ለምን እናረጃለን?እርጅና ውዴታ እንጂ ግዴታ አይደለም። እርጅናን በማዘግየት ፤ጤናማ ረጅም እድሜ መኖር ይቻላል! #lifespan vs health span

በ Healthspan እና Lifespan መካከል ያለው ልዩነት በዘመናዊ የጤና ሳይንስ ውስጥ "Healthspan" እና "Lifespan" በጣም አስፈላጊ የሆኑ ሁለት ጽንሰ-ሐሳቦች ናቸው። ምንም እንኳን ሁለቱም ከእድሜ ጋር የተያያዙ ቢሆኑም፣ ትርጉማቸውና ትኩረታቸው ግን የተለየ ነው። 1. Lifespan (የመኖር ዕድሜ) ምንድን ነው? Lifespan ማለት አንድ ሰው ከተወለደበት ቀን ጀምሮ እስከሚሞትበት ቀን ድረስ ያለው አጠቃላይ የዓመታት ብዛት ነው። ይህ የሚያተኩረው በሕይወት በመቆየት (Quantity) ላይ ብቻ ነው። ● ትኩረቱ: አንድ ሰው ስንት ዓመት ይኖራል? ● መመዘኛው: በሞት የምስክር ወረቀት ላይ የሚሰፍረው ዕድሜ ነው። ● የዘመናዊ ሕክምና ሚና: በሕክምና እድገት ምክንያት፣ የሰዎች የመኖር ዕድሜ በጣም ጨምሯል። ለምሳሌ፣ ለሕይወት አስጊ የሆኑ በሽታዎችን በባዮሎጂካል መድኃኒቶች በማከም ሰዎችን ረዘም ላለ ጊዜ በሕይወት እንዲቆዩ ማድረግ ተችሏል። 2. Healthspan (የጤና ዘመን) ምንድን ነው? Healthspan ማለት ደግሞ አንድ ሰው በሕይወት ከቆየባቸው ዓመታት ውስጥ ከከባድ በሽታዎች እና ከአካል ጉዳተኝነት ነፃ ሆኖ፣ በጤና እና በንቃት የኖረበት የጊዜ ርዝመት ነው። ይህ የሚያተኩረው በሕይወት ጥራት (Quality) ላይ ነው። ● ትኩረቱ: አንድ ሰው ከኖረበት ዕድሜ ውስጥ ስንቱን በጤና አሳልፏል? ● መመዘኛው: አንድ ሰው ያለ ሰርጌ በሽታ (እንደ ካንሰር፣ የልብ በሽታ፣ ስኳር፣ ወይም የአእምሮ ዝግመተ ለውጥ) የሚኖርበት ጊዜ ነው። ● ዓላማው: ዕድሜ እየጨመረ ሲሄድም እንኳ እንደ ወጣትነት ንቁ እና ጤናማ ሆኖ መቆየት። 3. ዋና ዋና ልዩነቶች ባህሪ Lifespan (የመኖር ዕድሜ) Healthspan (የጤና ዘመን) ትርጉም አጠቃላይ የመኖር ዓመታት ብዛት በጤና እና በጥሩ ሁኔታ የተኖረ ዓመት ትኩረት መሞትን መከላከል (Quantity) በሽታን መከላከል (Quality) ውጤት በሕይወት መቆየት በንቃት መኖር ተግዳሮት ረጅም ዕድሜ መኖር ግን ታሞ መቆየት ሊሆን ይችላል ዕድሜ እየጨመረ ሲሄድ ጤናን ጠብቆ መቆየት 4. "The Gap" (ልዩነቱ) በአሁኑ ጊዜ በብዙ ሰዎች ዘንድ ያለው ትልቁ ችግር በ Healthspan እና በ Lifespan መካከል ያለው ሰፊ ልዩነት ነው። ለምሳሌ፣ አንድ ሰው 80 ዓመት ቢኖር (Lifespan)፣ ነገር ግን ከ65 ዓመቱ ጀምሮ በልብ በሽታ ወይም በሌላ ችግር ምክንያት በሕክምና እርዳታ ብቻ የሚኖር ከሆነ፣ የእሱ Healthspan 65 ዓመት ብቻ ነው ማለት ነው። ይህ ማለት የመጨረሻዎቹን 15 ዓመታት በህመም እና በጥራት በሌለው ሕይወት አሳልፏል ማለት ነው። የዘመናዊ ሳይንስ ዋና ግብ ይህንን ልዩነት (Gap) ማጥበብ ነው፤ ማለትም አንድ ሰው እስከሚሞትበት ጊዜ ድረስ በጤና እንዲቆይ ማድረግ። 5. Healthspan ን እንዴት ማሻሻል ይቻላል? የጤና ዘመንን (Healthspan) ለማራዘም የሚረዱ ዋና ዋና ነጥቦች፦ 1. ሥርዓታዊ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ: የጡንቻ ጥንካሬን እና የልብ ጤናን ለመጠበቅ። 2. የተመጣጠነ ምግብ: የስኳር እና የተቀነባበሩ ምግቦችን በመቀነስ። 3. ጥሩ እንቅልፍ: የአእምሮ እና የሰውነት እድሳትን ለማገዝ። 4. ጭንቀትን መቀነስ: ለረጅም ጊዜ የሚቆይ ጭንቀትን በመቆጣጠር። 5. መደበኛ የጤና ምርመራ: በሽታዎች ሳይባባሱ ቀድሞ ለመለየት። ማጠቃለያ በአጭሩ፣ Lifespan በሕይወት ስለመኖር ሲሆን፣ Healthspan ደግሞ በጥሩ ጤና ስለመኖር ነው። ብዙ ዓመታትን ከመኖር በላይ፣ እነዚያን ዓመታት በጤና፣ በደስታ እና በንቃት ማሳለፍ ይበልጥ ጠቃሚ ነው።