#geylani TEKLİK İBN-İ ARABİ - La mevcude illa Hu Ondan başka varlık yoktur.

İbn Arabinin Tevhid konusunu ele aldigi, kisa ama icerigi oldukca yogun. Risalenin merkezinde Hz. Peygamberin zikretmis oldugu Men arefe nefsehu fegad arefe Rabbehu Nefsini bilen Rabbini bilir hadisi vardir. Tasavvufta La mevcude illa Hu Ondan baska varlik yoktur seklinde ifade bulan nazariye Ibn Arabnin bu risalesi ile tedvin olmus, tahkim bulmustur. bn Arabî vahdet-i vücûd düşüncesini ve bu düşüncenin çeşitli alanlardaki uzantılarını açıklamak için pek çok eser kaleme almıştır. Fakat bu ‘açıklama’ işi çoğu kez İbn Arabî için sıkıntılı bir süreç olmuştur. Bu güçlüğün teolojik ve felsefî olmak üzere iki sebebi vardır. Bizi asıl ilgilendiren felsefî güçlüğe gelince, vahdet-i vücut düşüncesi monist bir varlık tasarımı öngörmektedir. Bu anlayışa göre varoluş tek bir hakikat olup birden fazla varoluş düşünülemez. Oysa biz günlük hayatımızda her an çokluğu tecrübe etmekteyiz. Bu durumda ilkesel birlik ile deneyimsel çokluk nasıl uzlaştırılacak ve bu uzlaşı nasıl ifade edilecektir? Bu ikisini uzlaştırmak ve bu uzlaşıyı normal dille ifade etmek neredeyse imkânsız olduğundan, İbn Arabî, aynı işin üstesinden gelmeye çalışmış seleflerinin yaptığı gibi, sembollere yönelmiştir. İbni Arabi İslam ve İslam dışı vahdet-i vücut akımları içinde kendine özgü farklılıkları olan, dinsel referansları ağır basan, akıl yerine mistik sezgiye ağırlık veren bir sisteme sahiptir. İbni Arabi'nin felsefesinin temel doktrini olan vahdet-i vücut fütuhat adlı yapıtının içinde serpiştirilmiş bir şekilde bulunmaktadır. Yine Fusus'ta peygamberlere yönelik sıra dışı anekdotların anlatıldığı pasajların arasında vahdet-i vücut öğretisi işlenmektedir. İbn Arabi’yi önemli kılan husus onun tasavvuf tarihi içindeki ikinci bir evreye tekabül etmesidir. Tasavvuf tarihimiz İbni Arabi öncesi ve İbni Arabi sonrası dönem diye ikiye ayrılır. İbni Arabi'nin öncekilerle ilişkisi kendisi bir sufi olmakla beraber sadece tasavvufla sınırlı değildir. İbni Arabi aynı zamanda ortaya çıkan son Vahdet-i Vücut metafiziğinin kurucu düşünürüdür. Vahdet-i Vücut anlayışı, tüm tanrıcılık olarak adlandırılan panteizm ile karıştırılmamalıdır. İbni Arabi Allah Teâlâ'nın varlık, birlik ve yaratıcılık özelliklerinin yanısıra insanın beşer özelliğini de özenle korumaktadır. İbni Arabi şeyh, gavs ve kutup v.b. gibi #ibniarabi #dua #mesnevi sıfatlarla insanları yücelten anlayışı ortadan kaldırmak için Vahdet-i Vücudu savunmuştur. Zaten Vahdet-i Vücut, insanların değil Allah Teâlâ'nın etrafında toplanmamız; insanları değil de Allah'ı yüceltmemiz gerektiğine işaret etmektedir. İbni Arabi tanrıyı bilmeye  basamaklık eden evren ise kuşkusuz insandır. İnsandaki gizem Tanrının sırrını taşımaktadır ve bu sır aslında Tanrılığın ne olduğudur. Burada Tanrının bilginin yegane kaynağı olarak insana kendini bildirmesi son derece önemlidir ki Tanrı ve insan arasındaki özel ilişki, Tanrının tüm eşya ile arasındaki münasebetten daha açık ve aracısıdır.