XALÊ BİRÊ (BRAHİMÊ NEWROZİ) / EMAN EMAN FELEKÊ

#kurtcemuzik #dengbej #iran Dengbêj Xalê Birê – Birahîmê Newrozî | Urmiye – Conî | Dengbêj Kültürünün Büyük Ustası Bu videoda, Kürt sözlü geleneğinin en güçlü temsilcilerinden biri olan Dengbêj Xalê Birê’nin (Birahîmê Newrozî) sesini ve mirasını sizlerle paylaşıyoruz. Xalê Birê, Doğu Kürdistan’da Urmiye yakınlarındaki Conî köyünde doğmuş ve halk arasında büyük saygı uyandırmış bir dengbêjdir. Rivayetlere göre yaklaşık 1000’e yakın kılam söylemiş, bunların 600’ü kendi eseridir. Sesi, hafızası ve kılam yaratma gücüyle Serhat ve Rojhilat bölgesinde derin izler bırakmıştır. Bir zamanlar Urmiye Radyosu’nun Kürtçe yayınlarında, dönemin önemli kadın dengbêjlerinden İranxanê ile birlikte kılamlar seslendirdiği aktarılmaktadır. Sözlü geleneğin gücünü politik mücadeleyle de birleştiren Xalê Birê, 1978–1993 yılları arasında İran Kürdistan Demokrat Partisi (İKDP) Peşmerge saflarında yer almış; 1986’da yurtdışına geçmek zorunda kalmış ve İstanbul’da suikast girişimi sonucunda ağır yaralanmıştır. İstanbul’da bulunduğu dönemde 4 kasetlik amatör bir arşiv oluşturduğu bilinir. Kayıtlarının önemli bir kısmı günümüze eksik ulaşsa da, sesini yaşatan kılamlar hafızalarda yaşamaya devam ediyor. Xalê Birê, 2001 yılında Conî köyünde hayata veda etmiştir. Ardında sadece kılamlar değil; bir halkın tarihini, aşklarını, yaslarını, savaşlarını ve umutlarını taşıyan büyük bir miras bırakmıştır.