اصول پنجگانهٔ نگاه پویا به وجود انسان از منظر روانشناسان انسان گرا - از زبان محمد مجتهد شبستری

فایل صوتی : https://drive.google.com/file/d/0B-I-... --------------------------------------------------------------------- اصول پنجگانه نگاه پویا به وجود انسان از منظر روانشناسان انسان گرا : انسان شخص است نه شی انسان این نیست که از اجزای گوناگون تشکیل شده و عبارت باشد از این اجزای گوناگون به نام انسان. هر فرد انسان بیش از اجزای تشکیل دهنده او است و انسان یک شخص است و ما فقط برای انسان واژه شخص را استفاده میکنیم. تجربه بودن انسانی در زندگی اجتماعی با دیگران تحقق پیدا میکند. خواه ناخواه مسئله اجتماعی بعد وسیعی را در بر میگیرد. هیچکس نمیتواند مطلقا تنها باشد. ... هر انسان منحصر به فرد است تعبیر دیگری از شخص بودن. درخت و کوه و حیوان هیچکدام منحصر به فرد نیستند. تفاوت آنها در اشکال ظاهری و فیزیکی است ولی نقطه ضعف و نقطه قوت هر انسان منحصر به خودش است و هیچکس مثل هیچکس نیست. گاهی ما خودمان را با دیگری قیاس میکنیم و این قیاس زنجیر پای آدمی است. منحصر بفرد بودن در زندگی اجتماعی شکل میگیرد و تحقق پیدا میکند و معنی منحصر بفرد بودن به این معنا نیست که من نیاز به جامعه و دیگران ندارم. ما هر کدام منحصر بفرد هستیم در کشور خود در شهر خود و در جامعه خود و غیره ... ... انسان آگاه به خود و اطراف است. آگاهی نعمتی است که در وجود آدمی است و این آگاهی غیر از دانش و معلومات و مفروضات است. انسان از خود و از جهان آگاه است. اینطور نیست که اگر دانسته های کسی زیاد باشد آگاهی های وی نیز زیاد باشد. اگر بگوییم که آگاه بودن یعنی با خبر بودن. در واقع مرگ هم به معنی بی خبر شدن و آگاه نبودن از خود و اطراف و دیگران معنی میدهد. بعضی از عرفا میگویند مرگ یعنی رفتن در باطن. مثل اینست که ما با آمدن به این دنیا سر برآورده ایم. انسان قابلیت انتخاب و تصمیم گیری دارد. بیشتر اوقات انسان بر اثر عادت حرکتهایی انجام میدهد به جای انتخاب کردن و تصمیم گرفتن. میگویند حیوانات بر اساس جبر و غریزه زندگی میکنند. گاهی شگفت انگیز است که این حیوانات چطور هدایت میشوند به آن اعمالی که انجام میدهند. و این حیوانات آگاهی به انجام اعمالشان و انتخاب و تصمیم ندارند. مهمترین چیزی که زندگی اصیل را از انسان میگیرد صلب شدن انتخاب کردن و تصمیم گرفتن است. اگر آگاهی نبود انتخاب و تصمیم گیری هم نبود. این به این معنی نیست که هر انسانی این کار را میکند این توانایی را دارد که انتخاب کند و تصمیم بگیرد ولی بیشتر اوقات انسان خود را به جبر و غرایز میسپارد. و بنابراین انسان میتواند زیستن خود را تغییر دهد. انسان توانایی تغییر دادن چگونه بودن و چگونه زیستن خود را دارد. در زبانهای دینی توبه نصوح از همین قبیل است. در روز قیامت به گناهکاران گفته میشود چرا این گناهها را مرتکب شده اید، آنها جواب میدهند که بزرگان ما باعث شدند، ولی مورد قبول نیست و شما میتوانستید خود و زیستنتان را تغییر دهید ولی نخواستید. زندگی انسانها معطوف به اهداف ارزشمند است. این ارزشها به شش نوع تقسیم میشود : １- ارزشمند به معنای مفید بودن ２- ارزشمند برای رسیدن به هدف خاص ３- ارزشمند به معنای زیبایی ４- ارزشمند به معنای دینی کلمه یعنی با امر مقدس در ارتباط است و قداستی در آن وجود دارد. رودلف اتو امر قدسی را تعریف میکند: قداست در جایی است که انسان وقتی با آن روبرو میشود دو تجربه به او دست میدهد تجربه جذبه و خشیت تواماً. شخص تحت تاثیر وقار و جذبه دین قرار میگیرد. جذبه به معنی که واقعاً مجذوب آن میشوید و ارزش برای آن قایل میشوید و خشیت آن که میخواهی حریم آنرا حفظ کنی. دین آرامش به انسان نمیدهد بلکه معنا میدهد. برخی از ارزشها قدسی است. و این خیلی مهم است زبان دینی باید زبان ارزشهای قدسی باشد نه زبان زیبایی و ابزاری. اگر در کنار ارزشهای قدسی تجربه ارزشهای زیبایی و گاهی ارزشهای قدسی با ارزشهای زیبایی هم باشد چه بهتر اما به نظر میرسد که این ارزشهای قدسی چیزی دارد که فراتر از ارزشهای زیبایی است و گاهی با ارزشهای زیبایی مورد تناقض قرار میگیرد. هر قدسی زیبا نیست و هر زیبایی قدسی نیست. ارزشهای قدسی نه زیبایی است نه ابزار خوب بودن است و نه مفید بودن است. ５- ارزشمند به معنای اخلاقی احسان کردن، ایثار، از منافع گذشتن، دروغ نگفتن و راست گفتن ارزش اخلاقی دارد. اگر کسی ارزشهای اخلاقی را تقلیل دهد به اینکه این ارزشها مفید هستند و باعث آرامش میشود تحریفی صورت گرفته و از خود بیگانه شدند. اخلاق راستگویی صداقت احسان ایثار از خود گذشتگی ارزشهای فی نفسه اند قابل فرو کاستن به سایر ارزشها نیستند. زندگی صنعتی غرب که مشکلات بسیاری بوجود آورد و زندگی را به زندگی تکنیکی بدل کرد باعث شد ارزشهای اخلاقی تبدیل به ارزشهای مفید بودن شوند. ６- ارزشمند به معنای منطقی یا حقیقت بودن ارزشی است که سخنانی که حقیقت دارند ارزش دارند کسی که حقایق علمی و فلسفی را نمی گوید. زندگی اصیل معطوف به هدفهای ارزش دار است. در بسیاری از موارد این ارزشها با هم تعارض و تناقض پیدا میکنند در مواقع تعارض کدام مقدم و کدام موخر است بحثی دارد در جای خود قابل تعمق و بررسی. -------------------------------------------------------------------------- منبع : http://mohammadmojtahedshabestari.com درسگفتار : معناگرا زیستن – جلسه نهم محمد مجتهد شبستری