1. විමුක්ත සම්බෝධි පරායණ මනස ~ Ven. Koswatthe Ariyawimala Thero

පටිච්චසමුප්පාද විවරණ 1. සදහම් පිළිවෙත. පූජනීය කොස්වත්තේ අරියවිමල ස්වාමීන්වහන්සේ. දුතිය අනිච‍්චතා සූත්‍රය ඇසුරින් ~ සම්මාදි දිට්ඨිය. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ඉතා ප්‍රසිද්ධ ධර්ම පාඨයක විශේෂයෙන්ම පුද්ගලයෙකු සතු විය යුතු "ප්‍රඥාව" විස්තර කරන අවස්ථාවලදී යෙදෙන පාලි පාඨයකි. ~ ඉධ භික්ඛවේ, භික්ඛු උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතෝ හෝති, අරියාය නිබ්බේධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා ~ වචනාර්ථය සහ සරල අර්ථය: ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛු (මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ) උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය (ඇතිවීම සහ නැතිවීම - හටගැනීම සහ විනාශය - දකින ප්‍රඥාවෙන්) සමන්නාගතෝ හෝති (සමන්නාගත වෙයිද / යුක්ත වෙයිද) අරියාය නිබ්බේධිකාය (ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද විදිනා සුලු වූ) සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා (මනාව දුක කෙළවර කිරීම පිණිස පවත්නා වූ) සම්පූර්ණ අර්ථය: "මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ (ශ්‍රාවකයා) ඇතිවීම සහ නැතිවීම දැකිය හැකි, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද විදිනා සුලු වූ, මනාව දුක කෙළවර කිරීම පිණිස පවත්නා වූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි." මෙයින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? මෙම දේශනාවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ විස්තර කරන්නේ "විදර්ශනා ප්‍රඥාව" හෝ "චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරගන්නා ප්‍රඥාව" ගැනයි. එහි ප්‍රධාන ලක්ෂණ 3ක් මෙහි පෙන්වා දී ඇත: *උදයත්ථගාමිනී ප්‍රඥාව: පංචස්කන්ධයේ (රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ) හටගැනීම (උදය) සහ බිඳීයාම (අත්ථගම) අනිත්‍ය වශයෙන් දැකීමේ නුවණයි. *අරියාය නිබ්බේධිකාය: මෙය ලෞකිකත්වයෙන් එහා ගිය ආර්ය (උතුම්) ප්‍රඥාවකි. එය ඝන කෙලෙස් තට්ටු විනිවිද විදලා දමා (නිබ්බේධික) සත්‍යය අවබෝධ කරවයි. *සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනී: මේ ප්‍රඥාවේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ සසර දුක සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කර දැමීම (නිර්වාණය අවබෝධ කරවීම) යි. බුදුදහමට අනුව පුද්ගලයෙකු ලබන ඉහළම සහ ශ්‍රේෂ්ඨතම බුද්ධිමය මෙන්ම ආධ්‍යාත්මික මට්ටම මෙම පාඨයෙන් මනාව සංග්‍රහ කර තිබේ. බුදුදහමේ එන ඉතා ප්‍රසිද්ධ, ගැඹුරු අර්ථයක් ඇති පාලි පාඨයකි. ~ සුතා ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුපටිවිද්ධා ~ මෙම පාඨයෙන් විස්තර කෙරෙන්නේ පුද්ගලයෙකු ධර්මය (නැතහොත් ඕනෑම ගැඹුරු ශාස්ත්‍රයක්) තම ජීවිතයට සහ අවබෝධයට ළඟා කරගන්නා ආකාරයේ පියවර 5ක් පිළිබඳවයි. එහි පියවර කිහිපයක් දක්වා තිබේ. 