ปิศาจเขียว ภัยจอกหูหนูยักษ์

ที่มา จอกหูหนูยักษ์ (Giant Salvinia) เป็นเฟินน้ำต่างถิ่นที่มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของทวีปอเมริกาใต้ บริเวณทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศบราซิล , และถูกจัดให้เป็นหนึ่งในวัชพืชน้ำที่ร้ายแรงและรุกรานที่สุดของโลก , สำหรับประเทศไทย แม้จอกหูหนูยักษ์จะถูกประกาศให้เป็นสิ่งต้องห้ามและศัตรูพืชกักกันเพื่อป้องกันการระบาด , แต่ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ได้มีการลักลอบนำเข้ามาจำหน่ายในฐานะไม้น้ำประดับตกแต่งตู้ปลาหรืออ่างไม้น้ำ (บางครั้งใช้ชื่อทางการค้าว่า กุหลาบน้ำญี่ปุ่น) เนื่องจากมีใบสีเขียวนวลและมีขนเรียงตัวสวยงาม , , เมื่อพืชชนิดนี้ขยายพันธุ์จนมีปริมาณมากเกินความต้องการ ผู้เลี้ยงจึงนำไปทิ้งลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ทำให้หลุดรอดและเกิดการแพร่ระบาดอย่างรวดเร็วและกว้างขวางในหลายพื้นที่ , ผลกระทบ การแพร่ระบาดของจอกหูหนูยักษ์สร้างความเสียหายอย่างรุนแรงในหลายมิติ ด้านระบบนิเวศ การเจริญเติบโตที่รวดเร็วและทับซ้อนกันหนาแน่นบนผิวน้ำ ทำให้แสงแดดส่องไม่ถึงใต้น้ำ กระบวนการสังเคราะห์แสงของพืชใต้น้ำหยุดชะงักและออกซิเจนละลายน้ำลดลงอย่างมาก ส่งผลให้น้ำเน่าเสีย สัตว์น้ำตาย และวัชพืชท้องถิ่นถูกแย่งพื้นที่ , , ด้านการใช้ประโยชน์แหล่งน้ำ แพจอกหูหนูยักษ์กีดขวางการสัญจรทางเรือ การทำประมง การผลิตน้ำประปา และการเกษตร , ด้านสุขภาพและสาธารณสุข แหล่งที่จอกหูหนูยักษ์ขึ้นหนาแน่นจะเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ชั้นดีของยุงที่เป็นพาหะนำโรคมาลาเรียและโรคเท้าช้าง รวมถึงเป็นที่อยู่อาศัยของหอยพาหะนำโรค , , นอกจากนี้ยังสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจ เนื่องจากรัฐต้องใช้งบประมาณมหาศาลในการควบคุมและกำจัด , , การใช้ประโยชน์ แม้จะเป็นวัชพืชที่สร้างปัญหา แต่หากนำซากจอกหูหนูยักษ์ที่ตักขึ้นจากแหล่งน้ำมาจัดการอย่างถูกวิธี จะสามารถสร้างประโยชน์ทางการเกษตรได้เป็นอย่างดี โดยสามารถนำซากมาปรับปรุงเป็น "วัสดุปลูก" หรือใช้แทนพีทมอส (Peat moss) ในการเพาะต้นกล้า ซึ่งช่วยลดต้นทุนการนำเข้าวัสดุปลูกจากต่างประเทศได้ กระบวนการทำประกอบด้วยการนำจอกหูหนูยักษ์ไปตากให้แห้งสนิท นำมาบดให้ละเอียด จากนั้นหมักสลับชั้นกับปูนขาวเพื่อปรับสภาพความเป็นกรด-ด่าง ทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือนร่วมกับการใช้สารเร่งการย่อยสลาย (เช่น พด.1 หรือปุ๋ยคอก) จนได้วัสดุปลูกที่มีค่า pH ระหว่าง 6.5-7.5 และอุณหภูมิที่เหมาะสมสำหรับนำไปเพาะกล้าไม้ , การกำจัด การควบคุมและกำจัดจอกหูหนูยักษ์สามารถทำได้ 3 แนวทางหลัก แนวทางที่ปลอดภัยและแนะนำที่สุดคือ การใช้แรงงานหรือเครื่องจักรกลช้อนตักขึ้นจากแหล่งน้ำ โดยต้องนำซากไปตากบนบกในที่น้ำท่วมไม่ถึงให้แห้งสนิทและย่อยสลายไปเพื่อไม่ให้ชิ้นส่วนที่หักงอกเป็นต้นใหม่ได้ , , , แนวทางที่สองคือ การควบคุมโดยชีววิธี ซึ่งหลายประเทศประสบความสำเร็จจากการปล่อยศัตรูธรรมชาติ คือ "ด้วงงวง" (Cyrtobagous salviniae) ที่มีความเฉพาะเจาะจงในการเจาะกินรากและตาใบของจอกหูหนูยักษ์จนตาย , , , แนวทางสุดท้ายคือ การใช้สารเคมีกำจัดวัชพืช (เช่น พาราควอต หรือ ไดควอต) ซึ่งควรใช้เฉพาะบริเวณริมตลิ่งที่เก็บกวาดได้ยาก และต้องทำด้วยความระมัดระวังเพื่อไม่ให้กระทบสิ่งแวดล้อม , , ที่สำคัญคือ จอกหูหนูยักษ์ขยายพันธุ์ได้จากชิ้นส่วนที่หักเพียงเล็กน้อย จึงต้องกั้นทุ่นดักสกัดทางน้ำและต้องเฝ้าระวังแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน จนกว่าจะไม่พบจอกหูหนูยักษ์หลงเหลืออยู่ , ,