- Eşinin Ölümü Üzerine MAKBER'i Yazan - ÜNLÜ ŞAİR ABDÜLHAK HÂMİD DAHA SONRA KAÇ KERE EVLENDİ?

Türk Edebiyatının önemli isimlerinden olan Abdülhak Hâmid Tarhan ile Fatma Hanım 1874 yılında Edirne’de evlenirler. O tarihte Hâmid 22, Fatma Hanım ise 13 yaşındadır. ..... Evlenmelerinden sonra mutlu bir hayata kavuşan Hâmid, Paris Büyükelçiliği ikinci kâtipliği, Rusya’da Poti konsolosluğu, Yunanistan’da Golos konsolosluğu gibi görevlere atanır ve bu yıllarda eşi Fatma Hanım’la hep beraberdir. Fakat Fatma Hanım’da bronşit vardır ve hastalığı giderek artmaktadır. ..... Tarih 21 Nisan 1885’tir. Beyrut’a gelişlerinden iki gün sonra, o sırada Hâmid’in Beyrut valisi olan ağabeyi Abdülhâlık Nasûhî Bey’in evinde Fatma Hanım hayata gözlerini yumar ve orada defnedilir. Abdülhak Hâmid, henüz 24 yaşındaki eşinin ölümden dolayı büyük sarsıntılar geçirir. Gündüzleri, Fatma Hanım’ın mezarını ziyaret eder; geceleri de bir bodrum katında kendini bir odaya kapayarak Makber’i yazar. Şâir-i Âzâm, eşini toprağa verdikten kırk-kırk beş gün kadar sonra İstanbul'a döner. Bu sırada Makber yayımlanır ve Hâmid’in şöhreti birdenbire artar. ..... Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’undan ve Şeyh Gâlib’in Hüsn ü Aşk’ından izler taşıyan Makber, aruz ölçüsüyle yazılmış, sekiz mısradan oluşan 295 bend ve toplam 2.360 mısralık bir şiirdir. ..... Şikâyet, feryat, sitem, isyan, yalvarma, hayat ve ölüm üzerine felsefî ve mistik düşüncelerin, zaman zaman da Fatma Hanım'ın değer ve faziletlerinin yer aldığı Makber şöyle başlar: Eyvâh! .. Ne yer, ne yâr kaldı, Gönlüm dolu âh ü zâr kaldı. Şimdi buradaydı gitti elden, Gitti ebede gelip ezelden. Ben gittim o hâksâr kaldı, Bir kûşede târumâr kaldı. Bâkî o, enîs–i dilden eyvâh! Beyrût’ta bir mezâr kaldı. Bu mısralar, ölüm karşısındaki çaresizliğin feryat ve çığlığa dönüşmüş şeklidir. ..... Burada cevabı, hemen hemen herkes tarafından merak edilen bir soru vardır: Eşinin ölümü üzerine böylesine feryat ve çığlıklar atan Abdülhak Hâmid, Fatma Hanım'dan sonra bir daha evlenmiş midir? Hemen cevap verelim ki; Hâmid Fatma Hanım’dan sonra üç kere daha resmi evlilik yapar. Bunlara da kısaca değinelim: Şâir-i âzâm Makber’i yazdıktan sonra yalnızlığa dayanamaz ve evlenmeye karar verir. ..... Abülhak Hâmid, bir İngiliz kızı olan Nelly Clower ile 1890 yılında evlenir. ..... Fakat kader ağlarını örmüştür bir kere. Fatma Hanım gibi verem olan Nesli Hanım bir türlü iyileşemez ve 1911 yılının 8 Şubat’ında vefat eder. ..... Cemile Hanım adında bir Türk kızı ile evlenir. Ancak anlaşamazlar ve yirmi gün sonra boşanırlar. En sonunda, Brüksel elçisi iken tanıştığı, İslamiyet'i kabul edip Nasib Betül adını alan Belçikalı Lucienne (Lüsiyen) Hanım ile 6 Mayıs 1912’de evlenir. ..... Hâmid’in dalgalı hayatı Cumhuriyet’ten sonra düzene girer, 1928’de İstanbul milletvekili olur ve sürekli olarak bu görevde kalır. Kısa bir rahatsızlık geçirdikten sonra İstanbul Maçka Palas’ta 13 Nisan 1937 Salı günü, gece saat biri beş geçe vefat eder. ..... Mezar taşında şairin şu beyti yazılıdır: Bu taş cebînime benzer ki ayn-ı makberdir Dışı sükût ile zâhir, derûnu mahşerdir KAYNAKLAR : “TDV İslâm Ansiklopedisi ‘Abdülhak Hâmid Tarhan’ Maddesi” (İnci ENGİNÜN) “Abdülhak Hâmid’in Tiyatro Eserleri Üzerinde Bir Araştırma ve İnceleme” (Doktora Tezi) (Oğuzhan KARABURGU) “Abdülhak Hâmid’in Şiir Dilinin Biçemsel İşleyişi” (Doktora Tezi) (Taner TURAN) “Abdülhak Hâmid’in Eserlerinde Millî ve Felsefî Unsurlar” (Doktora Tezi) (Refika ALTIKULAÇ DEMİRDAĞ) “Tanzimat Devri Hekimi Hayrullah Efendi’nin Hayatı ve Eserleri” (Doktora Tezi) (Zuhal ÖZAYDIN) “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Aydınlık Bir Yüz: Abdülhak Hâmit Tarhan” (Master Tezi) (Aynur DEMİRCAN) “Ölümün Yankılanan Sesi: Makber’de Tabiata Ait Unsurlar Üzerine Bir İnceleme” (Mehmet YILMAZ) “Şiirin Değişen Zihniyetinde Bir Kilometre Taşı: Makber” (Dinçer APAYDIN) “Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Makber’inden Bazı Bendlerin Tahlili” (Adem ÇALIŞKAN) “Abdülhak Hâmit Tarhan’ın Poetikası ve Makber’deki Yenilikler” (Elif Emine ÖZER) “Abdülhak Hâmid’in Şiirinde Ben’in Görünümü” (Mehmet TÖRENEK) “Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Şiirlerinde Ölüm” (Mehmet GÜL) “Abdülhak Hâmid Tarhan” (Özlem TARCAN) “Büyük Şairin Aşkı” (“Yazı Dizisi” Milliyet Gazetesi 12-14 Nisan 1987) (Taha TOROS) “Makber ve Mezarlık Şiirlerinde Ölüm ve Ötesi” (Abdulhakim TUĞLUK) “Abdülhak Hâmid Tarhan” (Türk Edebiyatı, Mayıs/87) (Nermin SUNER PEKİN) “Hekimbaşı Abdülhak Molla ve Türk Tıbbının Batılılaşmasına Katkıları” (Uzmanlık Tezi) (M. Alpertunga KARA) “Her Yer Karanlık” (TahaTOROS Arşivi) (Nihad Sami BANARLI) #Hâmid #hamit #Abdülhak #AbdülhakHâmid #Tarhan AbdülhakHâmidTarhan #ŞairiAzam #Makber #FatmaHanım #HayrullahEfendi #AbdülhakMolla #NasuhiBey #Pirizade #Hindistan #Bombay #Londra #Bürüksel #Lüsyen #Lucienne #NellyClower #Beyrut #Nelly #NasibBetül #Tarık #MehmetBaha #Zincirlikuyu #Nesli #NesliHanım #sagu #eleji #mersiye #Fatıma