ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ IP & IT Mini-Bar ep.3 ชวนคุยเรื่องเครื่องหมายการค้า

ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ IP & IT Mini-Bar ep.3 ชวนคุยเรื่องเครื่องหมายการค้า โดย นายกีรติ กีรติยุติ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง และ นางสาวกิติมา เสียงฉ่ำ ผู้พิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง The Host : กองสารนิเทศและประชาสัมพันธ์ สำนักงานศาลยุติธรรม ที่ปรึกษา : อัครพันธ์ สัปปพันธ์, อรวรานันท์ ธนาพันธ์วรากุล Show Creator : นันทวัลย์ นุชนนทรี, ศณิฏา จารุภุมมิก Episode Producer & Editor : ศณิฏา จารุภุมมิก, ปนัสยา ชื่นอุระ Sound Designer & Engineer : กฤตภาส ทองแจ้ง, กิติชัย โล่สุวรรณ Coordinator & Admin : สุภาวัชร์ ดลมินทร์, โสรัตน์ ไวศยดำรง Art Director : สุภาวัชร์ ดลมินทร์, ปันจารีณ์ สุวรรณโภชน์ ทศพร ศิลาบำเพ็ญ Webmaster : ผุสชา เรืองกูล เครื่องหมายการค้า ยี่ห้อ แบรนด์ หรือโลโก้ มีความหมายอย่างไร Ans : ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า ปีพุทธศักราช 2534 ให้นิยามคำว่า “เครื่องหมายการค้า” หมายความว่า เครื่องหมายที่ใช้ หรือจะใช้เป็นที่หมาย หรือเกี่ยวข้องกับสินค้า เพื่อแสดงว่าสินค้าที่ใช้เครื่องหมายของเจ้าของเครื่องหมายการค้านั้นแตกต่างกับสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่น โดยคำว่า “เครื่องหมายการค้า” เป็นคำในความหมายอย่างกว้าง ซึ่งครอบคลุมถึง เครื่องหมาย 4 ประเภท ประกอบด้วย ๑) เครื่องหมายการค้า ๒) เครื่องหมายบริการ ๓) เครื่องหมายรับรอง และ ๔) เครื่องหมายร่วม เครื่องหมายการค้าสำหรับสินค้าประเภทกาแฟและเครื่องดื่ม เราก็อาจจะนึกถึงกาแฟที่มีเครื่องหมายการค้าเป็นรูปนางเงือก หรือว่าที่เป็นรูปนกแก้ว หากเป็นเครื่องหมายบริการ เราอาจจะนึกถึงบริการของธนาคาร บริษัทประกันภัย หรือสายการบิน เป็นต้น ส่วนเครื่องหมายรับรอง ก็เช่นเครื่องหมายที่รับรองคุณภาพของอาหาร อย่างเครื่องหมายฮาลาล เครื่องหมายแม่ช้อยนางรำ และตัวอย่างสุดท้าย “เครื่องหมายร่วม” ซึ่งหมายถึงเป็นกลุ่มของเครื่องหมายหลายอย่างรวมกัน อาจจะทำให้เรานึกถึงเครื่องหมายร่วมของกลุ่มบริษัทในเครือต่าง ๆ เช่น กลุ่มบริษัทในเครือ ปตท. หรือกลุ่มบริษัทในเครือโรงพยาบาลกรุงเทพ เครื่องหมายการค้าที่สามารถยื่นขอจดทะเบียนเพื่อให้ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายนั้นจะต้องมีลักษณะอย่างไรบ้าง Ans : “ลักษณะ” ของเครื่องหมายการค้าหรือสิ่งที่สามารถขอจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าได้นั้นมีหลายรูปแบบนะ เช่น ชื่อบุคคล คำ ข้อความ ตัวหนังสือ ตัวเลข ภาพถ่าย ภาพวาด ภาพประดิษฐ์ ลายมือชื่อหรือลายเซ็น หรืออาจจะเป็นกลุ่มของสีก็ได้เช่นกัน แต่ไม่ใช่ว่า คำ ข้อความ ภาพประดิษฐ์ใด ๆ จะสามารถจดทะเบียนเป็นเครื่องหมายการค้าได้ทั้งหมดนะ เพราะกฎหมายยังกำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมเกี่ยวกับลักษณะของเครื่องหมายไว้อีก ๓ ข้อ 1. เครื่องหมายการค้าที่จะขอจดทะเบียนได้นั้น จะต้องเป็นเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ หมายความว่า ต้องเป็นเครื่องหมายทำให้ประชาชนหรือผู้ใช้สินค้าทราบและเข้าใจได้ว่าสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้านั้นแตกต่างไปจากสินค้าอื่น