मन, चित्त, बुद्धी, अहंकार अंतःकरण चतुष्टय रहस्य?

हे सर्व स्रोत योगिक आणि वेदान्त तत्त्वज्ञानातील अंतःकरण (मनाचे अंतर्गत साधन) या संकल्पनेचे विश्लेषण करतात. या प्रणालीमध्ये मनाचे चार कार्ये समाविष्ट आहेत: मनस् (संवेदनात्मक मन, जे डेटा प्राप्त करते आणि त्यावर प्रतिक्रिया देते), चित्त (स्मृती आणि अवचेतन साठा), बुद्धी (निर्णय घेण्याची आणि विवेकबुद्धीची क्षमता), आणि अहंकार (स्वत:ची ओळख किंवा 'मी'-भाव निर्माण करणारा घटक). स्रोतांमध्ये या चार कार्यांचे स्पष्टीकरण देण्यासाठी रथ उपमा आणि गजेंद्र मोक्ष यांसारख्या पौराणिक कथांचा उपयोग केला आहे, ज्यामुळे मन, बुद्धी, आणि अहंकार यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतो. तसेच, प्राणायाम श्वास नियंत्रणाने मनस् आणि चित्तावर नियंत्रण मिळवून बुद्धीला कसे जागृत केले जाते आणि कार्यस्थळी प्रतिक्रिया (Manas-driven) न देता प्रतिसाद (Buddhi-driven) कसा द्यावा हे उदाहरणांसह स्पष्ट केले आहे.