରୀୟ ବାଣୀର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ନିଆଯାଇଛି। ଗୀତର ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ, ପରମ ସତ୍ୟ କେବଳ ବାହାରେ ନୁହେଁ, ଆମର ଅନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ବିରାଜମାନ। ସେହି ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଆମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାବ, କଥା ଓ କର୍ମକୁ "ପ୍ରମାଣ" କରନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ— ବାହ୍ୟ ବିଚାର ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତରର ସାକ୍ଷୀ ସଦା ଜାଗ୍ରତ। ୨. "ପରମାଣ"ର ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଗୀତରେ କୁହାଯାଇଛି— "ପରମାଣ ଅର୍ଥ ବୁଝ ପରର ମାଣକୁ ହେଜ।" ଏହାକୁ ଶବ୍ଦ-ବିଚ୍ଛେଦ କରି ବୁଝାଯାଇଛି— ପର = ପରମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ବା ଅନ୍ୟ ଜୀବ। ମାଣ = ମାନ, ସମ୍ମାନ, ମୂଲ୍ୟ। ଅର୍ଥାତ୍, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ପରମ ସତ୍ତାକୁ ଦେଖେ, ସେ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ। ୩. "ପରମାଣେ ଘର କରି" ଏହି ପଙ୍କ୍ତିର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ ହେଉଛି— ହୃଦୟକୁ ଏପରି ଗଢ଼, ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ସତ୍ୟର ବାସ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଅହଂକାର କମିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜୀବନ ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ପାଇଁ ଏକ "ଘର" ହୋଇଯାଏ। ୪. କର୍ମଫଳର ନିୟମ ଗୀତର ଧ୍ରୁବପଦ— "କର୍ମ ଘେନି ଫଳ ମିଳେ।" ଏହା କେବଳ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ନୁହେଁ; ଏହା କାରଣ ଓ ଫଳର ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ନିୟମକୁ ସୂଚାଏ। ଯେପରି ବୀଜ ବୁଣାଯାଏ, ସେପରି ଫଳ ମିଳେ। ତେଣୁ ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ କର୍ମ—ତିନୋଟିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖିବାର ଆହ୍ୱାନ ଏହି ଗୀତ କରୁଛି। ସାରକଥା ଏହି ଗୀତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି— ଅନ୍ତରର ସାକ୍ଷୀଠାରୁ କିଛି ଲୁଚେ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମର ଫଳ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ମନକୁ ଏପରି ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟ, କରୁଣା ଓ ଧର୍ମର ବାସ ହେବ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ! 0