Բագնայրի Վանք։ Կարսի մարզ/Bagnayr Monastery-Kars with English Subtitles

Բագնայրը միջնադարյան Հայաստանի մեծահամբավ անիամերձ վանքերից է որը հիմնադրել է հեղինակավոր զինվորական գործիչ Սմբատ մագիստրոսը 1010 թվականին։ Անիից 7-8 կիլոմետր արևմուտք`Ալաջա լեռան լանջերից սկիզբ առնող վտակի հանդիպակաց ափերին է գտնվում Բագնայրի վանքը։Բագնայր անվամբ է հայտնի նաև առնվազն միջնադարից վանքին կից գոյություն ունեցած գյուղը, որն, ի դեպ, արդեն 19 րդ դարում հայաթափ էր։ Մմբատ Մագիստրոսը, առաջին անգամ հիշատակվում է 998 թ. Ծմբո գյուղի մոտ մահմեդականների դեմ մղված հաղթական ճակատամարտում, որտեղ հայ-վրացական միացյալ բանակի կազմում Վահրամ Պահլավունու եւ Աշոտ մարզպանի հետ գլխավորում էր Անիի թագավորության 6000-անոց զորամասը: Բագնայրն Անիին շատ մոտ գտնվելով ժամանակին հոգեւոր-եկեղեցական եւ վարչական առումով սերտորեն կապված էր քաղաքի հետ: Վանքի հնագույն եւ գլխավոր եկեղեցին, որ կառուցել է Սմբատ Մագիստրոսը, Սուրբ Աստվածա­ծինն է: Այդ անունով վանքն էլ կոչվում է Բագնայրի Սուրբ Աստվածածին, իսկ վիմագրերում սրան զուգահեռ կիրառվում է «Մայր Լուսոյ» անունը: Եկեղեցին պատկանում է միջնադարյան հայ ճարտարա­պետության մեջ տարածում գտած «գմբեթավոր դահլիճ» տիպին: 1909 թ. հուլիսին Բագնայր այցելած Թորոս Թորամանյանն իր գրառումներում մաս­նագիտորեն նկարագրել եւ գնահատել է Բագնայրի վանքը: Ըստ Թորամանյանի բուն տաճարը իր մեջ է ամփոփում հայ ճարտարապետությանը բնորոշ բոլոր հատկությունները: Նա նաև նկատում է մի առանձնահատկութհուն, վանքի հյուսիսային կողմի ոչ մի կառույց պատուհան չունի, իսկ հարավային կողմի պատուհանները չափազանց նեղ են։Նրա կարծիքով այս ամենի պատճառը սաստիկ ձմեռն է։ Bagnair Monastery is one of the most famous monasteries near Ani in medieval Armenia, founded by the esteemed military leader Smbat Magistros in 1010. The monastery is located 7-8 kilometers west of Ani, on opposite banks of a stream that originates from the slopes of Mount Alaja. A village called Bagnair existed near the monastery, known by the same name since at least the Middle Ages. By the 19th century, however, the village had been depopulated of Armenians. Smbat Magistros is first mentioned in historical records in 998, during a victorious battle near the village of Tsmboy against Muslim forces. In this battle, he commanded a 6,000-strong division of Ani's army as part of the Armenian-Georgian united forces, alongside Vahram Pahlavuni and Ashot Marzpan. Due to its proximity to Ani, Bagnair Monastery was closely connected to the city both spiritually and administratively. The monastery's oldest and main church, built by Smbat Magistros, is dedicated to the Holy Mother of God (Surb Astvatsatsin). The monastery is therefore also called the Holy Mother of God of Bagnair. In inscriptions, it is sometimes referred to as “Mother of Light.” The church represents the "domed hall" type of architecture, a common feature in medieval Armenian construction. In July 1909, Toros Toramanian, a prominent Armenian architect, visited Bagnair and described the monastery in detail in his writings. He noted that the main church encompasses all the defining characteristics of Armenian architecture. Toramanian observed a unique feature of the monastery: the structures on the northern side have no windows, while those on the southern side have very narrow ones. He attributed this design to the region's severe winters. Photographs from the early 20th century reveal that, although partially ruined, all the main structures of the monastery were still standing at that time. Today, the only structure that remains intact is the small Holy Trinity Church located in the northeast of the complex. From the main church of the Holy Mother of God and its narthex, only two semi-ruined walls have survived. #անի #արեւմտյանհայաստան #հայաստան #վանքեր #հայեր #հայ #պատմություն #հայոցպատմություն