เช่น ชื่อของบุคคล คำหรือภาพที่ประดิษฐ์ขึ้น หรือกลุ่มของสี ยกตัวอย่างนะ ชื่อ Gucci ซึ่งเป็นนามสกุลของผู้ก่อตั้งแบรนด์ หรือคำว่า “โปเต้” ซึ่งเป็นคำที่คิดขึ้นโดยไม่มีความหมายหรือคำแปล หรือถ้าเป็นตัวอย่างเครื่องหมายการค้าประเภทกลุ่มของสี ที่เห็นบ่อยจนคุ้นตา ก็คือ แถบสีส้ม สีเขียว และสีแดงของร้านสะดวกซื้อเซเว่น-อีเลฟเว่น อย่างนี้เป็นต้น 2. เครื่องหมายการค้านั้นจะต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามจดทะเบียนตามที่กฎหมายกำหนดไว้ค่ะ โดยเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะต้องห้ามรับจดทะเบียน เช่น เป็นเครื่องหมายที่มีหรือประกอบด้วยตราสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่เป็นของแผ่นดินหรือของพระมหากษัตริย์ ธงชาติหรือเครื่องหมายประจำชาติของทุกประเทศ เช่น ธงชาติไทย เครื่องหมายรูปนกอินทรีที่เป็นสัญลักษณ์ของประเทศเยอรมัน พระปรมาภิไธย พระบรมฉายาลักษณ์ เครื่องหมายราชการ เช่น ตราประจำกระทรวง เครื่องหมายกาชาด เครื่องหมายที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนตามกฎหมายแล้ว เช่น ไข่เค็มไชยา ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ แบบนี้ต้องห้าม 3. เครื่องหมายการค้าที่ขอจดทะเบียนนั้นจะต้องไม่เป็นเครื่องหมายการค้าที่เหมือนกับเครื่องหมายการค้าที่บุคคลอื่นได้จดทะเบียนไว้แล้ว หรืออาจจะไม่เหมือนทั้งหมด แต่ว่าเป็นเครื่องหมายที่มีลักษณะคล้ายกับเครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่นจนอาจทำให้คนทั่วไปสับสนหรือหลงผิดในความเป็นเจ้าของสินค้าได้ โดยเกณฑ์พิจารณาเปรียบเทียบว่าเครื่องหมายการค้านั้นคล้ายกับเครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่นหรือไม่ มีรายละเอียดค่อนข้างซับซ้อน โดยอาจจะพิจารณาทั้งจากตัวภาพรวมของเครื่องหมายการค้าเอง ประเภทของสินค้า กล่องบรรจุสินค้า ความสามารถในการแยกแยะของกลุ่มลูกค้า สถานที่วางจำหน่าย ราคาสินค้า ตลอดไปถึงความสุจริตของผู้ขอจดทะเบียนด้วยค่ะ เพราะในเรื่องนี้ กฎหมายต้องการให้ความคุ้มครองสิทธิของเจ้าของเครื่องหมายการค้าคนแรกไว้ เพราะอาจมีกรณีที่ผู้ขอจดทะเบียนในภายหลังอาศัยความมีชื่อเสียงและความเป็นที่นิยมของสินค้าภายใต้เครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่น โดยมีเจตนาให้บุคคลทั่วไปสับสนหลงผิดในความเป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้า ตรงนี้รวมไปถึงการใช้รูปหรือเครื่องหมายที่ใช้ภาษาหรือการเขียนตัวอักษรแตกต่างกัน แต่มีเสียงเรียกขานเหมือนหรือคล้ายกันด้วย อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้านี้จะคุ้มครองเฉพาะเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนแล้วในประเทศไทยเท่านั้น หากเป็นเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนไว้ที่ต่างประเทศ แต่ไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย ก็จะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายพิเศษนี้ แต่อาจได้รับความคุ้มครองจากกฎหมายทั่วไปเท่านั้น (ฟังเพิ่มเติม...ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ IP & IT Mini-Bar ep.3 ชวนคุยเรื่องเครื่องหมายการค้า)