Γιατί ο Πυθαγόρειος μουσικός Πλάτων άφησε τον Δία άφωνο. Χαράλαμπος X. Σπυρίδης

Οι ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ, σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας (ΕΜΑΕΜ), παρουσιάζουν την ομιλία: «Γιατί ο Πυθαγόρειος μουσικός Πλάτων άφησε τον Δία άφωνο ενώπιον της ολομέλειας των θεών; (Κριτίας, 121 c5)». Ομιλητής: Χαράλαμπος X. Σπυρίδης Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Διοργάνωση: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας ΕΜΑΕΜ ( emaem.org ) ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ Ο Πλατωνικός διάλογος Κριτίας διακόπτεται απότομα τη στιγμή που ο Δίας, πατέρας των θεών και κυβερνήτης του Ολύμπου, ετοιμάζεται να μιλήσει στο συμβούλιο των θεών. Η ηθική παρακμή των Ατλαντίων, που ξεκίνησαν ως θεϊκά όντα και κατέληξαν να κυριαρχούνται από τη φιληδονία και την απληστία, θα πρέπει να οδηγήσει στην αναπόφευκτη τιμωρία τους για την οποία, μάλλον, θα επρόκειτο να μιλήσει ο Δίας. Αυτή η διακοπή του διαλόγου ακριβώς πριν την ομιλία του Δία, που μένει με το στόμα ανοικτό, μας αφήνει ενεούς μεν, προβληματισμένους δε. Τα κείμενα είναι αινίγματα με άλυτους γόρδιους δεσμούς, που επιτρέπουν μόνον εικασίες. Αυτό είναι, ίσως, το πιο μυστηριώδες και συμβολικό σημείο του έργου, το οποίο έχει προβληματίσει φιλολόγους και φιλοσόφους για αιώνες. Η πιο προφανής εξήγηση είναι ότι ο Πλάτων δεν ολοκλήρωσε το έργο· ίσως να πέθανε –τότε διερωτώμαι πώς έγραψε τους Νόμους;- ίσως να το άφησε ημιτελές για να αποκρύψει για άγνωστους λόγους την ομιλία του Δία. Ωστόσο, έχουν δοθεί βαθύτερες φιλοσοφικές ερμηνείες που προσφέρουν μια ουσιαστικότερη προσέγγιση. Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι ο Πλάτων άφησε σκόπιμα το έργο ανολοκλήρωτο για να προκαλέσει φιλοσοφική ενδοσκόπηση προτρέποντας τον αναγνώστη να αναλογιστεί τις συνέπειες της ύβρεως και της παρακμής, χωρίς να βασίζεται σε εξωτερική θεϊκή τιμωρία. Για τους ισμηνίους, με αυτήν τη θεϊκή σιωπή ο Πλάτων αποφεύγει να φανερώσει ότι καταρρίπτει την ρητότητα των αριθμών, που εκφράζουν μουσικά διαστήματα, η οποία ρητότητα για τους Πυθαγορείους δεν είναι απλώς μαθηματική επιλογή· είναι αξιακός κανόνας, ηθικός νόμος, σχεδόν μυστικός όρκος. Το εγχείρημά του αυτό, όμως, το εκθέτει με μύθο στους Νόμους (746 d) εισάγοντας τεχνιέντως τους άρρητους αριθμούς προκειμένου να δομήσει το μουσικό σύστημα του «ίσου συγκερασμού», που σήμερα το λέμε «ευρωπαϊκό». ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΗΤΟΥ Ο Φυσικός, Ηλεκτρονικός, Ραδιοηλεκτρολόγος Α΄κ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΧΡ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ υπηρέτησε ως Καθηγητής Μουσικής Ακουστικής, Πληροφορικής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δραστηριοποιήθηκε διδακτικά και ερευνητικά στις επιστημονικές περιοχές: Φυσική και Μουσική Ακουστική, Μαθηματικά της Μουσικής, Ακουστική Σχεδίαση Κλειστών Χώρων, Μουσική Σύνθεση με Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές, «Σφυρικτή» γλώσσα της Αντιάς Ευβοίας, Μουσική στα έργα των φιλοσόφων Πυθαγόρα, Πλάτωνα, Ηράκλειτου και Αριστοτέλη. Συνέγραψε πενήντα εννέα (59) επιστημονικά συγγράμματα, παρουσίασε πρωτότυπες ανακοινώσεις σε Τοπικά και Διεθνή Συνέδρια και δημοσίευσε άρθρα σε έγκριτα Διεθνή κι Ελληνικά Επιστημονικά περιοδικά με κριτές. Είναι μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ακουστικής (ΕΛΙΝΑ), Κοσμήτορας της Διεθνούς Επιστημονικής Εταιρείας Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας (ΔΕΕΑΕΦ) και Αντιπρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας (ΕΜΑΕΜ). ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Οι ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ ευχαριστούν θερμά τον Χαράλαμπο X. Σπυρίδη για την άδεια ανάρτησης της ομιλίας στο διαδίκτυο και την Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας (ΕΜΑΕΜ) για την αγαστή τους συνεργασία. Θερμές ευχαριστίες στην Εταιρεία Φίλων του Λαού – Λαϊκό Πανεπιστήμιο καθώς και σε όλο το προσωπικό για την τεχνική διευκόλυνση. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Για οποιαδήποτε πληροφορία ή καταγγελία, παρακαλούμε, ενημερώστε μας στην κεντρική ιστοσελίδα: http://www.fryktories.net