Vol.001 | តើកម្មដ្ឋាន ជាអ្វី? សម្តែងដោយលោកម្ចាស់ ផល សីហវត្ត

Vol.001 | តើកម្មដ្ឋាន ជាអ្វី? សម្តែងដោយលោកម្ចាស់ ផល សីហវត្ត «កម្មដ្ឋាន» មកពីពាក្យ កម្ម (ការធ្វើ/ការងារ) + ដ្ឋាន (ទីតាំង/កន្លែង)។ នៅក្នុងន័យព្រះពុទ្ធសាសនា កម្មដ្ឋាន ប្រែថា «ទីតាំងនៃការងារផ្លូវចិត្ត» ឬ «វិធីសាស្ត្រក្នុងការហ្វឹកហាត់អប់រំចិត្ត» ដើម្បីឲ្យចិត្តស្ងប់ និងកើតបញ្ញា។ បើប្រៀបធៀប កាយសម្បទាត្រូវការព្យាបាល និងហាត់ប្រាណយ៉ាងណា ចិត្តសម្បទាក៏ត្រូវការ «កម្មដ្ឋាន» ដើម្បីហ្វឹកហាត់ និងស្អំចិត្តយ៉ាងនោះដែរ។ កម្មដ្ឋាន ត្រូវ បានចែកចេញជា ២ ប្រភេទសំខាន់ៗ៖ ១. សមថកម្មដ្ឋាន (ការហ្វឹកហាត់ចិត្តឲ្យស្ងប់) គោលបំណង៖ ដើម្បីធ្វើឲ្យចិត្តដែលរវើរវាយ ភ័យព្រួយ ឬខឹង ត្រឡប់មកជាស្ងប់ មូលនឹករក្សាបាននូវ «សមាធិ»។ វិធីសាស្ត្រ៖ ផ្ដោតអារម្មណ៍លើវត្ថុ ឬអារម្មណ៍ណាមួយជាដើម ដូចជា ការតាមដានដង្ហើមចេញ-ចូល (អានាបានសតិ), ការចម្រើនមេត្តា (ផ្សាយក្ដីស្រឡាញ់), ឬការពិចារណាលើកសិណ។ លទ្ធផល៖ ទទួលបានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ផ្លូវចិត្តមានកម្លាំង និងមានសេចក្តីសុខក្នុងចិត្ត។ ២. វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន (ការហ្វឹកហាត់អប់រំប្រាជ្ញា) គោលបំណង៖ ដើម្បីឲ្យចិត្តយល់ឃើញ «ការពិតនៃជីវិត» (សច្ចធម៌) និងលះបង់សេចក្តីសង្ស័យ សេចក្តីប្រកាន់ ឬទុក្ខផ្សេងៗ។ វិធីសាស្ត្រ៖ ការតាមដានមើលរូបរាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត (ខន្ធ ៥) តាមការពិតជាក់ស្ដែង ដើម្បីឲ្យឃើញនូវលក្ខណៈ ៣ យ៉ាង (ត្រៃលក្ខណ៍) គឺ៖ អនិច្ចំ៖ ឃើញថាគ្មានអ្វីទៀងទាត់ឡើយ (កើតឡើង ហើយរលត់ទៅ) ទុក្ខំ៖ ឃើញថាគ្មានអ្វីស្ថិតស្ថេរក្នុងសភាពដើមបានឡើយ អនត្តា៖ ឃើញថាគ្មានតួខ្លួន ឬវត្ថុណាដែលយើងអាចបញ្ជាបានរៀងរហូតនោះទេ លទ្ធផល៖ បង្កើត «ប្រាជ្ញា» ភ្លឺស្វាង កាត់បន្ថយតណ្ហានិងអវិជ្ជា រហូតដល់ការរួចផុតពីទុក្ខទាំងពួង (ព្រះនិព្វាន)។ សរុបមក៖ កម្មដ្ឋាន មិនមែនជាការអង្គុយធ្មេចភ្នែកចោលពិភពលោកនោះទេ ប៉ុន្តែជា អាវុធផ្លូវចិត្ត ឬស្ពានចម្លងដែលជួយឲ្យយើងមាន សតិ រស់នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃដោយស្ងប់ស្ងាត់ មិនរងងឿងឆ្ងល់ និងមានប្រាជ្ញាក្នុងការដោះស្រាយរាល់បញ្ហាជីវិត។ #vipassana #វិបស្សនា #khmerdharma