Հրազդան | 1604 թվականի մեծ բռնագաղթը և քաղաքի ճակատագիրը

Հրազդանը Կոտայքի մարզի հնագույն բնակավայրերից է, որը դեռևս Ք.ա. 2-րդ դարում Մեծ Հայքի Վարաժնունիք գավառի կազմում էր։ Քաղաքը, որը նախկինում կրել է Կորկոտիս անունը, դարեր շարունակ եղել է Արարատյան դաշտի կարևոր հանգույցներից մեկը։ Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի կազմակերպած մեծ բռնագաղթի ժամանակ Հրազդանը դարձավ ռազմաքաղաքական թիրախ։ Շահի հրամանով իրականացված «այրված հողի» մարտավարության հետևանքով բնակավայրը հայաթափվեց, իսկ տեղի բնակչությունը բռնի տեղահանվեց Պարսկաստանի խորքերը։ Այդ գաղթի ճանապարհին զոհվեցին հազարավոր հայեր, իսկ բնակավայրի անունը տասնամյակներ շարունակ մոռացության տրվեց։ Հրազդանի Մաքրավան թաղամասում է Մաքրավանքը, որը հայտնի է «Շահին հաղթող» («Շահ ղուտուրա») անունով, քանի որ տեղի բնակիչները կարողացել են կանխել եկեղեցու ավերումը։ Բնակավայրի մասին այլ հետաքրքիր մանրամասները տեսանյութում. Ճանաչենք մեր Հայրենիքը, որպեսզի սիրենք և տեր լինենք նրան։