सिक्किममा मृतात्मालाई थान्को लाउन चिन्ता विधि-विधान अझै पनि प्रासङ्गिक Shamanism Practice in Sikkim

राई समुदायमा माङ्पा अर्थात् धामी-झाँक्रीद्वारा मृतात्मालाई यसरी पार लाउने विश्वासका साथ कर्मकाण्ड सम्पन्न गरिन्छ। पूर्व सिक्किम रिनाकको रूङदुङ निवासी छ्यानब्बे वर्षीय कुबीरमान राईको देहान्त भएको थियो। उनले पूरा आयु पुगेर स्वभाविक मृत्यु पाएका थिए। राई समुदायको परम्परा अनुसार आफ्नै बारीमा दफन दिने तथा सात दिन पश्चात चिन्ता गरेर पार लाउने विधि-विधानका साथ मृतात्मालाई पितृ बनाएका थिए। तर, यसता विधिहरूमा जेनजीहरूमा पनि धेरै चासो देखिन थालेको छ। गाउँलेहरू पनि मृत व्यक्तिले माङपामा आत्म चड़ेर के भन्छ भन्ने उत्सुकताका साथ चिन्ता हेर्न आउँछन। मृत व्यक्तिले केही नगद पर्समा छाड़ेको बताएका माङपाले। उनले लाउने लूगाहरू अन्य कसैलाई नदिने आग्रह पनि गरेको बताए अनि मृतकको कुनै गुनासो नरहेको तथा आत्माले शान्ति पाएको पनि बताए माङपाले। चिन्ता भरी नै अति नै ढ्याङ्ग्रो, काँसको थाल तथा धुपको धुँआले साँच्चै सम्मोहित नै बनाएको पनि भान भई रहेको थियो। सो विधि सम्पन्न गर्न झाँक्रीको धुपौरे व भनु सहायकहरू पनि त्यति आफ्नो कार्यमा लीन रहन्थे। हजारौ वर्ष पुराना यस बोनपन्थी परम्परा, वर्तमान तर्क र विज्ञान युगमा पनि प्रासंगिक रहेको छ। जो बोनपन्थीहरूको चिनारी पनि हो। यस विशेष रिपोर्टको साथमा म जोसेफ लेप्चा।