เกณฑ์ประเมินเพื่อรับรองโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literate School)

เกณฑ์ประเมินรับรองโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literate School: HLS) ประจำปี 2564 โดยมีรายละเอียดดังนี้: 1. แนวคิดและนิยาม โรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพ คือ โรงเรียนที่มีระบบการบริหารจัดการที่เอื้อให้ทุกคนในโรงเรียน (นักเรียน ครู และบุคลากร) สามารถเข้าถึง เข้าใจ และนำข้อมูลสุขภาพไปใช้ประกอบการตัดสินใจเพื่อดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสม โดยเปลี่ยนจุดเน้นจากการสอนตามตำราเพียงอย่างเดียว มาเป็นการสร้างความรับผิดชอบเชิงระบบขององค์กร เพื่อสนับสนุนให้เกิดทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพ 6 ด้าน (เข้าถึง, เข้าใจ, โต้ตอบซักถาม, ตัดสินใจ, ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และบอกต่อ) 2. วัตถุประสงค์และหน้าที่ของเกณฑ์ เกณฑ์นี้ทำหน้าที่เป็น "เครื่องมือนำทาง" (Directing Tool) สำหรับผู้บริหารและทีมนำของโรงเรียน เพื่อใช้วิเคราะห์หาช่องว่างที่เป็นโอกาสในการพัฒนา (OFI) และบูรณาการเรื่องสุขภาพเข้ากับยุทธศาสตร์และพันธกิจของสถานศึกษา เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาควบคู่ไปกับการมีสุขภาพที่ดี 3. องค์ประกอบหลัก 6 หมวด (13 ประเด็นรับรอง) มาตรฐาน HLS ถูกพัฒนาตามโครงสร้างรางวัลคุณภาพแห่งชาติ (TQA) ประกอบด้วย : ผู้นำและการนำองค์กร: ผู้บริหารบูรณาการความรอบรู้ด้านสุขภาพเข้ากับวิสัยทัศน์ พันธกิจ และโครงสร้างเวลาเรียน การสื่อสาร: ใช้กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ตรงกันทุกจุดในโรงเรียน นักเรียนและผู้ปกครอง: ออกแบบหลักสูตรและกิจกรรมตามความต้องการและบริบทของผู้เรียน การวัด วิเคราะห์ และการจัดการความรู้: มีการประเมินทักษะความรอบรู้ฯ และนำผลมาขับเคลื่อนโรงเรียนอย่างเป็นรูปธรรม กำลังคน: เตรียมบุคลากรให้มีความรอบรู้ด้านสุขภาพและติดตามความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง กระบวนงานพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพ: เน้นการเข้าถึงบริการ (Navigation), การใช้ข้อความสื่อสารหลักที่สำคัญ (Tailored Key Message), การจัดการสิ่งแวดล้อม และการจัดการความรอบรู้ในสถานการณ์เสี่ยงสูง เช่น โควิด-19 4. กระบวนการเรียนรู้แบบ PIR โรงเรียนควรปรับบทบาทครูให้เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) และใช้เทคนิคการเรียนรู้ที่เน้นผลลัพธ์ผ่านกิจกรรม PIR ได้แก่ : P (Participation): การมีส่วนร่วมของนักเรียน I (Investigation): การสืบค้นและวิเคราะห์ข้อมูล (เช่น การอ่านฉลากยาหรืออาหาร) R (Reflection): การสะท้อนคิดและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ 5. ระดับการรับรอง (Certification Levels) การรับรองแบ่งผลลัพธ์ออกเป็น 3 ระดับ ตามแนวคิดของ Don Nutbeam : ระดับมุ่งมั่น (Initiative): ทำตามหน้าที่ มีระบบสนับสนุนและนโยบายที่ชัดเจน (Functional HL) ระดับก้าวหน้า (Advance): มีการทำงานเป็นทีม สื่อสารทั่วทั้งองค์กร และผลลัพธ์สุขภาพนักเรียนดีขึ้น (Interactive HL) ระดับรางวัล (Award): เป็นศูนย์การเรียนรู้ ผลักดันนโยบายสู่สังคม และนักเรียนสามารถวิเคราะห์ปัจจัยกำหนดสุขภาพได้ (Critical HL)