335 ტერმინი "ხატი" და ყოვლადწმიდა სამება - II

ედიშერ ჭელიძე - "ქრისტიანული ლიტერატურის ისტორია". საუბრის თემა: ტერმინი "ხატი" და ყოვლადწმიდა სამება - II ლექციის მოკლე კონსპექტი: ტერმინი „ხატი" ზოგჯერ ერთარსება სამების ბუნებას, ღმრთეებას მოასწავებს, ზოგჯერ კი მხოლოდ ჰიპოსტასური გაგებისაა და სამების ერთ-ერთ ჰიპოსტასს გულისხმობს. ქართულ „ხატს" ბერძნულში აქვს სამი შესატყვისი: 1) „მორფე" - აქედან მომდინარეობს ტერმინი მორფოლოგია [მორფოლოგია - (Gk. morphē და logos "ფორმა" და "მოძღვრება") 1. მეცნიერება ორგანიზმების, ორგანოების, ნიადაგების აგებულების შესახებ; ორგანიზმების, ორგანოების, ნიადაგების აგებულება. 2. გრამატიკის ნაწილი, რომელიც სწავლობს სიტყვათა ფორმებს; რომელიმე ენის სიტყვათა ფორმებს; რომელიმე ენის სიტყვათა ფორმების სისტემა.] მორფე შედის საღვთისმეტყველო ტერმინთა პირველ ჯგუფში ანუ არსობრივი მნიშვნელობისაა და მხოლოდ არსებას, ბუნებას, ნებელობას გულისხმობს. 2) „ხარაკტერ" - ეს მხოლოდ ჰიპოსტასური მნიშვნელობის ტერმინია ანუ ერთ-ერთ ჰიპოსტასს აღნიშნავს. 3) „ეიკონ" - აქედან მომდინარეობს იკონოგრაფია, რუს. ტერმინი икона. „ეიკონ"-ი თვით ბერძნულშია ორმნიშვნელვანი ანუ გარკვეულ კონტექსტში არსობრივი გაგებისაა და გარკვეულში კი მხოლოდ კონკრეტულ ჰიპოსტასს გულისმობს. ხატი, ხატება და ხატოვნება იგივეობრივი ტერმინებია, შინაარსით ერთმანეთისგან არ განსხვავდება.