1. සුතා – ඇසීම (ශ්‍රවණය) පළමු පියවර වන්නේ ධර්මය හෝ කරුණු හොඳින් ඇසීම (හෝ කියවීම) යි. බුදුදහමේ "බහුස්සුත" (බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති) පුද්ගලයා නිර්මාණය වීමේ ආරම්භය මෙයයි. 2. ධාතා – දරා ගැනීම (මතක තබා ගැනීම) ඇසූ කරුණු සිතේ ධාරණය කර ගැනීමයි. මතකයෙහි රඳවා ගැනීම මෙයින් අදහස් කෙරේ. 3. වචසා පරිචිතා – වචනයෙන් පුරුදු කිරීම මතක තබා ගත් දේ නිතර තොල මතුරමින්, සජ්ඣායනා කරමින් වචනයෙන් ප්‍රගුණ කිරීමයි. පැරණි කාලයේ ධර්මය කටපාඩමින් රැකගෙන ආවේ මෙම ක්‍රමයටයි. 4. මනසානුපෙක්ඛිතා – මනසින් විමසා බැලීම වචනයෙන් කියවන දේෙහි අර්ථය සිතින් නැවත නැවතත් විමසා බැලීම, ධර්ම සිතුවිලි මනසින් මෙනෙහි කිරීම සහ මනසට හුරු කරවීම මෙයින් අදහස් වේ. 5. දිට්ඨියා සුපටිවිද්ධා – ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කර ගැනීම අවසාන සහ උදාරම පියවරයි. ඇසූ, දරාගත්, වචනයෙන් සහ මනසින් ප්‍රගුණ කළ දේ තමන්ගේම සත්‍ය ඥානයෙන් (නුවණින්) මනාව විනිවිද දැකීම හෙවත් ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැනීම මෙයින් අදහස් වේ. සරලවම කිවහොත්, යමක් ඇසීමේ සිට එය ජීවිතයේ පරම සත්‍යයක් ලෙස අවබෝධ කර ගැනීම දක්වා යන බුද්ධිමය ගමන මෙම පාඨයෙන් මනාව පැහැදිලි කෙරේ. 13th May 2026 ෴ධම්මෝ ලෝකේ සමුප්පනෝ හිතාය සබ්බ පානිනං෴ ~ චිරං තිට්ඨතු ලෝකස්මිං සම්බුද්ධ සාසනං ~ ~ සම්පූර්ණ දේශනා මාලා පහතසඳහන් සබැඳිය තුලින් ලබාගන්න (Complete Sermon Series): ▶️ Link: 1. විශේෂ ධර්‍ම දේශණා:    • 1. විශේෂ ධර්‍ම දේශණා - ශාස්ත්‍රපති පූජණීය ...   ▶️ Link: 2. වෝහාර දේශනා:    • 2. වෝහාර දේශණා  ~ ශාස්ත්‍රපති පූජණීය වටගොඩ...   ▶️ Link: 3. චිත්ත විශුද්ධි දේශනා:    • 3. චිත්ත විශුද්ධිය ~ ශාස්ත්‍රපති පූජණීය වට...   ▶️ Link: 4. පොහෝ දින දේශනා:    • 4. පොහොය දින විශේෂ ධර්ම දේශණා - ශාස්ත්‍රපත...   ▶️ Link: 5. අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත:    • 5. අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත - ශාස්ත්‍රපති...   ▶️ Link: 6. Dhamma Vinicchaya;    • 6. Dhamma Vinicchaya - (ධර්ම විනිශ්චය) - M...   ▶️ Link: 7. English:    • 7. English Sermons  - Most Venerable Watag...   ▶️ Link: 8. Parami:    • 8. PĀRAMĪ ~ Most Venerable Watagoda Maggav...   ▶️ Link: 9. Patisambhida:    • 9. Patisambhida Path - Most Venerable Wata...   ▶️ Link: අසංඛතගාමී මාර්‍ගය:    • අසංඛතගාමී මාර්‍ගය   Hand Outs - අත් පත්‍රිකා පහත සබැඳිය තුලින් ලබාගන්න:-- 3. අධිචිත්ත සික්ඛා (Adichittha): https://drive.google.com/drive/folder... 2. වෝහාර දේශනා (Vohara: https://drive.google.com/drive/folder... 5. අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත: https://drive.google.com/drive/folder... 6. Dhamma Vinicchaya: https://drive.google.com/drive/folder... 9. Patisambhida; https://drive.google.com/drive/folder...