ALİ HAYDAR EFENDİ HZ. ( İstanbul Türbeleri - İstanbul Evliyaları )

‪@TÜRBEDELİSİ‬ İstanbul Fatih Çarşamba’daki İsmet Efendi Dergahının postnişini. Nakşibendi tarikatının Halidi kolundan gelen silsilenin son halkalarından bir halkadır. İsmi, Ali Haydar olup, babası Molla Şerif Efendidir. Ahıskalı Ali Haydar Efendi diye meşhur olmuştur. 1870 senesinde günümüzde Gürcistan sınırları içerisinde bulunan Ahıska’da doğmuş. 1960 senesinde İstanbul’da vefat etmiştir. Efendi Baba Ali Haydar Efendi 1894 yılına kadar süren ilk tahsilini Kabri Edirnekapı Sakızağacı kabristanındadır. İki yaşındayken annesini, dört yaşındayken babasını kaybeden memleketinde yaptı. Fakat Şeyh Şamil’in ve beraberinde ki Kafkas Müslümanlarının Rus zulmüne karşı direnişlerinde o bölgedeki birçok müderris ve şeyh şehit olmuş, tekkeler ve medreseler boş kalmış. Bu sebeple de, ilim tahsiline devam edebilmek için Erzurum’a gelerek Bakırcı Medresesi’ne kaydoldu. Bir süre sonrada, buradan İstanbul’a gidip Fatih Camiinde İslami ilimleri öğrenimine devam etti. Tahsilini tamamlayıp, Bayezid Dersiamlarından Çarşambalı Hoca Ahmet Hamdi Efendi’den 1901 senesinde umumi icazetname aldı. Buradaki Medrese arkadaşlarının en meşhuru İskilipli Muhammed Atıf efendidir. Bir yandan hocasının derslerine devam ederken diğer yandan kadı yetiştiren Medresetü’l-kudat’a giderek 1906 yılında mezun oldu. Yapılan imtihanları kazanıp, Fatih Camiinde talebe okutmaya başladı. Böylece Fatih Dersiamları arasında yerini aldı. 1909 senesinde Fetvahanede fetva yazmakla vazifelendirildi. Daha sonra Sahn-ı Seman (Fatih) Medreseleri fıkıh müderrisliğine tayin edildi. İlmiye Salnamesi’ndeki kayıtlara göre Ali Haydar Efendi’nin müderrislik hayatı şu şekildedir: “İlk olarak 1325 yılında Sadi Bey Medresesi üçüncü müderrisliği görevine getirildi. Ardından sırasıyla: Daru’l-Hilafet-i Aliyye Medresesi kısm-ı ali fıkıh müderrisliği, Fetvahane Müsevvitliği, Heyet-i İtfaiyye Reisliği, Sahn Medresesi Müderrisliği görevlerinde bulundu. 1334’ten 1337 tarihine kadar ve bilahare 1340-1341 senelerinde de huzur derslerine ‘muhatap’ ve ‘baş muhatap’ olarak iştirak etti.” Ali Haydar Efendi ilk başlarda tasavvuf ve tarikata karşı çok mesafeliydi. “Te’lifi Mesail Heyeti” reisliğine atandığı, yani ilmi birikiminin çağın hukuki problemlerini çözmeye malik olduğu kanaatinin “Meşihat-ı İslamiyye” tarafından tasdiklendiği yıllarda bir Ramazan ayında Bandırma Merkez camiinde Ali Haydar Efendi halka vaazlar veriyor. Vaazlarında, Şeriat’a muhalif olanlardan, Müslümanları istila etmiş olan bid’at ve hurafelerden bahsediyor, yayılmasında etkisi olan tekkelerin, tasavvuf ve tarikat ehlinin aleyhinde konuşuyordu. Bir gün sabah namazında kürsüye çıkarak; “Burada Bezzaz Ali Rıza Efendi var, şöyle yapar, böyle yapar.” diye aleyhinde konuşunca dinleyen cemaat üzüldü, hayal kırıklığına uğradı. Cemaatin içindeki Bezzaz Ali Efendinin talebelerinden Börekçi Hasan Efendi namazdan sonra Bezzaz Ali Rıza Efendinin yanına gidip durumu hocasına anlattı. Bezzaz Ali Rıza Efendi; “Hiç merak etme, çok yakında bizim yanımıza gelecek.” cevabını verdi. Çok geçmeden Ali Haydar Efendinin gönlüne bir ateş düştü ve vaazda söylediği sözlerden pişman oldu. Pazar yerinde bez satan Bezzaz Ali Rıza Efendinin yanına giderek, söylediklerinden pişmanlık duyduğunu bildirip, evlatlığa kabul etmesini istedi. Bezzaz Ali Rıza Efendi kolundan tuttu, sırtını okşadı ve “İstanbul’da Hacı Ahmed Efendi var, ona git.” Dedi. Vefatından on gün evvel Fatih-Çarşamba’daki Şeyh İsmet Efendi dergahının yakınındaki evinde komaya girdi. On gün bitkisel hayat sürdü ve 1 Ağustos 1960 günü yarı beline kadar doğrulup “Allah” diyerek ruhunu teslim etti. Cenazesini Mahmud Efendi, Mehmed Zahid Kotku Efendi ile Ramazanoğlu Sami Efendi yıkadılar ve vasiyeti üzerine hocası olan Reisü’l-Ulema Çarşambalı Ahmed Efendinin de kabrinin bulunduğu Fatih Camii kabristanına defnedilmek istendi. Fakat buna müsaade edilmedi. Hatta cenaze namazının bile bu camide kılınmasına izin verilmedi. Yavuz Selim Camiinde Ramazanoğlu Sami Efendi tarafından kıldırılan cenaze namazından sonra Edirnekapı Sakızağacı Şehitliğine defnedildi. Adres: Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği Eyüp-Edirnekapı / İstanbul