1983 අංක 12 පාරිතෝෂික ගෙවීමේ පනත | Gratuity Act Sri Lanka | #blmtalks Law Podcast

#BLMTalks #GratuityActLK #LaborLawSri Lanka #SinhalaPodcast #LegalEducation ⚖️ 1983 අංක 12 දරන පාරිතෝෂික ගෙවීමේ පනත (Payment of Gratuity Act) පිළිබඳව නීතිමය සහ ප්‍රායෝගික මාර්ගෝපදේශය. මෙම BLMTalks Sinhala Podcast / Educational Talk කථාංගයෙන්, ලංකාවේ සේවා යෝජකයින් සහ සේවකයින් සෘජුවම දැනගත යුතු පාරිතෝෂික නීතිය, නඩු තීන්දු සහ ප්‍රායෝගික ගණනය කිරීම් පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව විග්‍රහ කරනු ලබයි. 🎙️ පොඩ්කාස්ට් අන්තර්ගතය (Video Breakdown): 📌 ත්‍යාගයකින් නීතිමය අයිතියක් දක්වා වූ පරිණාමය අතීතයේදී පාරිතෝෂිකය යනු සේවා යෝජකයාගේ අභිමතය පරිදි ලබා දෙන තෑග්ගක් (Ex-gratia) පමණක් වුවත්, ශර්වානන්ද විනිසුරුතුමාගේ ප්‍රකාශයකට අනුව එය සැලකිය යුතු කාලයක් කළ විශ්වාසවන්ත සේවයට හිමිවන ත්‍යාගයකි. 1983 අංක 12 දරන පනත මඟින් මෙය සේවකයාගේ අනිවාර්ය නීතිමය අයිතියක් බවට පත් කර ඇත. 📌 පනත බලපැවැත්වෙන සීමාවන් (5 සහ 7 වන වගන්ති) සේවා යෝජකයෙකු යටතේ අවසන් මාස 12 ඇතුළත ඕනෑම දිනක සේවකයින් 15 ක් හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් සේවය කර තිබීම සහ සේවකයා අවම වශයෙන් වසර 5 ක අඛණ්ඩ සේවා කාලයක් සම්පූර්ණ කර තිබීම පාරිතෝෂිකය ලැබීමට සුදුසුකම් වේ. සේවය අවසන් වී දින 30 ක් ඇතුළත මෙම මුදල් ගෙවිය යුතුය. කෙසේ වෙතත්, ගෘහ සේවකයින්, පෞද්ගලික රියදුරන් සහ දායක නොවන විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රම යටතේ ප්‍රතිලාභ ලබන සේවකයින් මීට ඇතුළත් නොවේ. 📌 පාරිතෝෂිකය ගණනය කිරීමේ නීතිමය සූත්‍ර (6 වන වගන්තිය) සහ ප්‍රායෝගික උදාහරණ මාසික වේතන ලබන සේවකයින්: (අවසන් මාසික වැටුප / 2) × සම්පූර්ණ කළ සේවා වසර ගණන. (උදා: වසර 10ක් සේවය කළ, අවසන් වැටුප රු. 60,000 වූ අමල්ට හිමිවන මුදල රු. 300,000 කි.) දෛනික/සතිපතා වේතන ලබන සේවකයින්: අවසන් දෛනික වැටුප × 14 × සම්පූර්ණ කළ සේවා වසර ගණන. කෑලි මිම්මට (Piece-rate) වේතන ලබන සේවකයින්: අවසන් මාස 3 තුළ ලද මුළු වැටුප එම කාලය තුළ වැඩ කළ දින ගණනින් බෙදා දෛනික වැටුප සොයාගෙන, එම ගණනය කළ දෛනික වැටුප × 14 × සේවා වසර ගණන ලෙසတွණනය කරනු ලබයි. 📌 1992 අංක 62 සහ 1990 අංක 41 සංශෝධන සේවය අවසන් වී දින 30ක් ඇතුළත පාරිතෝෂිකය නොගෙවන්නේ නම් ප්‍රමාද වන කාලය අනුව 10% සිට 30% දක්වා අධිහාර (Surcharges) අය කෙරේ. එමෙන්ම රජයේ ව්‍යාපාර පෞද්ගලීකරණය කිරීමේදී 7C වගන්තිය යටතේ පෙර පැවති සේවා කාලය නව සමාගමේ සේවා කාලය සමඟ ඒකාබද්ධ කර වසර 5ක සුදුසුකම ගණනය කළ යුතු අතර, 7A වගන්තිය යටතේ පාරිතෝෂිකය ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු බැඳුම්කර ලෙසද ලබා දිය හැක. 📌 13 වන වගන්තිය යටතේ පාරිතෝෂිකය අහිමි කිරීම වංචාව, සේවා යෝජකයාගේ අරමුදල් සාවද්‍ය ලෙස පරිහරණය කිරීම හෝ දේපළවලට හිතාමතා හානි සිදු කිරීම් වලදී පාරිතෝෂිකය අහිමි කළ හැක. නමුත් එය සීමා වන්නේ සේවකයා විසින් සිදු කරන ලද සැබෑ හානියේ හෝ පාඩුවේ ප්‍රමාණයට පමණි. 📌 නීතිමය අධිකරණ බලය සහ වැදගත් නඩු තීන්දු සාමාන්‍ය හිඟ මුදල් පිළිබඳ ගැටලුවලදී කම්කරු කොමසාරිස්වරයාට බලය පවතින අතර, 13 වන වගන්තිය යටතේ වංචාවක් හේතුවෙන් පාරිතෝෂිකය අහිමි කිරීමකදී එහි නිවැරදිතාවය තීරණය කළ යුත්තේ කම්කරු විනිශ්චය සභාව (Labor Tribunal) විසිනි. National Union of Workers v. The Scottish Ceylon Tea Co. (1976) De Costa v. ANZ Grindlays Bank Plc (1996) Kotagala Plantations Ltd v. Kularatna (2002) 📌 නඩු අධ්‍යයනය: ලංකා මිල්ක් ෆුඩ්ස් පීඑල්සී එදිරිව කම්කරු කොමසාරිස් ජනරාල් (2024) රුපියල් මිලියන 20කට අධික වංචාවක් නිසා පාරිතෝෂිකය අහිමි කළ සේවකයෙකුට මුදල් ගෙවන ලෙස කම්කරු කොමසාරිස්වරයා දුන් නියෝගය අභියාචනාධිකරණය විසින් බලරහිත කරන ලදී. එහිදී විනිසුරු නවාස් මහතා පෙන්වා දුන්නේ වංචා චෝදනා පවතින විට පාරිතෝෂිකය පිළිබඳ තීරණය කළ යුත්තේ කම්කරු කොමසාරිස් නොව, කාර්මික ආරවුල් පනතේ 31B(1)(c) යටතේ කම්කරු විනිශ්චය සභාව බවයි. 🎓 මෙම වීඩියෝව වඩාත්ම ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ කාටද? ✔ Law Students (LLB / Law College) ✔ A/L Political Science / Logic සිසුන් ✔ University Learners & HR Professionals ✔ ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු නීතිය ගැන උනන්දු වන ඕනෑම අයෙක් 🎧 Produced by BLMTalks 🌐 More educational resources: blmtalks.blogspot.com 👉 Like | Share | Subscribe for more Sinhala legal knowledge talks 🇱🇰