คำถามทางบ้าน : ย้อนรอยตามสืบ..เชื้อไมโครพาสมา กับการเกิด หัวใจเต้นผิดจังหวะ ?

คำถามทางบ้าน : เชื้อไมโครพาสม่า ทำให้เกิด หัวใจเต้นผิดจังหวะได้อย่างไร ? โรคติดเชื้อไมโคพลาสมาคืออะไร โรคติดเชื้อไมโคพลาสมา หรือ โรคไมโคพลาสมา ( Mycoplasma Infection) เป็นเชื้อแบคทีเรียขนาดที่เล็กที่สุด เป็นแบคทีเรียที่สามารถแพร่กระจายเชื้อได้ง่าย เนื่องจากเป็นแบคทีเรียขนาดเล็ก โดยปกติแบคทีเรียกลุ่มนี้จะมีอยู่ในร่างกายหลายชนิด มีเพียงบางชนิดเท่านั้นที่ก่อให้เกิดโรค โดยการติดเชื้อในกลุ่มไมโคพลาสมา ซึ่งแบ่งการติดเชื้อออกเป็น 2 กลุ่ม คือ การติดเชื้อที่ก่อให้เกิดโรคทางระบบทางเดินหายใจ และ การติดเชื้อที่ก่อให้เกิดโรคทางระบบทางเดินปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์ ซึ่งในที่นี้จะขอกล่าวถึงกลุ่มที่ 2 คือ การติดเชื้อที่ก่อให้เกิดโรคทางระบบทางเดินปัสสาวะหรือระบบสืบพันธุ์เป็นหลัก สาเหตุการติดเชื้อไมโคพลาสมา โดยปกติ เชื้อไมโคพลาสมาอาศัยอยู่ในร่างกายของคนเราอยู่แล้วถึง 17 ชนิด แต่มีเชื้อไมโคพลาสมาบางชนิดที่ทำให้เกิดโรคและการเจ็บป่วย ซึ่งได้แก่ เชื้อแบคทีเรียชนิด Mycoplasma pneumonia ซึ่งทำให้เกิดโรคของระบบทางเดินหายใจ ซึ่งรวมทั้งปอดบวม ไมโคพลาสมา ใครเสี่ยงติดเชื้อบ้าง ? สำหรับการระบาดของเชื้อไมโคพลาสมาสามารถพบได้ทุกช่วงอายุ โดยพบบ่อยในช่วงอายุน้อยกว่า 40 ปี และพบบ่อยมากในเด็กเล็ก รวมทั้งวัยรุ่นอายุน้อยกว่า 20 ปี โดยมีโอกาสติดเชื้อได้ใกล้เคียงกันทั้งเพศชายและหญิง อีกทั้งยังพบการติดเชื้อได้ตลอดปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน ไมโคพลาสมา ระบาดมากในที่ใด ? ส่วนใหญ่จะพบการระบาดของเชื้อไมโคพลาสมาในชุมชนปิด สถานที่แออัด เช่น โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า โรงภาพยนตร์ ค่ายทหาร เรือนจำ หรือฟาร์มสัตว์ เป็นต้น เนื่องจากมีการแออัดของคนหรือสัตว์จำนวนมาก เอื้ออำนวยให้เกิดการระบาดของเชื้อไมโคพลาสมาได้ง่าย ไมโคพลาสมา ติดต่อทางไหนได้บ้าง ? เชื้อไมโคพลาสมาสามารถติดต่อได้ทางระบบทางเดินหายใจ ติดเชื้อกันได้ง่ายแค่เพียงสัมผัสใกล้ชิดกับผู้มีเชื้อ หรือได้รับละอองเชื้อจากการไอหรือการจามของผู้มีเชื้อไมโคพลาสมาอยู่ก่อน เท่ากับว่าสามารถติดต่อจากคนสู่คนได้ ดังนั้นจึงไม่ต้องสงสัยที่ไมโคพลาสมาจะระบาดมากในที่ที่เป็นแหล่งชุมชนแบบปิด หรือแม้แต่คนในครอบครัวเดียวกันก็ตาม ไมโคพลาสมา อาการไหนที่เรียกว่าป่วย เมื่อเชื้อไมโคพลาสมาเข้าสู่ร่างกายจะใช้เวลาฟักตัวประมาณ 1-4 สัปดาห์ ซึ่งจะสังเกตได้ว่าไมโคพลาสมาจะใช้เวลาฟักเชื้อนานกว่าเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ หรือเชื้อไวรัสโรคปอดอักเสบชนิดอื่น ๆ ซึ่งเมื่อเชื้อไมโคพลาสมาฟักตัวแล้ว อาจมีอาการเบื้องต้นดังต่อไปนี้ 1. ไข้สูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส อาจมีอาการหนาวสั่น 2. ไอแห้ง ๆ อาจมีเสมหะขาว อาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้น อาจไอเรื้อรังจนทำให้เจ็บกล้ามเนื้อหน้าอก 3. ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ครั่นเนื้อครั่นตัว อ่อนเพลีย 4. เจ็บคอ คันคอ อาการเจ็บคอจะไม่มาก คอแดงเล็กน้อยไม่มีหนอง 5. เจ็บหน้าอกเวลาหายใจเข้าหรือออก (พบได้น้อย) 6. อาจพบผื่นแดงตามร่างกาย ลักษณะคล้ายไข้ออกผื่น (ส่าไข้) 7. ถ้าอาการรุนแรงขึ้นจะทำให้หายใจเหนื่อย หายใจเร็ว แต่ยังคงดำเนินชีวิตประจำวันได้ปกติ 8. มีอาการติอต่อกันนานเกิน 1 สัปดาห์ โดยอาการไข้อาจหายก่อน แต่ยังมีอาการไออยู่มากกว่า 3 สัปดาห์ จากนั้นอาจหายได้เองโดยไม่ต้องรักษา 9. หากมีอาการนานและหนักกว่าที่ได้กล่าวไป อาจมีภาวะแทรกซ้อน ทำให้เกิดการติดเชื้อนอกระบบทางเดินหายใจ เช่น ติดเชื้อไมโคพลาสมาที่สมองและไขสันหลัง หรืออาจเป็นโรคเยื่อบุหัวใจอักเสบได้ อย่างไรก็ตามพบว่าผู้ที่ได้รับเชื้อไมโคพลาสมาส่วนใหญ่ไม่มีอาการรุนแรง ส่วนมากจะมีอาการคล้ายไข้หวัดและหายเป็นปกติเองได้ โดยมีเพียงร้อยละ 5-10 เท่านั้นที่จะเกิดอาการปอดอักเสบ ไมโคพลาสมา ไมโคพลาสมา รักษาด้วยวิธีไหนได้บ้าง การรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อไมโคพลาสมา สามารถรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะกลุ่ม macrolides หรือ doxycycline ผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องนอนรักษาในโรงพยาบาลถ้ามีอาการหายใจหอบเหนื่อยมาก หรือมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง อย่างไรก็ตามผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการไม่มาก หากไม่ได้รับการรักษาอาการไข้จะเป็นอยู่ประมาณ 1 สัปดาห์ อาการไอประมาณ 2-4 สัปดาห์ บางรายอาการอาจเป็นนานถึง 6 สัปดาห์ ทว่าหากผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง อาการจะหายเป็นปกติได้อย่างรวดเร็ว ยกเว้นรายที่มีภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง โดยสามารถดูอาการบ่งชี้ถึงภาวะแทรกซ้อนได้ดังต่อไปนี้ อาการบ่งชี้ที่ควรไปพบแพทย์ 1. ไข้สูง 2. อาการไอแห้ง ๆ บ่อยครั้งและเป็นระยะเวลานาน หรือไอเป็นเลือด 3. อาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็ว 4. อาการเจ็บหน้าอกเวลาหายใจเข้าหรือออก 5. อาการแน่นหน้าอกด้านซ้าย หรือรู้สึกหัวใจเต้นผิดจังหวะ อาการแขนหรือขาอ่อนแรง หรือชักเกร็ง ซึมลง อาการซีด ปาก-ลิ้นสีซีด ปัสสาวะสีเข้ม (สีน้ำปลาหรือสีโค้ก) หรือมีจุดเลือดออกตามร่างกาย ซึ่งอาการเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงภาวะแทรกซ้อนจากเชื้อไมโคพลาสมาได้ 6. ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือรับประทานยากดภูมิคุ้มกัน อาจเกิดการติดเชื้อรุนแรงได้ง่ายกว่าปกติ ไมโคพลาสมา ป้องกันได้อย่างไร แม้ไมโคพลาสมาจะเป็นโรคระบาด แต่เราก็สามารถป้องกันได้ ด้วยการปฏิบัติตัวง่าย ๆ ตามนี้ พยายามหลีกเลี่ยงการอยู่ในชุมชนแออัด พื้นที่ที่มีคนหนาแน่น หรือหากเลี่ยงได้ยาก ก็ควรสวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องเข้าไปในบริเวณผู้คนพลุกพล่าน ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะก่อนปรุงหรือรับประทานอาหาร รวมทั้งใช้ช้อนกลางเมื่อต้องรับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น แม้ส่วนใหญ่ผู้ป่วยที่ได้รับเชื้อไมโคพลาสมาจะมีอาการที่ไม่รุนแรงมาก แต่หากเจ็บป่วยคล้าย ๆ อาการโรคไมโคพลาสมาก็ไม่ควรนิ่งนอนใจ