ជំងឺឆ្កែឆ្កួត អាចការពារបាន Rabies Disease by Dr.Bun laysophea part 1

Update ជំងឺឆ្កែឆ្កួត (ប៉ុន្មានថ្ងៃទេីបហួសពេលចាក់វ៉ាក់សាំង) Rabies Disease by Dr.Bun laysophea part 2    • Update ជំងឺឆ្កែឆ្កួត តើប៉ុន្មានថ្ងៃហួសពេលច...   សូមចុច Subscribe youtube channel ម្នាក់មួយផង មានវិដេឣូច្រើនទៀតសូមចុចlink ខាងក្រោម    / @dr.bunlaysophea6683   (ចំនុចដែលត្រូវដឹងបន្ថែម) 1)ការចម្លងវីរុសជំងឺឆ្កែឆ្កួតពីសត្វមកមនុស្ស ដោយសារការខាំ, ខ្វាច, លិតលើដំបៅឬរបួស , ដែល៩៩%តាមរយះសត្វឆ្កែដែលមានផ្ទុកវីរុសឆ្កែឆ្កួត 2)បេីវាខាំនៅម្ដំក្បាលឬមុខអាចចេញរោគសញ្ញា ក្នុងរយះពេល7ថ្ងៃ 3)បេីខាំជេីងអាចដល់ 3ខែបានចេញរោគសញ្ញា ឬយូជាងនេះរហូតដល់1ឆ្នាំក៏មាន។ 4)ក្នុងអំឡុងពេលមិនទាន់ចេញរោគសញ្ញាអាចចាក់វ៉ាកសាំងកាពារបាន តែជាកាល្អពេលខាំភ្លាមចាក់ភ្លាមទេីបការពាបាទ99%. បំណងល្អពីលោកវេជ្ជបណ្ឌិត ប៊ុន ឡាយសុភា ជំងឺឆ្កែឆ្កួត ជំងឺឆ្កែឆ្កួត ដែលបណ្តាលមកពីឆ្កែខាំ គឺជាជំងឺរលាកខួរក្បាលនិងខួរឆ្អឹងខ្នង ដែលបណ្តាលមកពីវីរុសឈ្មោះ Lyssavirus (នៅក្នុងក្រុម Rhabdoviridae) ក៏ជាជំងឺមួយធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបណ្តាលអោយអ្នកជំងឺស្លាប់១០០% នៅពេលចេញរោគសញ្ញា។ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០១៧ នៅលើពិភពលោកជំងឺឆ្កែឆ្កួត ដែលបណ្តាលមកពីឆ្កែខាំ ស្លាប់ប្រហែល ៥៩០០០នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីនិងអាហ្រ្វិក។ ក) មូលហេតុ និងការចម្លង៖ ការចម្លងវីរុសជំងឺឆ្កែឆ្កួតពីសត្វមកមនុស្ស ដោយសារការខាំ (morsure), ខ្វាច (griffure), លិតលើដំបៅឬរបួស (léchage) ដែល៩៩%តាមរយះសត្វឆ្កែដែលមានផ្ទុកវីរុសឆ្កែឆ្កួត ការចម្លងវីរុសជំងឺឆ្កែឆ្កួតពីមនុស្សមកមនុស្សគឺជាករណីមួយកម្រមាន។ តែអាចឆ្លងពីម្តាយមកកូននៅ ពេលមានផ្ទៃពោះ។ ខ) រោគសញ្ញានិងការបង្ករោគ៖ ១) ការបង្ករោគ (Période d’incubation)៖ ចាប់ពីពេលឆ្កែខាំរហូតដល់ពេលចេញរោគសញ្ញា មានការប្រែប្រួលពី៧ថ្ងៃរហូតដល់លើសពី១ឆ្នាំ។ តែជាមធ្យមប្រហែលពី១៥ថ្ងៃដល់៦០ថ្ងៃ។ បេីវាខាំនៅម្ដំក្បាលអាចចេញរោគសញ្ញា ក្នុងរយះពេល7ថ្ងៃ បេីខាំជេីងអាចដល់ 3ខែបានចេញរោគសញ្ញា ឬយូជាងនេះរហូតដល់1ឆ្នាំក៏មាន ២) រោគសញ្ញា (Symptômes)៖ រោគសញ្ញាដំបូង (Période prodromique) មានរយៈពេលពី២ថ្ងៃទៅ១០ថ្ងៃ៖ • មានការឈឺចុកចាប់នៅកន្លែងខាំបែបរមាស់ ក្តៅ ឬស្ពឹក • ជួនមានក្តៅខ្លួន ជួនអត់មានក្តៅខ្លួន • អត់ឃ្លានចំណីអាហារ ចង្អោរ ក្អួត រាគ • ឈឺក្បាល