Jan Henk de Groot - Hoeske aan de Krommewiek (Live in Café Martini)

Zanger en liedjesschrijver Jan Henk de Groot schreef in 2020 het lied "Hoeske aan de Krommewiek", over een familie die in de tweede wereldoorlog 16 onderduikers verborg in het boerderijtje aan de Krommewijk in Stadskanaal. Tekst/ muziek: Jan Henk de Groot Geluid: Henk Nieborg Beeldmontage: Eric Bats Fotomateriaal: Gemeente Stadskanaal/Beeldbank Groningen/Monument21/onbekend (c) RTV Noord, 2021 Het verhaal: De familie Drenth bood tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdak aan dertien Joodse onderduikers, twee gevluchte dwangarbeiders en een gedeserteerde soldaat. Alle onderduikers overleefden de oorlog. De boerderij van de familie Drenth kwam later bekend te staan als Stadskanaalster Achterhuis. Aan de rand van Stadskanaal, Krommewijk, stond het boerderijtje van Willem en Hindertje Drenth-van der Sluis en hun twee dochters Lammie en Fennie. In augustus 1942 meldde zich een Joodse onderduiker bij hen: Nathan de Levie, een veehandelaar uit het Gasselternijveenschemond. Het echtpaar Drenth besloot hem een schuilplaats te bieden. Een maand later voegde zijn gezin bij hem, waarmee het aantal onderduikers naar vier steeg. Het gezin de Levie verbleef in de voorkamer, die anders alleen in gebruik was bij speciale gelegenheden. Het aantal Joodse onderduikers bij de familie Drenth bleef gestaag groeien. Ook de familie de Levie uit Nieuwe Pekela, broer en zus Bennie en Rebecca Kosses uit Vlagtwedde en het echtpaar Dalsheim uit Stadskanaal klopten aan bij de boerderij aan de Krommewijk. n 1943 had dochter Lammie Drenth enige tijd een baantje bij het Kringhuis, het NSB-kantoor in Stadskanaal. Het was de perfecte dekmantel, maar niet gemakkelijk. Lammie werd een ‘moffenmeid’ genoemd en verloor haar vrienden. Het zorgde er echter voor dat het risico op een huiszoeking tot een minimum werd beperkt. Op 10 december 1944 beviel Lammie Drenth van een dochter. In Stadskanaal werd gesproken van een ‘moffenkind’. In realiteit was onderduiker Bennie Kosses de vader van de baby, maar dat mocht de buitenwereld natuurlijk niet te weten komen. Na de bevrijding van Stadskanaal kwamen de zestien onderduikers voor het eerst weer buiten. Sommige van hen ontdekten dat zij het lopen praktisch verleerd waren. Bennie en Lammie trouwden direct na de bevrijding, op 8 mei 1945. In de omgeving werd met verbazing en ongeloof gereageerd op het grote aantal mensen dat de familie Drenth geholpen had. Hindertje en Willem werden in 1979 onderscheiden als Rechtvaardigen onder de Volkeren, de hoogste onderscheiding die de staat Israël kent. Hun boerderij, inmiddels afgebroken, kwam bekend te staan als het Stadskanaalster Achterhuis. (de verhalen van Groningen). Monument: Ter nagedachtenis aan dit oorlogsverhaal zou in april 2020 een monument worden onthuld door Lammie Drenth en commissaris van de Koning, René Paas, in het kader van 75 jaar bevrijding. 'Maar het coronavirus gooide roet in het eten. Het onthullingsmoment met Lammie erbij werd uitgesteld tot 12 april 2021, exact 76 jaar na de bevrijding van Stadskanaal. Maar zover komt het niet meer. Tijdens de kerstdagen van 2020 kregen de bestuursleden van Stichting Drenthe Monument te horen dat de 93-jarige Lammie, die de laatste jaren van haar leven met haar man Ben Kosses samenwoonde in Amstelveen, was opgenomen in het ziekenhuis. Lammie overlijdt in januari 2021.