BELI IZVORAC-VALJA PRERAST (Planinarska akcija)

Nedelja,31.03.2019.g https://www.facebook.com/profile.php?... Spomenik prirode «Bigrena akumulacija Beli izvorac» nalazi se na 10 kilometara od Majdanpeka (od Beograda 191 km). Značajan je zbog svoje izuzetnosti i očuvanosti kao geomorfološki objekat površinskog kraškog reljefa. U dolini Belog izvorca postoje dve akumulacije bigra različite starosti, taložene jedna preko druge. Ovo prirodno dobro ima veliki broj oblika, pojava i procesa, koji je vodotok Belog izvorca formirao u nataloženim naslagama bigra, nizvodno od izvorišta pomenutog vodotoka. Na relativno malom prostoru (oko 300 m) nalazi se veliki vodopad, visine 16 m. Ispod vodopada, poniranjem vode kroz bigar, obrazovan je pećinski kanal dug 13 m i širok 4 m, otvoren sa jedne i druge strane. Pretaložavanjem bigra u pećini su obrazovani salivi i stalaktiti od čiste bele sige. Nizvodno od vodopada, u koritu potoka, postoje brojne pregrade od bigra, iza kojih su obrazovane bigrene akumulacije jezerca prečnika do 10 m i dubine 2-3 m. Preko pregrada potok se sliva u vidu slapova i manjih vodopada, među kojima su dva visoka 5 m. Na osnovu geomorfokoških vrednosti ovaj lokalitet, «Bigrena akumulacija Beli izvorac«, uvršten je u Inventar objekata geonasleđa Srbije. Duž slapova i vodenih kaskada na putu do vrha Straža nalaze se Kozja i Mala pećina (na 325 mnv) sa stalagmitima, bigrenim kadama i ost Na vidikovcu Straža (541 mnv) na samom grebenu i krečnjačke litice planine Mali Krš pruža se pogled na masiv Deli v, Velikog Krša i Borskog Stola. Pored salaša gde spuštanjem šumskim putem dolazi se do kamenog mosta Valja Prerast, koji je kao spomenik prirode od izuzetnog značaja i pod zaštitom je države. Impozantni raspon prerasti iznosi 150m, a širina njenog otvora pri dnu u visini rečnog korita 9,7 m. Zaštićeni prostor prerasti obuhvata i prelepu istoimenu planinsku reku, koja ispod nje prolazi.