Zaginione listy Pawła z Tarsu? Tajemnice chrześcijańskiej gminy w Laodycei

Doceń naszą pracę i postaw nam kawę! https://buycoffee.to/podcasthistorykow Czy poza zachowanymi w kanonie Nowego Testamentu pismami Pawła z Tarsu mogły istnieć jeszcze jakieś inne, zagubione lub niezachowane? Pewne przesłanki wskazują, że takie przekonanie istniało we wczesnym chrześcijaństwie. Szczególnie problematyczny był tzw. List do Laodycejczyków, którego istnienie wydaje się sugerować pseudo-Pawłowy List do Kolosan. Próbowano go szukać, wskazując odpowiednio kanoniczny List do Efezjan, heretyckie fałszerstwo, lub powstały późno łaciński apokryf, który bywał nawet włączany do łacińskiej Wulgaty. Czy któraś z tych prób się jednak powiodła? Czy może od początku były one skazane na porażkę, a poszukiwany list wcale nie zaginął, lecz po prostu nigdy nie istniał? Co znajdziesz w odcinku? 00:00 Wstęp 01:15 Laodycea przed pojawieniem się chrześcijan 06:02 Miasto "skazane" na wczesne pojawienie się chrześcijaństwa? 08:40 Problemy ze źródłami do początków chrześcijaństwa w Laodycei 11:01 Czego możemy dowiedzieć się o Laodycei z Apokalipsy Jana? 15:11 List do Kolosan i wzmianki o Laodycei 19:07 Najwcześniejsze źródła pozabiblijne o gminie 22:19 Kto był pierwszym "biskupem" Laodycei? Nimfas czy Nymfa? 29:35 Rzekomy list Pawła do gminy w Laodycei 35:19 Czy List do Laodycejczyków to heretycka wersja Listu do Efezjan? 41:07 Apokryficzny List do Laodycejczyków 45:29 Zaginione (?) listy "oryginalnego" Pawła - "zerowy" i trzeci do Koryntian, do Aleksandryjczyków, do Macedończyków 51:01 Podsumowanie i wnioski Autorzy Podcastu: Sławomir Poloczek, historyk starożytności (doktorat na Wydziale Historii UW), specjalizujący się w badaniach nad dziejami religii hebrajskiej, wczesnym chrześcijaństwem i relacjami obu wobec "pogańskich" kultur ościennych. Publikacje naukowe: https://uw.academia.edu/S%C5%82awomir... Piotr Łapiński, historyk niepraktykujący, pasjonat historii i dobrych opowieści. Podstawowe źródła i bibliografia (wybór) Novum Testamentum Graece et Latinae, ed. E. Nestle, K. Aland, B. Aland et al., (wyd. 26) Stuttgart 1979 List do Laodycejczyków, tłum. R. Rumianek, (w:) Apokryfy Nowego Testamentu, t. III, Listy i apokalipsy chrześcijańskie, M. Starowieyski (red.), Kraków 2001, s. 51-54 (polskie tłumaczenie apokryficznego utworu) Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, tłum. Z. Kubiak, J. Radożycki, Poznań 1962 Tertulian, Przeciw Marcjonowi, tłum. S. Ryznar, Warszawa 1994 Euzebiusz z Cezarei, Historia Kościelna. O męczennikach palestyńskich, tłum. A. Lisiecki, Poznań 1924 (repr. Kraków 1993) Epifaniusz z Salaminy, Panarion, cz. 2, tłum. M. Gliski, M. Piątek, oprac. A. Baron, Kraków 2021 K. Stebnicka, Tożsamość diaspory. Żydzi w Azji Mniejszej okresu Cesarstwa, Warszawa 2011 E. Jastrzębowska, Miasta Apokalipsy, Warszawa 1999 Ph. L. Tite, The Apocryphal Epistle to Laodiceans. An Epistolary and Rhetorical Analysis, Leiden-Boston 2012 M.F. Bird, J.R. Dodson (red.), Paul in the Second Century, London-New York 2011 G.M. Hahneman, Muratorian Fragment and the Development of the Canon, Oxford 1992, zwł. s. 199 W. Schneemelcher, The Epistle to Laodiceans, (w:) New Testament Apocrypha, W. Schneemelcher (red.), transl. R.McL. Wilson, t. II, Louisville 1992, s. 41n R. Gottheil, S. Krauss, „Laodicea”, (w:) Jewish Encyclopedia, t. V, s. 618, New York-London 1906 [obecnie dostępna online] NASSCAL, Epistle to Laodiceans [online, 2016 upd. 2018] Tagi: biblistyka, krytyka tekstu, Biblia, Nowy Testament, kanon Nowego Testamentu, wczesne chrześcijaństwo , Paweł z Tarsu, Paweł apostoł, święty Paweł, Dzieje Apostolskie, listy Pawła, List do Kolosan, apokryfy, apokryfy Nowego Testamentu, List do Laodycejczyków, List do Aleksandryjczyków, 3 List do Koryntian, Terulian, Marcjon, Kanon Muratoriego, Euzebiusz z Cezarei, Epifaniusz z Salaminy, ortodoksja, herezja, pseudoepigrafy, fałszerstwa literackie, literatura antyczna, literatura wczesnochrześcijańska, Laodycea, Kolossy, Azja Mniejsza, Frygia, Cesarstwo Rzymskie, epoka hellenistyczna, epoka rzymska