Fryslân DOK: Fryslân 4045 | Wat de oarloch mei ús die (diel 3)

Nei oanlieding fan 70 jier befrijing wurdt de histoaryske dokumintêresearje ‘Fryslân 4045 | Wat de oarloch mei ús die’ útstjoerd. Yn fiif dielen wurdt in yngeand byld sketst fan de oarlochsjierren yn Fryslân. Yn dizze tredde ôflevering stiet de Arbeidseinsatz sintraal. Tûzenen Friesen reizgen ûnder twang ôf nei Dútslân om dêr mei namme yn de oalochsyndrustie te wurkjen. De mannen dy’t dy’t dit oerlibben waarden mei de nekke oansjoen by weromkomst. Fryslân DOK dûkt yn de ferhalen fan dy mannen. Johannes van der Heide hie gjin wurk yn 1941 en it arbeidsburo stoppe syn útkearing om’t hy wegere om nei Dútslân te gean. Lykas sa’n tsientûzend oare Fryske mannen, waard hy oproppen foar de Arbeidseinsatz. Dútslân hie grut ferlet oan arbeidskrêften om’t de Dútske mannen massaal ynset waarden oan it front. Van der Heide beslút om foar syn húshâlding soargje te kinne dochs nei Dútslân te gean mei de ferwachting om yn trije moanne wêr wêrom te wêzen. Hy rekket ferwûne oan it ein fan ‘e oarloch by in bombardemint en ferstjert nei in lang siikbêd. Nei de oarloch wurdt syn dochter Femke der meardere kearen op wêzen dat har heit ‘frijwillich’ nei Dútslân gongen wie en dat it dêrom syn eigen skuld wie dat hy it net oerlibbe hat. Femke swijt har heit jierren dea, oant se briefkerij tusken har heit en mem út de oarlochstiid kriget. Hjirnei skriuwt se in boek oer har heit: ‘’Doe’t dat boek ôf wie, hie ik einlik wer in heit. En hy in dochter.’’ Fierder de ferhalen fan Ale Brouwer (93) en Evert Heeg (90). Beide mannen reizgen op jonge leeftiid nei Dútslân ôf en moasten dêr ferplicht wurkjen. Heeg hie gelok en mocht mei ferlof wêrnei hy ûnderdûkte. Brouwer kearde úteinlik pas nei de befrijing werom en wie trochgeand 3,5 jier yn Dútslân. Hy mocht oan it wurk by in bakker en waard opnommen yn in húshâlding dat neat fan it nazisme ha moast. Hjoeddeisk binne der noch hieltyd kontakten mei de Dútske famylje wêr hy syn oarlochsjierren trochbrocht hat.