اسکجول یاSchedule لوله ها در پالایشگاه و پتروشیمی

عدد اسکجول ( Schedule ) لوله چیست؟ سازمان استاندارد آمریکا ( ANSI ) برای مشخص کردن ضخامت جداره­ ی لوله ها یا رده بندی لوله ها بر اساس ضخامت یا مقاومت آن در برابر فشار سیال، از یک پارامتری به نام ( Schedule Number ( Sch. No استفاده می کند که در ایران با اصطلاح هایی چون عدد اسکجول یا اسکجوئل یا شجول شناخته می شود. این عدد گاه به عنوان رده لوله یا معرفی از استحکام آن استفاده می شود. ﻋﺪﺩ ﺍسکجول ( Sch. No ) ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮﺍی ﺳﻔﺎﺭﺷﺎﺕ ﻛﺎﺭﺑﺮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. عدد اسکجول در سال ۱۹۳۹ توسط ANSI جایگزین روش وزنی گروه بندی لوله ها شده است. در روش وزنی، برای هر لوله با قطر اسمی معین، وزن مشخصی را استاندارد کرده اند که به این لوله هاstd میگن در پاسخ به نیاز صنعت، جهت انتقال مایعات پر فشار، لوله ها با ضخامت های بیشتری تولید شد که با نام XS که مخفف Extra Strong یعنی (دارای استحکام زیاد) و یا لوله های XH که مخفف Extra Heavy یعنی فوق سنگین شناخته می شدند. اسکجول لوله در چه استانداردهایی مشخص شده است؟ اندازه لوله های استنلس استیل به وسیله استاندارد ASME B36.19 تعیین می گردند که قطر خارجی و شماره اسکجول لوله و ضخامت لوله را پوشش می دهد. توجه کنید که مطابق استاندارد ASME B36.19 در انتهای تمامی ( شماره ) ضخامت های لوله های استنلس استیل یک پسوند (S) قرار دارد و اندازه هایی که بدون پسوند (S) می باشند متعلق به استاندارد ASME B36.10 می باشند که برای لوله های کربن استیل در نظر گرفته شده است. سازمان جهانی استاندارد ISO نیز یک سیستم تخصیص دهنده اندازه لوله بدون شماره را به کار می گیرد. قطر اسمی ( DN ) که مخفف Diameter Nominal در سیستم های متریک استفاده می شود. آن نیز استاندارد سایز لوله را وقتی که به همراه شماره مشخص تخصیص داده شده باشد نشان می دهد. البته بدون علامت ( mm ) بعد ها و با افزایش توان تولید لوله های با ضخامت دیواره بیشتر، تقاضای صنایع نیز برای لوله های فشار بالا بیشتر شد. در نتیجه لوله ها با ضخامت و استحکام بالاتر XXS که مخفف Double Extra Strong و یا XXH که مخفف Double Extra Heavy که به معنی ( وزن ۲ برابر ) می باشد ساخته شدند. به لوله هایی که نسبت به لوله های STD یک برابر قوی شده اند، لوله های سنگین یا XS می گویند ( XS : Extra-Strong ) و به لوله هایی که نسبت به لوله های STD دو برابر قوی شده اند، لوله های فوق سنگین یا XXS می گویند. ( XXS : Double Extra-Strong ) در قطر اسمی معین، تفاوت این سه گروه در ضخامت دیواره و وزن لوله ها است. در جدول ۱ استاندارد ASME B36.10M عدد اسکجول و مشخصه­ ی­ وزنی لوله های فولادی مشخص شده است. بخشی از این جدول را در شکل زیر می بینید. مشخصه­ ی وزنی STD معادل عدد اسکجول ۴۰ و مشخصه­ ی وزنی XS معادل عدد اسکجول ۸۰ است. مشخصه وزنی XXS منطبق بر یک عدد اسکجول نیست یا در واقع اسکجول های بالای ۱۶۰ را شامل می شود.