Zapalenie jelita czy „tylko” IBS, czyli co zamiast kolonoskopii?

Miniatury filmów zostały wykonane samodzielnie przez autora niniejszego kanału lub pobrane na zasadzie CC0 (Creative Commons Zero) z domen publicznych i w żaden sposób nie naruszają niczyich praw autorskich. Kolonoskopia jest metodą diagnostyczną wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Crohna, limfocytowego zapalenia jelita grubego, kolagenowego zapalenia jelita grubego, eozynofilowego zapalenia jelita grubego, raka, polipów, uchyłków oraz zespołu jelita drażliwego. Jednak nie zawsze możemy i nie zawsze chcemy ją wykonywać. Jest to badanie inwazyjne, które wymaga pisemnej zgody pacjenta, obarczone minimalnym ryzykiem powikłań. Jednak w czasie badania często podawane są leki opioidowe, które narażają pacjentów na dodatkowe powikłania. Z tego powodu kolonoskopia nie powinna być wykonywana, gdy nie zachodzi bezwzględna potrzeba. Zalecana jest natomiast w diagnostyce różnicowej IBS i WZJG, w przypadku krawień z odbytu i odbytnicy, utraty masy ciała, u ludzi po 50 roku życia oraz obciążonych ryzykiem raka. Kolonoskopia jest wykonywana także jako badanie prowadzone w ramach tak zwanego nadzoru onkologicznego oraz w celu oceny stopnia zagojenia się zmian po polipektomii. Istnieją pewne objawy kliniczne i badania laboratoryjne, które pozwalają różnicować IBS od zapalenia jelita grubego. Do takich objawów należy zaliczyć: śluz w stolcu, biegunkę na przemian z zaparciem albo stolec w różnych stopniach skali bristolskiej w jednym wypróżnieniu, ustępowanie objawów pod oddaniu stolca oraz wzdęcia, gazy i dolegliwości poposiłkowe, które są charakterystyczne dla zespołu jelita drażliwego. Natomiast utrata masy ciała, krawienie z odbytu, ropa w stolcu, skurczowe bóle brzucha i biegunki wystepujące w nocy i wystąpienie pierwszych objawów po 50 roku życia są bardziej charakterystyczne dla zapalenia jelita grubego. Badania laboratoryjne charakteryzują się ograniczoną czułością i swoistości diagnostyczną. Jednak poączenie kilku badań jednocześnie, może tę czułość i swoistość znacznie zwiększyć. Do takich badań należy zaliczyć: morfologię krwi z rozmamzem – zwrócić szczególną uwagę na liczbę monocytów i granulocytów obojętnochłonnych, CRP, OB oraz kalprotektynę w kale. Wysoki poziom kalprotektyny jest charakterystyczny dla zapaleń jelita grubego i nie wystepuje w zespole jelita drażliwego ani SIBO. W zespole jelita drażliwego wyniki badań laboratoryjnych są z reguły prawidłowe. Oznaczanie enzymów wątrobowych – AST i ALT ma znacznie niższą wartość, zwiększenie ich stężenia obserwowane jest w pozajelitowych manifestacjach chorób zapalnych jelit, które mogą dotyczyć dróg żółciowych i wątroby. Piśmiennictwo: 1. F.H. Weber, R.W. McCallum. Lancet, 1992, 1447–1452. 2. B. Iwańczak, F. Iwańczak. Wrocław, Cornetis, 2007, 181–184. 3. A. Pawełas. Essent Med, 2008, 41–47. 4. Burri E, Beglinger Ch. Biochemia Medica 2011, 245-253. 5. Eder P, Stawczyk K, Krela-Kaźmierczak I, i wsp. Gastroenterol Pol 2007, 429-431.