Вевчани 1987: Народот против системот

Во летото 1987 година, додека Југославија сè уште се обидуваше да го одржи привидот на братство и единство, едно мало село во југозападна Македонија го потресе системот до темел. Тоа лето, Вевчани – малото село на падините на Јабланица стана симбол на отпорот против државната самоволност. Причината беше одлука на властите да ја пренасочат водата од Вевчанските извори кон елитното викенд население Елен Камен, оставајќи ги Вевчанци без вода. Вевчани, селото со длабоки корени, печалбарска традиција и горд народ, стана симбол на отпорот, не со оружје, туку со глас, со тело, со достоинство. Сè започна со водата, но не беше само вода. Беше идентитет. Беше право. Беше борба против ароганцијата на моќта. Властите решија да ја пренасочат водата од Вевчанските извори – вековен извор на живот за селото – кон елитното викенд население Елен Камен, каде функционери од тогашната „црвена буржоазија“ уживаа во привилегиите на системот. За Вевчанци, тоа беше не само кражба на природен ресурс, туку и понижување. Беше обид да се избрише нивната историја, нивната самобитност. Но Вевчани не молчеше. Во време кога стравот од државата беше норма, Вевчанци се кренаа. Без пароли, без партиски директиви. Само со решеност. А жените беа први. Тие што со години го носеле товарот на семејството, на селото, на тишината, сега станаа гласни. Со мотики, со лостови, со сопствени тела, ги блокираа машините, ги спречија специјалците, ги одбија џиповите од Струга. Ова не беше само локален отпор. Ова беше првиот вистински чин на граѓанска непослушност во Македонија по Втората светска војна. Иако медиумите молчеа, светот слушна. Новинари од странство дојдоа, документарци беа снимени, а Вевчани стана симбол на отпорот против неправдата. Ова е приказната за тие денови. За жените што не се плашеа. За селото што не се покори. За водата што стана прашање на чест.