វិលមុខ តប់ប្រម៉ល់ក្នុងខ្លួន ដេកមិនលក់ យល់សប្តិ វង្វេងៗ រោគសញ្ញាដំណាក់កាលបន្ទាប់មកទៀត (Période d’état) គឺជាដំណាក់កាលដែលរលាកខួរក្បាលនិងខួរឆ្អឹងខ្នងដែលមានរោគសញ្ញាដូចតទៅ៖ • អ្នកជំងឺគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងលែងបាន • អ្នកជំងឺនៅមិនស្ងៀមមានចលនារហូត (Hyperactivité) • រោគសញ្ញាពិសេសរបស់ជំងឺឆ្កែឆ្កួតគឺ៖ ខ្លាចទឹក (hydrophobie) និងខ្លាចខ្យល់ (aérophobie) • ចេញទឹកមាត់ច្រើន (Hypersalivation) ចេញញើសច្រើន ចេញនោមអត់ដឹងខ្លួន • ពិបាកលេបចំណីអាហារ (Dysphagie) • មានប្រកាច់ (convulsions) រហូតដល់សន្លប់(Coma) • ការស្លាប់ជាមធ្យម៥ ថ្ងៃក្រោយពីចេញរោគសញ្ញាណាមួយខាងលើនេះ គ) ការព្យាបាលក្រោយពីឆ្កែខាំ៖ ក្រោយពីឆ្កែខាំភ្លាមត្រូវលាងសំអាតមុខរបួសដោយទឹកនិងសាប៊ូយ៉ាងតិចបំផុតក៏១៥នាទីដែរ បន្ទាប់មកលាងសំអាតជាមួយទឹកថ្នាំសំលាប់មេរោគដូចជា អាល់កុល ឬអ៊ីយ៉ូត មិនត្រូវដេររបួសដែលឆ្កែខាំ ចាក់វាក់សាំងការពារតេតាណូស ព្យាបាលដោយថ្នាំផ្សះ (បើចាំបាច់) ការចាក់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្កែឆ្កួត (យកល្អត្រូវធ្វើក្នុង២៤ម៉ោងក្រោយពី ឆ្កែខាំឬប៉ះពាល់ជាមួយសត្វដែលយើងសង្ស័យថាមានផ្ទុកមេរោគឆ្កែឆ្កួត) ជួបប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយវេជ្ជេបណ្ឌិតដែលនៅជិតអ្នក ជំងឺឆ្កែឆ្កួតអាចចេញរោគសញ្ញាជាទូទៅ2ទៅ3ខែក្រោយខាំ តែអ្នកខ្លះចេញសញ្ញាលឿនត្រឹមតែ1អាទិត្យប៉ុន្នោះដោយសារខាំនៅម្ដុំក្បាលរបស់មនុស្ស ឬក៏យូជាងនេះរហូតដល់1ឆ្នាំបានចេញរោគសញ្ញាដោយវាខាំចំជេីង ក្នុងអំឡុងពេលមិនទាន់ចេញរោគសញ្ញាអាចចាក់វ៉ាកសាំងកាពារបាន តែជាកាល្អពេលខាំភ្លាមចាក់ភ្លាមទេីបការពាបាទ99% ឃ) វិធានការការពារ៖ ការការពារជំងឺឆ្កែឆ្កួតគឺផ្អែកលើការចាក់ថ្នាំបង្ការ ចាក់វ៉ាក់សាំងការពារប្រឆាំងវីរុសឆ្កែឆ្កូត ចំពោះសត្វដែលយើងចិញ្ចឹម(ឆ្កែ ឆ្មា ជាដើម)អោយបានទៀងទាត់ ចាក់វ៉ាក់សាំងការពារមុន ចំពោះអ្នកដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះជំងឺឆ្កែឆ្កួតដូចជា៖ពេទ្យសត្វ បុគ្គលិក មន្ទីរពិសោធន៏ឯកទេស អ្នករស់ជាមួយសត្វ ជៀសវាងកុំអោយ ឆ្កែ ឬ ឆ្មាខាំ ឬលិតលើរបួសឬដំបៅ។ ចាក់វ៉ាក់សាំងការពារក្រោយពីឆ្កែខាំ(Prophylaxie post-expositionnelle)។ ប្រសិនបើលោកអ្នកមានឆ្កែខាំ ឬ សត្វដែលចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះ ហើយស៊ីសាច់ជាអាហារខាំ សូមមកពិគ្រោះយោបល់ជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសនៅមន្ទីរពេទ្យ