Qusar və Tac Mahalı nə birləşdirir? | 2000 illik tarixi Əniq kəndi

#TacMahal #Qusar #Əniq #kənd #azərbaycan #tarix #abidə #məscid Əniq kənd məscidi Qusarın eyniadlı kəndinin mərkəzində, onun nisbətən qədim hissəsində, hündür təpədə yerləşir. İbadətgaha “Mahalın Tacı” və ya “Tac Mahal” da deyirlər. Bunun səbəbi isə ibadət evinin Hindistandakı Tac Mahal məscidinə bənzəməsidir. İbadət evi Şeyx Abumüslümün vəsaiti hesabına, hicri-qəməri təqvimi ilə 1330-cu (1911) ildə inşa olunub. Bu məlumat məscidin mehrabının üstündəki divarında ərəb hərfləri ilə həkk olunub. Əniq kənd məscidinin inşası ilə bağlı bir neçə versiya mövcuddur. Bir versiyaya görə, bu ibadətgahı inşa etdirən şəxs Hindistana səyahət zamanı Tac Mahalı görüb, öz kəndində buna bənzər məscid inşa etdirməyə qərar verib. Digər versiyaya görə isə Əniq kəndindən Həccə gedən 14 nəfər bir neçə ölkənin tarixi abidələrini görüb, bu kənddə məscid inşa etdirməyə qərar verib. Məscidi tikmək üçün dörd kənd sakini cəlb olunub. İbadətgah düzbucaqlı formadadır və çay daşlarından inşa olunmuşdur. Məscid geniş ibadət zalından ibarətdir. İbadət evinin divarları müxtəlif rəngli rəsmlər və naxışlı kompozisiyalarla bəzədilib. Bu rəsmlər yenilənməsə də, ilkin görünüşünü itirməyib. Rəsmlər təbii bitki köklərindən əldə edilən boyalarla çəkilib. İbadətgahın bir böyük və onu əhatə edən dörd balaca günbəzi var. Günbəz xaricdən naxışlı metalla örtülmüş, içəridən isə bəzəkli taxtalarla işlənmişdir. Əniq (Enıq) qalası Qusar rayonunun mərkəzindən 18-20 km məsafədə olan Əniğ (Əniq) kəndində, Qusarçayın sağ sahilində, yerləşir. Qala təxminən IX-XIV əsrlərə aid edilir. 1960-ci illərdə burada aşkar edilən qab qalıqları, silahlar və gümüş əşyalar bunu sübut edir. Yerli əfsanəyə görə, qalanın adı Enıx adlı hökmdarın adından götürülmüşdür. Əniq qalasının içində, keçmişdə, yaşayış məntəqəsi yerləşmişdir. Bu məntəqənin adı haqqında məlumat yoxdur, lakin, ərəb müəlliflərinin qeyd etdiyi Abhaz şəhəri bu qalanın yerləşdiyi əraziyə ən çox uyğun gəlir. XIV əsrin gürcü “Xronoqrafı”nın məlumatına əsasən 1288-ci ildə Monqol hökmdarı Arqun xanın yürüşü zamanı Anik adlı qala dağıdılmışdır. Ehtimal olunur ki, bu, Əniq qalası idi. Bir müddət sonra ətraf ərazilərdən gələn sakinlər burada məskunlaşaraq kənd qurmuşdular. Qalanın divarlarının bir hissəsi kəndin tikilməsi zamanı dağıdılmışdır və onun daşları tikinti materialları kimi istifadə olunmuşdur. Qalanın iki hissəsi bu günə kimi çatıb. Birinci qalıq 15-16 metr uzunluğunda divarın bir hissəsidir. İkinci qalıq isə qala darvazasıdır. Divarın qalıqları ölkə əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidəsi kimi qorunur. Salavat dağ keçidini nəzarət altında saxlayan Əniq qalası dəniz səviyyəsindən 1100 m hündürlükdə, təpə üzərində yerləşir. O, bir tərəfdən Qusarçayın sürətli axan suları və qayaları ilə, digər tərəfdən isə dağlarla əhatə olunduğuna görə strateji cəhətdən əhəmiyyətli olub 1890-1911 ci illər arasında tikilib. Tavanın hündürlüyü 16 metr.