กลืนลำบาก สำลักบ่อย สูงวัยต้องระวัง

👴 หนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยในผู้สูงอายุก็คือ ความสามารถในการกลืนอาหารนั้นลดลง และทำให้เกิดการสำลักตามมาได้ สาเหตุ🍝เบื้องต้นเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างและหน้าที่การทำงานของช่องปาก คอหอย หลอดอาหาร และกลไกของระบบประสาทที่ควบคุมการกลืน ส่งผลให้ความสามารถในการกลืนของผู้สูงอายุลดลง ทำให้ผู้สูงอายุเกิดภาวะกลืนลำบากยิ่งขึ้น 😰 แล้วปัญหากลืนอาหาร การสำลัก นั้นส่งผลอย่างไรกับผู้สูงอายุ❓ มีความอันตรายมากน้อยแค่ไหน❓ เราสามารถสังเกตและป้องกันปัญหานี้ได้อย่างไร❓ ไปร่วมหาคำตอบกับ นพ. ภาณุวัฒก์ ว่องตระกูลเรือง แพทย์เฉพาะทางด้านอายุรศาสตร์ผู้สูงอายุ ที่จะมาให้ข้อมูลเพื่อสร้างความเข้าใจในเรื่องนี้ 🔸 กลืนลำบากคืออะไร❓ 👉 การกลืนลำบากมีอยู่ 2 ลักษณะ คือ 🔻 1. กลืนติด มักจะใช้กับสิ่งที่เป็นของแข็งมากกว่า เช่น กินข้าวแล้วติดคอ 🔻 2. กลืนสำลัก จะเป็นพวกอาหารเหลว น้ำ กลืนแล้วก็มีการสำลัก หรือไอออกมา -------------------------------------- 🔸 สาเหตุสำคัญการกลืนลำบาก 👉 ภาวะกลืนลำบากเริ่มตั้งแต่ช่องปาก มาช่องคอ หลอดอาหาร ไปจนถึงกระเพาะอาหาร สาเหตุก็ไล่ตามลงไปเลย ตั้งแต่ในช่องปาก บางคนฟันไม่มี ต้องใส่ฟันปลอม บางคนเป็นอัมพฤกษ์-อัมพาตปากเบี้ยว ลิ้นแข็ง หรือป่วยเป็นโรคพาร์กินสัน ทำให้การรับรู้ต่างๆ ของหลอดอาหารผิดปกติไป ทำให้เกิดภาวะสำลักได้ หรือการมีเนื้องอก มีก้อนเนื้อต่างๆ อยู่ตามหลอดอาหาร หรือยาวไปจนถึงกระเพาะอาหาร ทำเกิดการกลืนติด กลืนลำบากได้ ซึ่งแต่ละสาเหตุต้องแยกกัน โดยภาวะกลืนติด กลืนลำบากของแต่ละสาเหตุนั้น จะแสดงออกมาไม่เหมือนกัน บางสาเหตุมักจะกลืนติดของแข็งก่อน บางสาเหตุก็อาจจะกลืนติดของเหลวก่อน ซึ่งแพทย์จะประเมินหาสาเหตุ แล้วจึงหาทางรักษาแก้ไข -------------------------------------- 🔸 สำลักเงียบอันตรายอย่างไร❓ 👉 ในคนหนุ่มสาวมักจะไม่ค่อยเจอ แต่จะเจอบ่อยในผู้สูงอายุ เช่น บางคนกินลูกชิ้นเข้าไปหรือกินน้ำเข้าไป พอกลืนเข้าไป ร่างกายจะมีปฏิกิริยาตอบโต้อยู่ที่คอ มีระบบรับรู้ความรู้สึกอยู่ที่คอ ร่างกายจะไอขับออกมา เพื่อไม่ให้สิ่งแปลกปลอมเหล่านั้นลงไปที่หลอดลมหรือไปอุดกลั้นทางเดินหายใจ แต่ในผู้สูงอายุหลายๆ กลุ่มที่เป็นโรคบางอย่างนั้น พอระบบรับรู้ความรู้สึกเหล่านี้สูญเสียไป บางคนกินลูกชิ้นเข้าไป ลูกชิ้นหลุดเข้าไปในหลอดลมแล้วยังไม่รู้ตัวเลย ไม่มีการไอออก ไม่มีการสำลักออก ซึ่งเสี่ยงมากต่อการเสียชีวิต -------------------------------------- 🔸 