İçkiyə qurşandı, nazir onu tanımadı -Yusifi kim öldürüb? "Qurd qapısı"nda basdırılan "Qurd Cəbrayıl"

Yusif Abdulla oğlu Vəliyev 22 mart 1917-ci ildə Dərbənddə doğulub. Bakı Teatr Texnikumunda təhsil alıb. Yəhudi Dövlət Dram Teatrında işləyib. Dili bilməyə-bilməyə sözləri əzbərləyərək bir neçə rol oynayıb. Texnikumu bitirəndə yenicə açılan Şəki Dövlət Dram Teatrına işləməyə göndərilib. Teatr bağlananadək, yəni 1949-cu ilədək burada aktyorluq edən Yusif Vəliyev teatrın ən öncül sənətkarlarından biri olub. Elə burada işləyərkən, 20 yaşı olanda Şəki teatrında özündən on iki yaş böyük olan geyim ustası Rəbiyyə adlı qadınla evlənib. Ancaq onların rəsmi nikahı olmayıb. Sonralar Rəbiyyə xanım beyin qansızması keçirir və yatağa düşür. Birinci evliliyindən aktyorun Naira və Natəvan adlı qızları doğulub. 1949-cu ilin yazında Bakıya gələn Yusif Vəliyev çox az müddət Rus Dram Teatrında aktyorluq edib. Ancaq əsas yaradıcılığı 1949-cu ilin axırlarından ömrünün sonunadək Gənc Tamaşaçılar Teatrı ilə bağlı olub. Yusif Vəliyev Gənc Tamaşaçılar Teatrının rus bölməsində hazırlanan Mixail Şatrovun "İnqilab naminə" pyesinin tamaşasında Lenin rolunu ifa edib. Onun ifası sənətkarlıq baxımından rus həmkarlarının oyunlarından daha canlı və real alınıb. Yusif Vəliyev "Azərbaycanfilm"in kinolarında epizodik rollar oynasa da, çox maraqlı, yadda qalan xarakterlər yaradıb. O, "Sən nə üçün yaşayırsan?", "Nəsimi", "Qatır Məmməd", "Tütək səsi", "Arxadan vurulan zərbə", "Uşaqlığın son gecəsi", "Bir cənub şəhərində" filmlərində çəkilib. Onun yaratdığı Teymurləng obrazı sənətkarlıq baxımından heç də Nəsimidən geri qalmır. Həmin obrazı yaradarkən artıq sənətkarın yaddaş problemi yaranıbmış. Filmdə dərviş obrazını yaradan Əbdül Mahmudov məşhur səhnədə Teymurləngin arxasında o yana, bu yana getməsinə səbəb Yusif Vəliyevə obrazın sözlərini xatırlatmaq məqsədi daşıyıb. Səhnənin davamında isə ssenarist İsa Hüseynov arabanın altına uzanaraq oradan Yusif Vəliyevə deyilməsi lazım olan cümlələri xatırladırmış. Bununla belə filmdə nəinki bu çətinlik hiss olunur, əksinə “Nəsimi” filminin ən şahanə epizodlarından biri də məhz Nəsiomi və Teymurləngin görüşü ilə bağlı olur. Aktyor üç dəfə ailə həyatı qurub. Ilk ailəsi ilə bağlı danışdıq… Aktyorun ikinci evliliyi də uğursuz olandan sonra o, 1965-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrına işləməyə gələn özündən 22 yaş kiçik aktrisa Zemfira Sadıqova ilə tanış olur. “Son məktub” tamaşasında Yusif Vəliyev onun atası rolunu oynayır. Həyat yoldaşından ayrılan Zemfira xanım Yusiflə münasibəti yaranır, lakin evli olduğunu biləndə onunla münasibəti kəsir və İrəvan teatrına işləməyə gedir. Sitat: oğlumu, anamı götürüb İrəvana getdim. Ayrılıq vaxtı mənə çoxlu məktublar yazırdı, oxuyub ağlayırdım. Heç kim bilmir, amma Yusif çox romantik idi. Məni çox sevirdi. Niyə onun yanına qayıtdım – soruşursunuz. Onu mənə, mənim ona sevgim tükənməzdi... Gəldim və ayrıla bilmədim. Nə mən, nə o... Birlikdə anamgildə yaşamağa qərar verdik. Məni teatrda işləməyə qoymadı, ona görə radioya getdim”. Bu evlilikdən qızları Bahar dünyaya gəlir. Davamı TV11-də...