හාලිද්දකානි සූත්‍රය)#halithkani suthra #buddhistteaching #dharmadeshana #sinhalabana #suthra

මෙම දේශනාවන්හි මූලික අවධාරණය යොමු වී ඇත්තේ පංච උපාදානස්කන්ධය කෙරෙහි පවතින බැඳීම (ඡන්දරාගය) දුරු කිරීම මගින් පුද්ගලයෙකුට කායිකව රෝගී වුවද මානසිකව නිරෝගීව සිටිය හැකි ආකාරය පැහැදිලි කිරීමටයි. තවද, "ගෙය අත්හැර යෑම" යන්නෙහි ගැඹුරු අර්ථය, සමාජීය බැඳීම්වලින් මිදීම, අනාගතය පිළිබඳ අපේක්ෂාවන් දුරු කිරීම සහ අනවශ්‍ය වාද විවාදවලින් වැළකී සිටීමේ වැදගත්කම මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ. බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීමක් වන අකුසලයෙන් වැළකී කුසලයෙහි නිරත වීමේ ප්‍රායෝගික ආනිසංස මෙම මූලාශ්‍ර මගින් තහවුරු කරයි.ගෙය අත්හැර යෑම" සහ "අනිකේතසාරී" වීම (හාලිද්දකානි සූත්‍රය) හාලිද්දකානි සූත්‍රය මගින් අෂ්ටක වර්ගයේ මාගන්දිය ප්‍රශ්නයක අන්තර්ගත ගැඹුරු කරුණු මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් විග්‍රහ කරනු ලබයි. 3.1 ඔකසාරී සහ අනොකසාරී (ගෙය ඇසුරු කිරීම) මෙහිදී 'ඔක' හෙවත් ගෙය ලෙස හඳුන්වන්නේ පංච ස්කන්ධයයි. ඔකසාරී: විඥානය පංච ස්කන්ධයෙහි ඇලෙන රාගයෙන් බැඳී පවතියි නම් එය 'ඔකසාරී' (ගෙයි වසන්නා) ලෙස හැඳින්වේ. අනොකසාරී: තථාගතයන් වහන්සේ පංච ස්කන්ධය කෙරෙහි පවතින සියලු ඡන්ද, රාග, තෘෂ්ණා සහ අනුසය ධර්මයන් මුලින්ම උදුරා දමා ඇති බැවින් උන්වහන්සේ 'අනොකසාරී' නම් වෙති. 3.2 නිකේතසාරී සහ අනිකේතසාරී (අරමුණු ඇසුරු කිරීම) නිකේතසාරී: රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ සහ ධර්ම යන අරමුණු නමැති ගෘහයන්හි බැඳී සිටීම මෙයින් අදහස් වේ. අනිකේතසාරී: මෙම සියලු ආරම්මණයන් කෙරෙහි පවතින බැඳීම් සිඳ දමා ඇති බැවින් තථාගතයන් වහන්සේ 'අනිකේතසාරී' වන සේක. 4. සමාජීය බැඳීම් සහ අනාගත අපේක්ෂා දුරු කිරීම මුනිවරයෙකු හෝ නිවැරදි මගෙහි යන මහණෙකු අනුගමනය කළ යුතු තවත් ලක්ෂණ කිහිපයක් හාලිද්දකානි සූත්‍රය පෙන්වා දෙයි: ගම හා එක්ව වාසය නොකිරීම: මෙයින් අදහස් කරන්නේ භෞතිකව ගමෙන් බැහැර වීම පමණක් නොව, ගිහියන්ගේ සතුටෙහිදී සතුටු වීමත්, ශෝකයේදී ශෝක වීමත් සහ ඔවුන්ගේ කටයුතුවල දැඩි ලෙස නිරත වීමෙන් වැළකී සිටීමයි. කාමයන්ගෙන් මිදීම: කාමයන් කෙරෙහි පවතින රාගය, ප්‍රේමය, පිපාසය සහ දාහය සම්පූර්ණයෙන් දුරු කිරීම මෙයට අයත් වේ. සසර පෙරටු කොට නොතිබීම (අපුරක්ඛරානෝ): අනාගතයේදී මම "මෙබඳු රූප ඇත්තෙක්, මෙබඳු වේදනා ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා" යනාදී වශයෙන් අනාගත භවයන් පිළිබඳව අපේක්ෂා හෝ අදහස් ඇති කර නොගැනීම මෙයින් අදහස් කෙරේ. 5. වාද විවාදවලින් වැළකීම (විග්ගය්හ කථා) ජනයා සමග විරුද්ධව කථා කිරීම හෙවත් වාද කිරීම ධර්ම මාර්ගයේ යන්නෙකුට නුසුදුසු බව අවධාරණය කෙරේ. විරුද්ධ කථා (වාද විවාද) යන්නෙහි ලක්ෂණ කිහිපයක් දක්වා ඇත: "ඔබ ධර්ම විනය නොදන්නෙහි ය, මම එය දනිමි" යනුවෙන් පැවසීම. "මම නිවැරදි මගෙහි යමි, ඔබ වැරදි මගෙහි යයි" ලෙස තර්ක කිරීම. පළමුව කිවයුත්ත පසුව කීම හෝ පසුව කිවයුත්ත පළමුව කීම. අනුන්ගේ වාදය බිඳීමට හෝ තමාගේ වාදය තහවුරු කිරීමට උත්සාහ කිරීම. පරිපූර්ණ මුනිවරයා හෝ ධර්ම විනයෙහි හික්මුණු භික්ෂුව මෙබඳු නිශ්ඵල සහ ද්වේෂය වර්ධනය කරන කතාවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර වේ. සාරාංශය: සියලු මානසික දුක්ඛයන්ට මූලය පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි පවතින බැඳීම බවයි. එම බැඳීම දුරු කිරීමෙන් සහ අරමුණුවල නොඇලීමෙන් පුද්ගලයාට සැබෑ සහනය ළඟා කර ගත හැකිය.