สังเกตอาการผู้สูงวัยกลืนลำบาก 👉 ควรจะเป็นข้อสังเกตของญาติ เพราะผู้สูงอายุจะไม่ค่อยบอกว่ามีปัญหาเรื่องการกลืน เขาอาจจะมีอาการกินข้าวไม่ค่อยลง น้ำหนักลด ให้ลองสังเกตดู ถ้าผู้สูงอายุกินข้าวเหลือ เพราะกินอาหารแข็งๆ ไม่ได้ ก็ต้องมาพบแพทย์หาสาเหตุกัน ส่วนพวกอาการสำลัก ส่วนใหญ่จะเป็นน้ำ พอกินน้ำหรืออาหารเหลวๆ แล้วเริ่มไอ ถ้าญาติสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ได้ ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ควรจะมาพบแพทย์ -------------------------------------- 🔸 ข้อปฏิบัติเมื่อมีปัญหาเรื่องการกลืน ✅ 1. ต้องมีสมาธิ : เวลากินอาหารอย่าทำอะไรหลายๆ อย่างพร้อมกัน เช่น ดูทีวีไปด้วย พูดคุยไปด้วย เพราะผู้สูงอายุต้องใช้เวลาและสมาธิพอสมควรในการเคี้ยวและกลืนอาหาร การที่ทำหลายๆ อย่างพร้อมกันจะเพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้เกิดอาการสำลักหรือกลืนติดได้ ✅ 2. อย่ากินข้าวคำ-น้ำคำ : เวลาผู้สูงอายุกินอาหาร อย่ากินข้าวคำ-น้ำคำ เพราะลำคอจะปรับสภาพไม่ได้ เช่น เดี๋ยวกินน้ำ เดี๋ยวกินข้าว พอปรับสภาพไม่ได้ก็เกิดการสำลักเกิดขึ้น ✅ 3. ปรับสภาพอาหารให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุแต่ละคน : ผู้สูงอายุบางคนกินน้ำแล้วสำลัก เพราะกินเข้าไปแล้วมันลงไปเร็วเกิน พอผู้สูงอายุกลืนไม่ทันก็ไหลลงหลอดลม ดังนั้นจึงควรทำอาหารให้หนืดขึ้น ส่วนเรื่องอุปกรณ์ในการกิน แทนที่จะใช้แบบยกดื่มก็ลองเปลี่ยนเป็นหลอดเล็กๆ ให้ดูด ก็จะลดโอกาสสำลักของผู้สูงอายุได้ ✅ 4. หากมีอาหารทั้งหมดที่กล่าวมา ควรมาพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ -------------------------------------- ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรศาสตร์ผู้สูงอายุ โรงพยาบาลนครธน นพ.ภาณุวัฒก์ ว่องตระกูลเรือง (https://bit.ly/3zurl3l) -------------------------------------- 📞 สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ คลินิกผู้สูงอายุ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 1 โรงพยาบาลนครธน โทร. 0-2450-9999 ต่อ 1088-1089 (https://bit.ly/3pUH0Vi) 📢 หากไม่อยากพลาดข่าวสารดี ๆ เกี่ยวกับสุขภาพ อย่าลืมกด ติดตาม' และ 'กดกระดิ่ง' 🔔 ด้วยนะคะ ^^ 📢 หรือติดตามสาระความรู้เรื่องสุขภาพจากโรงพยาบาลนครธน ในช่องทางอื่น ๆ ได้ที่ 👉 Facebook :   / nakornthon   👉 Line@ : https://goo.gl/rbuBMq 👉 Website : https://www.nakornthon.com/ 👉 IG :   / nakornthon   #Nakornthon #กลืนติด #กลืนลำบาก #การดูแลผู้สูงอายุ