رضاخان؛ مومیایی سرگردان

چگونه تشییع پیکر رضاشاه از یک وداع سادۀ خانوادگی، به یک پروپاگاندای تمام‌عیار برای پُرکردن جای خالی مشروعیت تبدیل شد؟ ماجرای بازگشت این جنازه به ایران، فقط ادای دین به یک پدر نبود؛ یک شطرنج پیچیدۀ سیاسی بود که در آن، یک مومیایی به مهرۀ اصلی بازی تبدیل شد. در این قسمت از «رادیوچه»، داستان پرفرازونشیب این تابوت را روایت می‌کنیم. از روزهایی که پیکر رضاشاه به خاطر اختلافات سیاسی و خانوادگی در مصر به یک گروگان دیپلماتیک بدل شد، تا تلاش‌های نفس‌گیر برای دفن او در نجف و قم؛ تلاشی که با درهای بستۀ مراجع روبه‌رو شد، چراکه استبداد، حتی در هیئت یک مومیایی هم در حرم‌ها خریدار نداشت. سرانجام در اردیبهشت ۱۳۲۹، تهران صحنۀ یک پارادوکس بزرگ شد: تشییع مردی که روزگاری در گوهرشاد خون به پا کرده بود و حالا با لقب «کبیر»، در میان صف‌آرایی ارتش و تشریفاتِ پرزرق‌وبرق نظامی تشییع می‌شد تا دربارِ درمانده، به‌زور از او یک «قدیس» بسازد. اما آیا غرش توپ‌های ارتش و نمایش‌های سیاسی توانست حقیقتِ آن روز را بپوشاند؟ حقیقتی که در سکوت سرد و سنگینِ مردمی که عبور این مومیایی را تماشا می‌کردند، پنهان شده بود.