De Jazzcats van de Vijzelstraat

In De Straten van Amsterdam trekt AT5 de stad in op zoek naar bijzondere verhalen van Amsterdammers uit alle hoeken van de stad. Deze week duiken we in de rijke Jazzgeschiedenis van de Vijzelstraat, en krijgen te horen hoe het in die tijd geklonken moet hebben. Je zou het nu niet meer zeggen, maar in de jaren 30 van de vorige eeuw was de Vijzelstraat het kloppende hart van de Amsterdamse jazzscene. En dat was niet zomaar iets: uit de hele wereld kwamen artiesten naar de stad om dit razend populaire Amerikaanse muziekgenre, “de popmuziek van die tijd”, te spelen. Want “de Amsterdamse jongeren wilden wel dansen”. Dit vertelt historicus Mark Ponte, die voor het Stadsarchief een tentoonstelling over deze periode maakte, terwijl hij ons langs de verschillende jazzhotspots van de Vijzelstraat op sleeptouw neemt. Onze eerste stop is de Vijzelflat, of tenminste, de plek waar dat gebouw vroeger stond. Hier woonden Afro-Amerikaanse, Surinaamse, Oost-Europese en Joodse jazzartiesten tijdelijk of langdurig, terwijl ze samen muziek maakten en optraden in de verschillende jazz-bars die in die tijd als paddenstoelen uit de grond schoten. “Als je kon spelen, mocht je meedoen”, aldus Mark. Tegenover het modernistische kantorenpand dat nu op die plek staat, woont Philip samen met hond Barkley, die zijn naam eer aan doet. Philip heeft een hoop hoedjes, zo is hij stadsgids en werkt hij in een restaurant maar heeft hij ook kleding en sneakers ontworpen in zijn eigen winkel en zelfs professioneel gebasketbald. Zo is er in de Vijzelstraat een nieuwe populaire (Afro-)Amerikaanse subcultuur overgewaaid. Tegenwoordig reist Philip de wereld rond op zoek naar verhalen en heeft hij het materiële grotendeels achter zich gelaten: “Ik had ooit 600 paar schoenen, en nu twaalf.” Verderop in de straat wijst Mark ons op het Carlton, waar jazz voor het rijkere segment werd gespeeld, door echt grote namen als Louis Armstrong. In de Palace Bar aan het Thorbeckeplein, tegenwoordig de Live, kwam een heel ander publiek. In deze plek, waar overigens ook jazz op hoog niveau werd gespeeld, werkten alleen maar zwarte werknemers en kwam de hele stad samen. Deze uitwisseling baarde het conservatieve stadsbestuur zorgen, en met racistische maatregelen en politietoezicht maakten ze het de Palace Bar steeds lastiger. Juist dit aspect van jazz, het rebelse en afro-Nederlandse, wordt volgens Graziëlla Hunsel-Rivero, Amsterdamse first lady of jazz, vaak vergeten. In de bar vertelt zij ons dat juist dat verleden “een ver-van-ons-bed-show" is geworden: “Hoe zouden Teddy Cotton en Kid Dynamite het nou vinden als ze bijna honderd jaar later het jazzlandschap zouden bekijken?”, vraagt Graziëlla zich af. Om dat verleden weer een beetje terug te brengen in de Jazz opent zij binnenkort in Zuidoost het ZOJazz jazzpodium. Muziek kan in deze aflevering natuurlijk niet ontbreken, en daarom trakteert Graziëlla ons, samen met muzikanten Gijs en Matanya, op een optreden: zo moet het hier bijna 100 jaar geleden dan ongeveer geklonken hebben. Uitgezonden op 28 april ❌ ❌ ❌ De Straten van Amsterdam is hét programma voor, door en over de Amsterdammers in onze stad. Weet jij naar welke straat we de volgende keer toe moeten? Mail ons op [email protected] Wil je meer zien van Straten van Amsterdam? Check ons dan elke dinsdag en donderdag AT5 op televisie of neem een kijkje op onze website: https://www.at5.nl/straten. Volg @AT5 op Instagram voor updates en meer nieuws uit de stad, en abonneer op dit kanaal!