Eucharistie voor beginners

In de katholieke kerk wordt elke dag de eucharistie gevierd, maar vooral op zondag zijn veel katholieken aanwezig en vieren ze dit prachtige moment met elkaar. Voor buitenstaanders kan het echter moeilijk te begrijpen zijn. De kern wordt gevormd door het eten van een stukje brood en het drinken van een slokje wijn. De priester legt daarbij uit dat het hier gaat om het lichaam van Christus, het brood, en het bloed van Christus, de wijn. Ik kan me voorstellen dat je je afvraagt, wat moet ik daar nou van maken? Het gaat allemaal terug op de Bijbel. In de Bijbel lezen we dat Jezus aan het einde van zijn leven met zijn leerlingen een laatste maaltijd houdt. Vlak daarna zal Hij worden gearresteerd, en zelfs gemarteld en gedood. Jezus voelt dit aankomen en doet aan het einde van de maaltijd iets bijzonders. Hij pakt een stuk brood en breekt het in stukken. Dan vraagt Hij elk van de leerlingen om een stukje te eten. Hij legt uit dat dit brood Zijn lichaam is. Binnen enkele uren zal Zijn lichaam ook worden vastgepakt en gebroken. Hetzelfde doet Jezus met een beker wijn. Hij vraagt iedereen er een slokje uit te drinken. De wijn is zijn bloed, dat uren later zichtbaar zal zijn, als Hij wordt gemarteld en sterft door middel van een kruisiging. Een kruisiging is een executiemethode uit het Romeinse Rijk, waarbij criminelen op houten kruisen werden gespijkerd, waarna ze na uren van doodsstrijd stierven. Nu heeft bloed in het jodendom de betekenis van leven, van de ziel. Jezus zegt dus in feite dat Hij zich helemaal gaat geven, met lichaam en bloed, met lijf en ziel. Hij doet dit bewust, want Hij weet dit nu al. Hij zou nog hebben kunnen vluchten, maar dat doet Hij niet. Hij gaat zich laten arresteren en ondergaat alles wat erop volgt. Hij geeft zich volledig over uit liefde voor ons en ondanks Zijn angst, rent Hij er niet van weg. Zozeer houdt Hij van jou. Deze liefde is wat we voelen en vieren tijdens de eucharistie. Begin je al een beetje te begrijpen met wat ik bedoelde, toen ik de vergelijking maakte met zwemmen. Ik kan je precies vertellen hoe de eucharistie in elkaar steekt en welke handelingen erbij horen, en dat is ook belangrijk. Maar deze liefde is waar het ten diepste om gaat. Waarom je spreekwoordelijk het zwembad in springt. Waarom je het prachtige, mysterieuze ritueel van de eucharistie viert. Om te vieren en te beseffen dat er een God is die zielsveel van je houdt. Wat Jezus doet, is zichzelf opofferen. Zoals de joden dieren offerden, zo offert Hij nu zichzelf. Daarom wordt het centrale meubelstuk in de eucharistieviering het altaar genoemd. Voor Joden was offeren iets heel begrijpelijks. Ze begrepen dus wat Jezus hiermee wilde zeggen. Voor ons is het wat lastiger. We begrijpen niet waarom je een dier zou offeren voor een god. Maar een moeder die zich opoffert voor een kind. Die uit pure liefde haar leven waagt en misschien zelfs verliest om haar kind te redden uit een gevaarlijke situatie. Dat begrijpen we wel. Ook Jezus offerde zich niet voor God. Het ging en gaat er niet om dat God zo graag wezens wil oordelen, martelen en naar de hel wil sturen, dat Jezus ten einde raad maar zelf in de bres springt voor ons en zich als Zoon laat martelen zodat wij veilig zijn. Nee, dat offer dat Jezus maakt is voor ons. Ik benadruk het even, omdat het een veelvoorkomend misverstand is. Wij mensen schieten vaak tekort. We doen slechte, soms zelfs kwaadaardige dingen. Dat zeg ik niet uit pessimisme. Het is nu eenmaal zo. Maar Jezus laat aan het kruis zien hoe God daarop reageert. Hij laat al het kwaad dat er aan Hem gebeurt over Hem heen komen. Dat is hoe God reageert. Hij ondergaat het. Hij wordt niet kwaad, Hij smijt niet met bliksem, Hij grijpt niet naar het zwaard om van zich af te slaan. Nee, Hij wordt als een lammetje, staat er in de Bijbel. Maar zo maakt Hij het kwaad krachteloos. De zonde, de schuld, de ellende, Hij neemt het op zich, terwijl het over Hem wordt uitgestort, maar het stopt dan ook bij Hem. Wat Jezus doet aan het kruis is alles en iedereen vergeven. Hij vergeeft zijn executeerders, Hij vergeeft de moordenaar die naast Hem hangt. Het kwaad heeft niet de macht om God te overweldigen. Het goede heeft het laatste woord. Het kwaad sterft met Jezus. Dit wordt nog eens extra benadrukt door het verhaal in de Bijbel dat Jezus na drie dagen opstaat uit de dood. Zelfs het laatste kwaad, het ergste kwaad, de dood, heeft geen macht over God. God is sterker dan de dood. Jezus laat zo zien hoe God het kwaad krachteloos maakt. Hij doet dat door de overweldigende liefde van God te tonen, die sterker is dan alle zonde. De eucharistie is voor christenen zo bijzonder omdat het ons innig verbind met dit moment. Het gebeurde niet alleen tweeduizend jaar geleden, maar ook nu. Daarom zeggen we in de katholieke kerk dat ook dit brood en deze wijn werkelijk het lichaam en bloed van Jezus zijn. Niet in uiterlijke vorm natuurlijk, maar wezenlijk, in de kern waar het om gaat.