“Қазақ атын қайтарған кім?” - Қырғыз-қайсақ, тарихи шешім, шекара дауы, Ташкенттен айырылу

Неліктен қазақ халқы 1925 жылға дейін «қырғыз» аталып келді? Қазақ тарихи атауын қалай және кімдердің арқасында қайтарып алды? Шоқан Уәлихановтың ғылыми дәлелдері, Сәкен Сейфуллин мен Міржақып Дулатұлы бастаған зиялылар әрекеті, Тұрар Рысқұловтың ұлт үшін жасаған қадамдары — Орталық мемлекеттік архивінің директоры, тарих ғылымының кандидаты Сәбит Шілдебаймен болған сұхбатта жан-жақты айтылады. Біз 1920–1925 жылдары өткен съездердің шешімдерін, Қазақ АКСР-нің құрылуын, Лениннің бұл процеске қатысын, жоғалған қалалар мен шекаралық аумақтар тағдырын талдаймыз. Сонымен қатар, Алаш пен кеңестік билік арасындағы тартысты, Ташкент пен Ақмешіттің тарихи рөлін, қарақалпақтың қазақ құрамынан қалай шыққанын сөз етеміз. Эпизод ішінде талқыланатын басты тақырыптар: – Қазақ неге «киргиз-кайсак» аталды? – Төл атауды қайтарудағы саяси және рухани күрес – Қазақ зиялылары неге Орынборды астана етуге қарсы болды? – Тұрар Рысқұловтың Моңғолиядағы рөлі – Қазақ жерінің аумақтық тұтастығы және жоғалған қалалар – Алаш пен кеңес билігі арасындағы тарихи шешімдер 00:00 – Сұхбат не жайында? 01:56 – Қазақ халқын неге «киргиз-кайсак» деп атаған? 06:47 – Қазақ тарихи атауын қалай қайтарды? 07:53 – «Қазақ» атауын қайтару үшін кімдер және қалай күресті? 11:51 – Қырғыздарды неге «қара-қырғыз» деп атаған 14:14 – Шоқан Уәлиханов қазақ екеніміздің ғылыми дәлелі 16:22 – Қазақ атауын қайтару процессі 20:44 – Лениннің Түркістанды аймақтарға бөлу себебі 22:27 – Қазақ жеріндегі алғашқы съезде шешілген мәселелер 25:21 – Қырғыз мемлекеті қашан және қалай құрылды? 25:54 – Қазақ атауын қайтарып алуға қарсы болғандар кімдер? 27:15 – Қазақ тарихи атауын қайтаруы Сәкен Сейфуллин мен Міржақып Дулатұлының бастамасы ма? 28:49 – Тұрар Рысқұлов Моңголия астанасының атауын өзгертті 29:45 – «Қызылорда» мен «Алтын Орда» атауы арасындағы байланыс 30:29 – Қазақ АКСР құрылу кезіндегі талас-тартыстар 33:00 – Лениннің «Қазақ АКСР» құру туралы тарихи құжаты 36:01 – Қазақ жерінен кетіп қалған қалалар 37:18 – Қазақ шекарасын мойындаған елдер 38:36 – «Алаш» атауының шығу тарихы 44:16 – Сталин мен «Алаш орда» өкілдерінің арасындағы дау 49:36 – «Алаш орда» өкілдері Кеңес үкіметі билігін мойындағанда не өзгерер еді? 49:52 – Билікте неге қазақтар емес, еврейлер болды? 55:05 – Тұрар Рысқұловтың Владимир Ленинмен тайталасқа түсуі 01:00:58 – Ленин қазақтарды жақтағаны рас па? 01:03:34 – Қазақ жеріне «Ақмола» мен «Семей» облыстарының қосылуы 01:04:15 – Қазақ қайраткерлері «Орынбор» қаласын астана болуына қарсылығы 01:06:59 – Ташкент - қазақтың қаласы ма? 01:09:21 – Қазақтың астанасы неге «Ақмешіт» болды? 01:11:08 – Қарақалпақ Автономиялық Облысы қазақтардың құрамында болды ма? #ҚазақТарихы #Қырғызстан #Өзбекстан #Қарақалпақстан Жазылыңыз https://www.youtube.com/@QalamQaz?sub... ——————————————————