ระบำซอ – การแสดงศิลปวัฒนธรรม | แอ่วตลาดกาดหมั้ว : สายสัมพันธ์สองแผ่นดิน สยาม – ล้านนา @ ซีคอน บางแค

ระบำซอ – การแสดงศิลปวัฒนธรรมภาคเหนือ ในงานแอ่วตลาดกาดหมั้ว : สายสัมพันธ์สองแผ่นดิน สยาม – ล้านนา นำเสนอเรื่องราวของเจ้าดารารัศมี พระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 (พระปิยมหาราช) พระองค์เป็นเจ้าหญิงในราชวงศ์ทิพย์จักรจากนครเชียงใหม่ ผู้มีบทบาทสำคัญต่อการรวมล้านนาเข้ากับสยามและฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรมล้านนา จัดงานขึ้นระหว่างวันที่ 13 – 30 มีนาคม 2568 ณ ซีคอน บางแค ฮอลล์ (Seacon Bangkae Hall) ชั้น 1 ศูนย์การค้าซีคอน บางแค (Seacon Bangkae) ถนนเพชรเกษม แขวงบางหว้า เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร ภายในงานท่ามกลางบรรยากาศกาดหมั้วหรือตลาดล้านนาโบราณกับการชิมอาหารเหนือสุดอร่อย ชมสาธิตอนุรักษ์งานหัตถกรรมภาคเหนือ ชมนิทรรศการพระราชประวัติพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ชมการแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นเมืองภาคเหนือ ชมการแสดงดนตรีพื้นเมืองภาคเหนือ และสักการะพระธาตุประจำปีเกิดพุทธคยาจำลองเสริมความเป็นสิริมงคล ระบำซอ เป็นการแสดงฟ้อนที่เกิดขึ้นหลังจาก พระราชชายาเจ้าดารารัศมีเสด็จกลับมาประทับที่เชียงใหม่เป็นการถาวร ต่อมาราวปี พ.ศ. 2469 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จเลียบมณฑลพายัพ ในครั้งนั้นพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ทรงเป็นองค์ประธานในการจัดงานรับเสด็จ และการจัดริ้วขบวนรับเสด็จ ได้ทรงโปรดให้จัดมีพิธีบายศรีทูลพระขวัญ ตามจารีตประเพณีของชาวเชียงใหม่เพื่อทูลเกล้าฯ ถวาย และทรงโปรดให้มีการจัดการแสดงต่างๆ ของชาวเชียงใหม่ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ได้ทรงทอดพระเนตรด้วย ขณะเดียวกันในเวลานั้น บริษัทป่าไม้บอร์เนียว ได้นำช้างเผือก ขึ้นทูลน้อมเกล้าถวาย และได้รับพระราชทานนามว่า “พระเศวตคชเดชดิลก” พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 จึงโปรดเกล้าให้มีการจัดพิธีสมโภชช้างเผือกรวมด้วย ในครั้งนั้นพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ทรงจัดการแสดงขึ้นใหม่ชุดหนึ่งเพื่อร่วมในงานสมโภช เรียกการแสดงครั้งนั้นว่า “ฟ้อนซอเพลง” หรือ “ระบำซอสมโภชช้างเผือก” หรือเรียกสั้นๆ ว่า “ระบำซอ” โดยพระราชชายาเจ้าดารารัศมีทรงให้ครูชาวกระเหรี่ยงชาย – หญิง มาแสดงท่าเต้นท่ารำให้ดู แล้วให้ครูละครของพระองค์ช่วยกันดัดแปลงแก้ไขท่าทางให้งดงามเหมาะสมกับทำนองเพลงซอโยนก ซอยิ้น และซอจ๊อยเชียงแสน เพื่อแสดงถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบรมราชินีในคราวนั้น หลังจากนั้นการแสดงชุดนี้ก็มิได้นำออกแสดงที่ใด ต่อมาเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร และเจ้าหญิงบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ พระธิดา ได้นำฟ้อนชุดนี้มาปรับปรุงท่าฟ้อน และปรับเนื้อร้องใหม่ แล้วนำออกแสดงจึงทำให้การแสดงชุดนี้เป็นที่รู้จักแพร่หลายในเวลาต่อมา เมื่อโรงเรียนนาฏศิลปเชียงใหม่ (ปัจจุบันมีฐานะเป็นวิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่) ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2514 คุณครูสมพันธ์ โชตนา ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์พื้นเมืองล้านนา) ปี พ.ศ. 2542 ได้รับเชิญให้มาถ่ายทอดการฟ้อนของพระราชชายาเจ้าดารารัศมี เพราะเป็นผู้หนึ่งที่ได้รับการถ่ายทอดการฟ้อนของพระราชชายาเจ้าดารารัศมีจากในคุ้มเจ้าหลวงนครเชียงใหม่ ได้นำระบำซอมาฝึกหัดถ่ายทอดให้นักเรียน นักศึกษา วิทยาลัยนาฏศิลปะเชียงใหม่ เพื่อนำออกแสดงในโอกาสต่างๆ หมายเหตุ : รวบรวมและเรียบเรียงข้อมูล “ระบำซอ” โดยสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่