تک‌بیتی‌های صائب تبریزی

درود بر همراهان ارجمند در این بخش به دیدار صائب تبریزی می‌رویم؛ شاعری برجسته و نماینده‌ی درخشان سبک هندی در شعر فارسی. آثار او با ظرافت نگاه، تخیل ژرف، و کاربردی بودنِ مضمون‌ها شناخته می‌شوند؛ جایی که شعر، آیینه‌ی تأمل و زندگی می‌گردد. در سبک هندی، تمرکزِ شاعر بر تک‌بیت و نکته‌ی ناب است، و از همین رو، تک‌بیت‌های صائب گاه شهرتی بیش از غزل‌های او یافته‌اند. با ما همراه باشید تا در این قسمت، چندین تک‌بیت زیبا و معناپرداز از این استادِ نکته‌سنج را بشنویم و از جلوه‌ی اندیشه و خیال در کلام او لذت ببریم. با کمال احتیاج، از خلق استغنا خوش است با دهان خشک مردن، بر لب دریا خوش است نیست پروا تلخ‌کامان را ز تلخی‌های عشق آب دریا در مذاق ماهی دریا خوش است فکر شنبه تلخ دارد جمعهٔ اطفال را عشرت امروز بی اندیشهٔ فردا خوش است *** ده در شود گشاده شود بسته چون دری انگشت ترجمان زبان است لال را *** فنای من به نسیم بهانه‌ای بند است به خاک با سر ناخن نوشته‌اند مرا *** پیری مرا به گوشه عزلت دلیل شد بال شکسته شد به قفس راهبر مرا *** از عزیزان جهان هر کس به دولت می‌رسد آشنایی می‌شود از آشنایان کم مرا *** عمر شد در گوش‌مالم صرف، گویا روزگار می‌کند ساز از برای محفل دیگر مرا *** به دوست نامه نوشتن، شعار بیگانه است به شمع، نامه پروانه بال پروانه است *** گفتگوی اهل غفلت قابل تأویل نیست خواب پای خفته را تعبیر کردن مشکل است *** نقش پای رفتگان هموار سازد راه را مرگ را داغ عزیزان بر من آسان کرده است *** ما از این هستی ده‌روزه به جان آمده‌ایم وای بر خضر که زندانی عمر ابد است *** غافل کند از کوتهی عمر شکایت شب در نظر مردم بیدار بلند است *** یک جا قرار نیست مرا از شتاب عمر در رهگذار سیل چرا خواب می‌برد *** چون وا نمی‌کنی گرهی، خود گره مشو ابرو گشاده باش چو دستت گشاده نیست *** نیم سنگ فلاخن لیک دارم بخت ناسازی که برگرد سر هر کس که گردم دورم اندازد *** روزی که برف سرخ ببارد ز آسمان بخت سیاه اهل هنر سبز می‌شود *** دور گردان را به احسان یاد کردن همت است ورنه هر نخلی به پای خود ثمر می‌افکند *** مهر زن بر دهن خنده که در بزم جهان سر خود می‌خورد آن پسته که خندان باشد *** در تلافی میوه شیرین به دامن می‌دهیم همچو نخل پر ثمر سنگی که بر سر می‌خوریم *** آن نخل ناخلف که تبر شد ز ما نبود ما را زمانه گر شکند ساز می‌شویم *** مرا ز روز قیامت غمی که هست این است که روی مردم عالم دوبار باید دید *** یک صبحدم به طرف گلستان گذشته‌ای شبنم هنوز بر رخ گل آب می‌زند!