بهترین راه ترک غیبت

حضرت صادق (علیه السلام ) به هشام بن سالم فرمود: انه لا ورع انفع من تجنب محارم الله و الکف عن اذی المؤ منین واغتیابهم [1]. هیچ ((ورعی )) سودمندتر از دوری از حرام های الاهی و بازداشتن نفس از ((اذیت کردن مؤ منان و غیبت کردن از آن ها))، نیست. ((ورع )) در معنای عامش با ((تقوا)) یکی است و در معنای خاصش ((ترک مشتبهات [2]) است. در تفسیر این روایت می توان گفت: اگر ترک غیبت، ((ملکه )) روح انسان شود، یکی از سودمندترین ورع ها را به دست خواهد آورد. در روایات دیگری هم به صورت مطلق آمده است: ((اگر انسان از زبان خود مراقبت کند و آبروی دیگران را نریزد، خداوند هم در قیامت از لغزشهای او چشم می پوشد))، که غیبت نیز از مصادیق بارز این روایت است. حضرت زین العابدین (علیه السلام ) می فرماید: من کف نفسه عن اعراض الناس اقال الله نفسه یوم القیامه [3]. کسی که زبانش را از [ریختن ] آبروی مردم باز دارد، خداوند در روز قیامت از گناهان او چشم می پوشد. روایات دیگری هم نشان دهنده ارتباط مستقیم غیبت نکردن و ایمان هستند؛ یعنی این مطلب را بیان می کنند که اگر کسی زبانش را از بدگویی باز دارد، ایمانش پایدار می ماند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) فرمود: لا یستقیم ایمان عبد حتی یستقیم قلبه و لا یستقیم قلبه حتی یستقیم لسانه، فمن استطاع منکم ان یلقی الله سبحانه و هو نقی الراحة من دماء المسلمین و اموالهم، سلیم اللسان من اعراضهم فلیفعل [4]. ایمان بنده پایدار و پابرجا نمی ماند، مگر این که دلش پابرجا و پایدار بماند و دلش هم [در این راه ایمانی ] پایدار نمی ماند، زبانش پایدار بماند؛ پس کسی از شما که می تواند خدا را ملاقات کند در حالی که دستش به خون و اموال برادران مسلمانش آلوده نباشد و زبانش متعرض آبروی برادران ایمانی اش نشود، این کار را بکند. روایاتی دیگر در باب صدقه وجود دارند که غیبت را هم در برمی گیرند؛ چرا که هر عضوی از اعضای بدن ما صدقه ای دارد و صدقه زبان، ترک گفتار زشت است که شامل خودداری از غیبت نیز می شود. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم ) نیز می فرماید: امسک لسانک فانها صدقه تصدق بها علی نفسک [5]. جلو زبانت را بگیر [و غیبت نکن ] که همین [جلوگیری تو] صدقه ای است که با زبانت بر خویش می دهی. در برخی روایات ترک غیبت برتر از بسیاری عبادت های مستحب شمرده شده است. حضرت (صلی الله علیه و آله و سلم ) در بیان دیگری فرمود: ترک الغیبه احب الی الله عزوجل من عشره آلاف رکعه تطوعا[6]. ترک غیبت نزد خداوند عزیز و بزرگ، از ده هزار رکعت نماز مستحبی، محبوب تر است. الصائم فی عباده و ان کان نائما علی فراشه ما لم یغتب مسلما[7]. کسی که روزه می گیرد، در حال عبادت است؛ اگر چه در بستر خویش خواب باشد؛ به شرط این که از برادر ایمانی اش غیبت نکند. هر عضو را بدان که به تحقیق روزه ای است تا روزه تو روزه بود نزد کردگار اول نگاه دار نظر تا رخ چو گل در چشم تو نیفکند از عشق خویش خار دیگر ببند گوش ز هر ناشنودنی کز گفت وگوی هرزه شود عقل تارومار دیگر زبان خویش که جای ثنای او است از غیبت و دروغ فرو بند استوار[8] در روایت دیگری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم ) چنین نقل شده است: الجلوس فی المسجد انتظار الصلاة عباده ما لم یحدث. - قیل: یا رسول الله! و ما یحدث؟ - قال: الاغتیاب [9]. نشستن داخل مسجد در انتظار نماز، عبادت است؛ به شرط این که فرد سخنی نگوید (و سکوت کند). گفته شد: ای رسول خدا! منظور چه سخنی است؟ حضرت فرمود: ((غیبت )). گاه ترک این رفتار ناپسند عامل ورود انسان به بهشت معرفی شده است. ست خصال ما من مسلم یموت فی واحده منهن الا کان ضامنا علی الله ان یدخله الجنه: رجل نیته ان لا یغتاب مسلما فان مات علی ذلک کان ضامنا علی الله. .[10]. شش خصلت است که هیچ مسلمانی با یکی از آن ها نمی میرد، مگر آن که خداوند تعهد کند او را وارد بهشت کند: فردی که نیت او این باشد از برادر ایمانی اش غیبت نکند؛ پس اگر بر این نیت بمیرد، خداوند متعهد است او را وارد بهشت کند.... ترک غیبت، خیر و نیکی در دنیا و آخرت را در پی خواهد داشت. حضرت باقر (علیه السلام ) فرمود: ما در کتاب حضرت علی (علیه السلام ) این روایت را یافتیم که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) بر بالای منبر فرمود: و الذی لا اله الا هو ما اعطی مؤ من قط خیر الدنیا و الاخره الا بحسن ظنه بالله و رجائه له و حسن خلقه و الکف عن اغتیاب المومنین [11]. سوگند به خدایی که جز او معبودی نیست، هیچ گاه خیری در دنیا و آخرت نصیب مؤ منی نشد، مگر به سبب خودش گمانی اش به خدا و امیدواری به او و خوش اخلاقی و ترک غیبت درباره برادران ایمانی. از سوی دیگر می فرماید: و الذی لا اله الا هو لا یعذب الله مؤ منا بعد التوبه و الاستغفار الا بسوءظنه بالله و تقصیره من رجائه و سوء خلقه و اغتیابه للمؤ منین [12]. سوگند به خدایی که جز او معبودی نیست، خداوند، هیچ مؤ منی را پس از توبه و استغفار کیفر نمی کند، مگر به سبب بدگمانی اش به خدا و کوتاهی در امید به او و بداخلاقی و غیبت کردن از برادران ایمانی. پی نوشت: [1] کلینی: کافی، ج 8، ص 244، ح 338- [2] اموری که در آن ها شبهه حرمت وجود دارد. [3] کلینی: کافی، ج 2، ص 305، ح 14- [4] علامه مجلسی: بحارالانوار، ج 72، ص 262، ح 67- [5] کلینی: کافی، ج 2، ص 114، ح 7- [6] محدث نوری: مستدرک الوسائل، ج 9، ص 117، ح 10404- [7] صدوق: الفقیه، ج 2، ص 74، 1772- [8] عطار: دیوان اشعار. [9] کلینی: کافی، ج 2، ص 356، ح 1- [10] محدث نوری: مستدرک الوسائل، ج 9ص 117، ح 10405- [11] کلینی: کافی، ج 2 ص 71، ح 2- [12] کلینی: کافی، ج 2 ص 71، ح 2-