Βαρόσι Έδεσσα 2023 Greek narration English subtitles Varosi Edessa

Το Βαρόσι είναι μια παραδοσιακή συνοικία της πόλης που βρίσκεται στο σημείο που ήταν η Ακρόπολη της αρχαίας Έδεσσας. Έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος οικισμός με πολλά αξιοθέατα εκτός των παραδοσιακών σπιτιών και βρίσκεται σε στάδιο συνεχούς ανάπλασης και ανάδειξης. Πολεοδομικά το Βαρόσι χαρακτηρίζεται από κλειστά οικοδομικά τετράγωνα όπου τα σπίτια βρίσκονται ενωμένα εξωτερικά στις προσόψεις τους, σαν μια ενιαία τοιχοποιία, ενώ εσωτερικά έχουν αυλή και χαγιάτι κάτι που λειτουργούσε προστατευτικά για τους ενοίκους. Παράλληλα οι αυλές των σπιτιών πολλές φορές επικοινωνούσαν μεταξύ τους με φανερές ή κρυφές πόρτες που βοηθούσε την διαφυγή σε περίπτωση ανάγκης. Τα σπίτια του Βαροσίου ακολουθούν το κλασσικό βαλκανικό κατασκευαστικό μοτίβο που είχε επικρατήσει ιδίως κατά την οθωμανική περίοδο, με διώροφες ή και τριώροφες κατασκευές συμπεριλαμβανομένου του ισόγειου που είναι κατασκευασμένο από πέτρα ενώ οι επόμενοι όροφοι, πιο ελαφρείς, κατασκευαστικά είναι φτιαγμένοι με το χτίσιμο που λέγεται μπαγδάτι, δηλαδή με ξύλινο ή καλαμένιο σκελετό με επικάλυψη ασβεστοκονιάματος ή και απλές σανίδες. Πολύ εντυπωσιακά στο κατασκευαστικό κομμάτι είναι τα δάπεδα των σπιτιών του Βαροσίου και στο κυρίως κτίσμα και στις αυλές που χαρακτηρίζονται από βοτσαλωτές διακοσμήσεις αλλά και πέτρινες υδρορροές και κανάλια που μετέφεραν είτε φρέσκο νερό από το πλούσιο υδάτινο περιβάλλον είτε τα ρευστά απόβλητα στα χωράφια. Η τυπική διαρρύθμιση του σπιτιού ήταν στο ισόγειο να βρίσκονται οι αποθήκες και ο στάβλος των ζώων, το πηγάδι ή η βρύση και οι στέρνες για την λάτρα του σπιτιού, οι ξύλινες σκάλες που οδηγούσαν στο χαΓΙάτι του πρώτου και δεύτερου ορόφου, καθώς και η τουαλέτα. Στον πρώτο όροφο των σπιτιών που χαρακτηριζόταν και σαν χειμερινός υπήρχαν τα καθιστικά και τα υπνοδωμάτια με τα χαρακτηριστικά τζάκια καθώς και η κουζίνα , και στον δεύτερο που χρησιμοποιούταν πιο πολύ το καλοκαίρι με πιο ελαφριά κατασκευή, υπήρχαν υπνοδωμάτια και μεγαλύτερο χαγιάτι για τις ζεστές νύχτες Στην συνοικία του Βαροσίου όπως και σε όλη την παλιά Έδεσσα υπήρχαν κάποιες μικρές κατασκευαστικές διάφορες στις οικίες, ανάλογα με την σύνθεση του πληθυσμού που συγκεντρώνονταν γύρω από τις εκκλησίες ή τις συναγωγές ή τα τζαμιά. Όμως τελικά τις περισσότερες φορές οι δημόσιοι χώροι όπως λουτρά, ναοί των διαφορετικών θρησκειών, τα διδακτήρια, τα χάνια και τα μπεζεστένια, εντάσσονται στο γενικό σύνολο με τα μεσαιωνικά στοιχεία να είναι ευδιάκριτα. Στο Βαρόσι συναντούμε πολλές μεταβυζαντινές εκκλησίες όπως η αγία του Θεού Σοφία που πλέον ονομάζεται η Κοίμηση της Θεοτόκου και θα δούμε σε ξεχωριστό βίντεο, ο ιερός Ναός των αποστόλων Πέτρου και Παύλου, το παρεκκλήσιο της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Βασιλείου και πολλά άλλα. Πολλά από τα σπίτια του Βαροσίου με ειδικά χαρακτηριστικά έχουν αποκατασταθεί αρχιτεκτονικά όπως είδαμε στην περιήγηση μας , όπως το αρχοντικό του Γιούσμη που συνδυάζει μοναδικά την οικία με το σηροτροφίο της οικογένειας. Το αρχοντικό Τσάμη, που μακέτα του υπάρχει στο λαογραφικό Μουσείο Θεσσαλονίκης ως πρότυπο κατασκευής της εποχής, ξεχωρίζει από την ύπαρξη εσωτερικής τουαλέτας κάτι όχι και τόσο συνηθισμένο για την εποχή εκείνη. Στο Βαρόσι υπάρχουν αρκετά σημεία ενδιαφέροντος εκτός από τα αρχοντικά και τις βυζαντινές εκκλησίες, όπως το λαογραφικό εθνολογικό μουσείο της πόλης. Στεγάζεται σε ένα διώροφο κτίριο του 1932 και στους χώρους του εκτίθενται αντικείμενα που ξαναζωντανεύουν την καθημερινότητα και τον τρόπο ζωής των κατοίκων της εποχής. Στο ισόγειο αλλά και στους δύο ορόφους υπάρχουν συλλογές βιβλίων με το παλιότερο να είναι του 1614, παραδοσιακές φορεσιές από το 1880, αλλά και εκατοντάδες μικρά και μεγάλα αντικείμενα που αναδεικνύουν τα ήθη και τα έθιμα, αλλά και πλευρές της ζωής των κατοίκων και της καθημερινότητας τους, όπως τα επαγγέλματα και οι συνήθειες τους. Αφού επισκεφθείτε τους διάσημους καταρράκτες της πόλης, αφιερώστε λίγο από τον χρόνο σας για να περιηγηθείτε στα στενά σοκάκια της συνοικίας του Βαροσίου για να θαυμάσετε τα παλιά αρχοντικά και να ζήσετε την εμπειρία της αναπόλησης μιας άλλης εποχής.