බෝමළුවේ මල්-හුළුඅත්තක් දල්වාගෙන "අම්මා බලන්න" තනියම වැඩි සාමණේරයන්වහන්සේ නමින් ලියැවුණු සංවේදී ගීතය

"බෝමළුවේ මල්" ගීතය යනු බෞද්ධ සංස්කෘතිය, මව් සෙනෙහස සහ පැවිදි ජීවිතයේ ඇති සංවේදී බව මැනවින් මතු කරන, සිංහල සුභාවිත ගීත කලාවේ හමුවන අතිශය ජනප්‍රිය මෙන්ම අර්ථපූර්ණ නිර්මාණයකි. බේරුවල අභිනවාරාමස්ථ සිරිනිවාස දහම් පාසල මගින් සංවිධානය කළ, 2013 වසරේදී විහාරස්ථ එළිමහන් වේදිකාවේදී පැවැත්වූ 'සිරිනිසර' ප්‍රසංගයේ සජීවී පටිගත කිරීමකි. ගීතය - බෝ මළුවේ මල් ගී පද - ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර ශූරීන් සංගීතය - මහාචාර්ය සනත් නන්දසිරි ගායනය - මහාචාර්ය සනත් නන්දසිරි සංගීතය සැපයීම - මියැසි වාද්‍ය වෘන්දය නිර්මාණ පසුබිම: කොබෙයිගනේ ප්‍රදේශයේ පැවැති සංගීත ප්‍රසංගයක් අවසන් වී අලුයම කාලයේ පැමිණෙන විට, මහමග හුළුඅත්තක් දල්වාගෙන තනියම වඩින කුඩා සාමණේර නමකගෙන් ලැබුණු "අම්මා බලන්න යනවා" යන සංවේදී පිළිතුර මෙම ගීතය නිර්මාණය වීමට සත්‍ය සිදුවීම ලෙස පාදක වී ඇත. "හුළුඅත්තක් දල්වා අම්මා බලන්න ගිය පුංචි හාමුදුරුවෝ" යන සංවේදී බෞද්ධ කතා පුවත, මව් සෙනෙහසේ ඇති උත්තරීතර බව සහ ගිහි-පැවිදි සබැඳියාව මැනවින් පැහැදිලි කරන ධර්ම දේශනාවල නිතරම භාවිත වන අතිශය ජනප්‍රිය උපදේශාත්මක කතාවකි. කතාවේ පසුබිම (පැවිදි වීම) ඈත අතීතයේ ගමක ජීවත් වූ එක්තරා දුප්පත් මවකට සිටි එකම ආදරණීය පුතණුවන් කුඩා කලදීම ශාසනයට පූජා කරමින් සාමණේර (පොඩි) හාමුදුරුවන් ලෙස පැවිදි කරනු ලබයි. පන්සලේ වත්පිළිවෙත් මැනවින් ඉගෙන ගනිමින්, ගුරු හාමුදුරුවන්ට උපස්ථාන කරමින් මෙම පුංචි හාමුදුරුවෝ ඉතාමත් සිල්වත් ලෙස ශාසනයේ හැදී වැඩෙති. මවගේ හදිසි ගිලන්වීමකාලය කෙමෙන් ගතවෙද්දී, ගමේ නිවසේ තනිවම ජීවත් වූ මෙම සාමණේර හිමියන්ගේ වයස්ගත මව හදිසියේම දැඩි ලෙස රෝගාතුර වේ. ඇය මරණාසන්න මොහොතේ පසුවන බවත්, ඇයට තම එකම පුතණුවන් වන පුංචි හාමුදුරුවන්ව දැක ගැනීමට දැඩි ආශාවකින් පසුවන බවත් පන්සලට ආරංචි වේ. රාත්‍රී ගමන සහ හුළුඅත්තආරංචිය ලැබෙන විට සවස් වී රාත්‍රී කාලය උදා වී තිබුණි. ඒ වන විට මහ වැසි වැටෙමින් තිබූ අතර, පන්සලේ සිට මවගේ නිවසට යාමට තිබුණේ වන සතුන් ගහණ, ඝන අන්ධකාරයෙන් පිරි කැලෑ මාවතකි. එහෙත්, තම මව කෙරෙහි උපන් අසීමිත දරු සෙනෙහස සහ කෘතඥතාවය නිසා, පුංචි හාමුදුරුවෝ ගමන නතර නොකරති. උන්වහන්සේ ඝන අන්ධකාරය සහ මහා වර්ෂාව මධ්‍යයේ, එක අතකින් සිවුරු පොටද, අනෙක් අතින් ගිනිදැල් විහිදෙන හුළුඅත්තක් (පන්දමක්) ද දල්වාගෙන තනිවම කැලෑ පාරේ ඉදිරියටම වඩිති.වන සතුන්ගේ බිය හෝ ඝන අන්ධකාරය උන්වහන්සේගේ ගමන වැළැක්වීමට සමත් නොවේ. අවසන් හමුවීම සහ බණ කීමලෙඩ ඇඳේ කෙඳිරිගාමින් සිටි මව, රාත්‍රියේ හුළුඅතු එළියත් සමඟ තම පුංචි හාමුදුරුවන් වඩිනු දැක මහත් සැනසිල්ලට පත්වේ. මරණාසන්නව සිටින මවගේ හිස තමාගේ දණහිස මත තබා ගන්නා පුංචි හාමුදුරුවෝ, ඇයට මරණ බිය නැති කරගැනීම සඳහා ඉතා සන්සුන්ව ධර්මය දේශනා කරති (අනිත්‍යය වටහා දෙති). "අම්මේ, සිත සන්සුන් කරගන්න, බුදු ගුණ මෙනෙහි කරන්න..." යැයි පවසමින් මවගේ අවසාන මොහොත පින්බර එකක් බවට පත් කරති.තම පුතුගේ ධර්ම ශ්‍රවණය කරමින්, සිතේ ඇති වූ මහත් ප්‍රසාදයෙන් යුතුව මව අවසන් හුස්ම හෙළයි. මෙම කතාවෙන් සමාජයට දෙන ආදර්ශය:මව්පිය උපස්ථානය: බුදු දහමට අනුව මහණ වූවද, තම මව්පියන් ගිලන් වූ විට ඔවුන්ට උපස්ථාන කිරීම සහ ධර්මයෙන් සංග්‍රහ කිරීම මහත් වූ පින්කමකි. තමන්ව මෙලොවට බිහිකළ මව වෙනුවෙන්, ඕනෑම බාධකයක් (රාත්‍රී අන්ධකාරය, කැලෑ බිය) නොතකා යුතුකම් ඉටුකිරීමේ වටිනාකම.මෙම කතාව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන සානු සාමණේරයන්ගේ කතාව හෝ ලංකාවේ පැරණි ගම්බද පසුබිම් තුළ සිදු වූ සත්‍ය සිදුවීම් අලලා මව් සෙනෙහසේ අගය කියාදීමට අතීතයේ සිටම දේශකයන් වහන්සේලා උපයෝගී කරගත් උතුම් කතා පුවතකි.