Kadın Haklarından Toplumsal Cinsiyete: Prof.. Deniz Kandiyoti

Bilim Akademisi Konferansları, 2022 Bahar serisinin üçüncüsünde konuşmacımız, Bilim Akademisi üyesi Prof. Dr. Deniz Kandiyoti. Moderatör: Bilim Akademisi üyesi Prof. Dr. Bertil Emrah Oder Birleşmiş Milletlerin 1977’de aldığı kararıyla resmi olarak kutlanan 8 Mart Uluslararası Kadınlar Gününün son zamanlarda Türkiye’de engellenmeye çalışılan bir etkinlik haline gelmesi sizi şaşırtıyor mu? Feminizmin öznesi sayılan kadın’dan toplumsal cinsiyet kavramına nasıl geçildiğini biliyor musunuz? Slogan ve taleplerin zaman içinde niye değiştiğini hiç merak ettiniz mi? Nihayet, bir kitle hareketi olan cinsiyet eşitliği savunuculuğunun toplum bilimi ne şekilde etkilediğini ve bu bilimleri nasıl dönüştürdüğünü hiç düşündünüz mü? Bu soruların yanıtlarını bulmak için birbiriyle etkileşim halinde olan üç temel etmenin tarihçelerini mercek altına almamız gerekiyor. Bunlar kadın hareketlerinin özgün tarihçeleri, feminizmin akademiye yönelik epistemolojik/analitik meydan okuyuşları ve cinsiyet eşitliği standartlarının Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kurumların etkisiyle kurumsallaşmasıdır. Toplumsal cinsiyete dönüşün uluslararası kurumlar ve özellikle akademide 1990’lı yıllardan beri farklılaşan yörüngelerini incelemek günümüzde yaygın olan toplumsal cinsiyet karşıtı akımların nasıl geliştiğini anlamaya yarayacaktır. Bilim Akademisi üyesi Prof. Dr. Deniz Kandiyoti, Londra Üniversitesi, Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu’nda, kalkınma çalışmaları alanında emeritus profesör olarak görev yapmaktadır. L’Université de Paris (Sorbonne) ve London School of Economics and Political Science’tan dereceleri olan Prof Kandiyoti 1969-74 arasında ODTÜ’de, 1974-1980 arasında da Boğaziçi Üniversitesinde öğretim üyeliği yapmıştır. Türkiye, Sovyetler Birliği sonrası Orta Asya ve Afganistan üzerine çalışmış; ve daha geniş Müslüman dünyasında devlet, cinsiyet ve iktidar üzerine karşılaştırmalı bakış açıları geliştirmiştir. Ataerkillik ve erkek egemenliği analizlerine önemli teorik katkılarda bulunmuştur. Toplumsal cinsiyet, kadın hakları, İslam, kalkınma ve devlet politikaları üzerine çok sayıda makalesi bulunan Kandiyoti’nin kitap çalışmaları: “Cariyeler Bacılar Yurttaşlar: Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler” (Türkçe, 1997), “Kültür Fragmanları, Türkiye’de Gündelik Hayat” (2002), “Gendering the Middle East” (1996), “Women, Islam and the State” (1991) “Gender, Governance and Islam” (Nadje Al-Ali ve Kathryn Spellman Poots ile birlikte, 2019). UNWomen, UNDP, UNESCO, AGİT, UNIFEM, British Council, DFID ve UNRISD için danışman olarak görev yapan Kandiyoti, “50.50 open Democracy” için konuk editör olarak 2011’den itibaren Arap ayaklanmalarının toplumsal cinsiyet üzerine etkilerini gözlemlemiştir.